Buka menu utama

Wikipedia β

Emma Martina Luigia Morano (29 November 1899 - 15 April 2017) ialah seorang supersentenaria Itali. Sebelum kematiannya pada usia 117 tahun dan 137 hari, beliau merupakan orang paling lama hidup di dunia yang berumur telah disahkan. Beliau juga merupakan orang yang hidup terakhir telah disahkan sebagai yang dilahirkan pada tahun 1800an.[lower-alpha 1][3]

Emma Morano
Emma Morano.jpg
Morano pada 1930
Kelahiran Emma Martina Luigia Morano
29 November 1899[1]
Civiasco, Vercelli, Itali
Kematian 15 April 2017
(umur &&&&&&&&&&&&0117.&&&&&0117 tahun, &&&&&&&&&&&&0137.&&&&&0137 hari)
Verbania, Verbano-Cusio-Ossola, Italy
Terkenal kerana
  • Orang paling lama hidup
    (13 Mei 2016 – 15 April 2017)
  • Orang Itali disahkan paling tertua
  • Orang terakhir hidup disahkan telah dilahirkan pada tahun 1800an
Pasangan Giovanni Martinuzzi
(berkahwin 1926–kematiannya 1978; bercerai 1938)[2]
Anak 1 anak (1937–1937)

Beliau adalah orang Itali yang paling tertua,[4] orang Eropah yang kedua tertua di belakang wanita Perancis Jeanne Calment,[5] dan salah satu daripada lima orang yang pernah disahkan tertua.[6]

Isi kandungan

Kehidupan awalSunting

 
Morano pada 1900

Emma Martina Luigia Morano dilahirkan pada 29 November 1899 di Civiasco, Vercelli, Piedmont, Itali, kepada Giovanni Morano dan Matilde Bresciani,[7] anak sulung daripada lapan orang anak (lima orang anak perempuan dan tiga orang anak lelaki). Dia mempunyai keluarga yang hidup lama: ibunya, ibu saudara dan beberapa adik-beradik menginjak usia 90, dan salah seorang daripada adik-adiknya, Angela Morano (1908-2011),[8] meninggal dunia pada usia 102.

Ketika beliau masih kecil, Emma berpindah dari Lembah Sesia ke Ossola kerana pekerjaan ayahnya,[9] tetapi iklim begitu tidak sihat di sana bahawa doktor menasihatkan keluarganya untuk tinggal di suatu tempat dengan iklim yang lebih ringan, jadi beliau berpindah ke Verbania, di Tasik Maggiore, di mana beliau tinggal sepanjang hidupnya. Pada Oktober 1926, beliau berkahwin dengan Giovanni Martinuzzi (1901-1978),[10] dan satu-satunya anak beliau dilahirkan pada tahun 1937 tetapi meninggal dunia ketika dia berusia enam bulan. Perkahwinan itu bukan yang bahagia,[11] jadi pada tahun 1938 Morano berpisah dari suaminya, membawanya keluar dari rumah; beliau meninggal dunia pada tahun 1978.

Kehidupan seterusnyaSunting

 
Emma Morano, 1920an

Sehingga 1954, Morano bekerja di Maioni Industry, sebuah kilang jut di bandar itu. Beliau kemudiannya bekerja di dapur Collegio Santa Maria, sebuah sekolah berasrama Marianist di Verbania, sehingga bersara pada usia 75 tahun.[7]

Pada tahun 2011, Morano telah dikunjungi sebagai sebahagian daripada kajian di seluruh dunia yang dijalankan oleh Church George untuk Sekolah Perubatan Harvard, untuk mengkaji rahsia panjang umur beliau.[12] Pada bulan Disember tahun itu, beliau telah dianugerahkan penghormatan Knight daripada Order of Merit Republik Itali oleh Presiden Giorgio Napolitano.[13]

Pada tahun 2013, apabila ditanya mengenai rahsia panjang umur, dia berkata bahawa dia tidak pernah menggunakan dadah, makan tiga telur sehari, minum segelas brendi buatan sendiri, dan kadangkala menikmati coklat, tetapi, di atas semua, dia berfikir secara positif tentang masa depan.[14] Beliau masih hidup bersendirian di rumahnya pada hari lahir ke-115 beliau.[15] Pada 2016 beliau mengkreditkan sepanjang hayat beliau untuk pemakanan telur mentah dan hidup membujang.[16]

Morano menjadi orang yang masih hidup yang tertua di Itali dan Eropah selepas kematian Maria Redaelli pada 2 April 2013.[10] Pada hari lahir ke-114, beliau memberikan wawancara TV secara langsung pendek ke persembahan RAI.[17] Pada hari lahir ke-116 beliau, Morano menerima ucapan tahniah daripada Paus Francis.[18]

Beliau melepasi usia Venere Pizzinato pada Ogos 2014 dan Dina Manfredini (yang meninggal dunia di Amerika Syarikat) pada Ogos 2015, untuk menjadi orang Itali tertua lamanya.[4][19] Pada 13 Mei 2016,[lower-alpha 2] atas kematian wanita Amerika Susannah Mushatt Jones, Morano menjadi orang tertua di dunia dan juga orang yang hidup itu lalu disahkan telah dilahirkan pada tahun 1800.[21] Pada 29 Julai 2016, beliau telah diberikan dengan sijil daripada Rekod Dunia Guinness mengiktiraf beliau sebagai orang yang tertua hidup.[22][23] Perayaan menyambut ulang tahun ke-117 beliau pada 29 November 2016 telah disiarkan secara langsung di Itali.[24]

KematianSunting

Morano meninggal dunia di rumahnya di Verbania, Itali, pada 15 April 2017, pada usia 117.[25][26] Punca kematiannya belum dikeluarkan dan masih tidak diketahui. Pada ketika beliau merupakan orang yang tertua hidup dan salah satu daripada lima orang tertua dalam sejarah direkodkan.[27] Beliau telah diiktiraf sebagai orang yang masih hidup yang terakhir dilahirkan pada tahun 1800 yang berumur telah disahkan secara bebas.[28][29] Apabila berlaku kematian Morano, Violet Brown menjadi orang tertua di dunia.[30][31]

Lihat jugaSunting

CatatanSunting

  1. ^ Dalam konteks ini, "tahun 1800" merujuk kepada tahun 1800-1899, bukan dekad 1800-1809. Ini tidak sama sebagai "abad ke-19", yang merujuk kepada tahun 1801-1900.
  2. ^ Susannah Mushatt Jones meninggal dunia pada 12 Mei 2016 pada jam 8:26 malam EDT.[20] Bagaimanapun, di Itali, di mana Morano tinggal, tarikh tersebut pada 13 Mei 2016 (CEST).

RujukanSunting

  1. ^ "Oldest Validated Living Supercentenarians". Gerontology Research Group. Dicapai pada 29 November 2016. 
  2. ^ "Auguri alla nonna d'Italia che ha visto 10 Papi". San Francesco. Dicapai pada 5 May 2013. 
  3. ^ "Emma Morano, world's oldest living person and last link to 19th Century, celebrates her 117th birthday". The Telegraph. London. Dicapai pada 15 April 2017. 
  4. ^ a b "Emma Morano, è italiana la nonnina del mondo". DiRegiovani. 16 May 2016. 
  5. ^ "Longevity tips from the world's oldest person". The New Daily. 17 May 2016. Dicapai pada 27 December 2016. 
  6. ^ "La biografia per la valsesiana più vecchia del mondo". La Sesia. 3 January 2017. Dicapai pada 11 January 2017. 
  7. ^ a b "I miei 112 anni di storia d'Italia". La Stampa. 
  8. ^ "'Angiolina', Sono 102!". Verbaniamilleventi.org. 27 March 2007. Diarkibkan daripada original pada 6 November 2013. Dicapai pada 5 May 2013. 
  9. ^ "La nonna che abbraccia tre secoli". Caffe.ch. 12 November 2010. Dicapai pada 5 May 2013. 
  10. ^ a b mario.giovanardi. "Emma MArano 113 anni Mangio tre uova al giorno, come mi disse il dottore quando ero ragazza". Vip.it. Dicapai pada 5 May 2013. 
  11. ^ "Emma Morano, 112 anni: ha visto dieci Papi. Il segreto? Tre uova al dì". 45.9215067,8.5515597: Blitzquotidiano.it. Dicapai pada 5 May 2013. 
  12. ^ "Ricercatori Statunitensi E Troupe Rai Da Nonna Emmm". verbaniamilleventi.org. 27 March 2007. Diarkibkan daripada original pada 27 September 2013. Dicapai pada 5 May 2013. 
  13. ^ "Le onorificenze della Repubblica italiana". Quirinale.it. Diarkibkan daripada original pada 28 September 2013. Dicapai pada 5 May 2013. 
  14. ^ "Nacque sotto re Umberto I. Era il 1899 Emma Morano è nata a Civiasco 112 anni fa. Oggi vive a Verbania e abita ancora da sola 'Martedì ho festeggiato con torta e vino bianco'. Mangia tre uova al giorno e beve la 'sua' grappa". Civiasco.netweek.it. 16 July 1987. Dicapai pada 5 May 2013. 
  15. ^ "Emma Morano compie 115 anni". La Stampa. Dicapai pada 3 December 2014. 
  16. ^ Bender, Kelli. "Emma Morano, 115, Credits Her Long Life to Raw Eggs and Staying Single". Dicapai pada 12 March 2016. 
  17. ^ "Emma Morano compie 114 anni". ogginotizie.it. Dicapai pada 30 November 2013. 
  18. ^ "I 116 anni di Emma Morano". Eco Risveglio. 29 November 2015. 
  19. ^ "Nonna Emma compie 115 anni". 29 November 2014. Dicapai pada 31 January 2016. 
  20. ^ Boyette, Chris; Melendez, Pilar (14 May 2016). "Susannah Mushatt Jones, world's oldest person, dies at 116". cnn.com. CNN. Dicapai pada 28 July 2016. 
  21. ^ "This woman is the only person left born in the 1800s". USA Today. 13 May 2016. 
  22. ^ Ronchi, Sergio (2 August 2016). "Emma Morano Sul Libro Del Guinness World Records". verbaniamilleventi.org. Dicapai pada 3 August 2016. 
  23. ^ Ronchi, Sergio (2 August 2016). "Guinness e marianisti premiano Emma Morano". La Stampa. Dicapai pada 3 August 2016. 
  24. ^ Povoledo, Elisabetta (29 November 2016). "Emma Morano, World's Oldest Person, Turns 117". The New York Timesaccessdate=11 April 2017. 
  25. ^ "Italy's Emma Morano, the world's oldest person, dies at 117". ABC News. 15 April 2017. Dicapai pada 15 April 2017. 
  26. ^ D'Emilio, Frances (15 April 2017). "Emma Morano, the world's oldest person, dies in Italy at 117". The Chicago Tribune. Dicapai pada 15 April 2017. 
  27. ^ Jenkins, Lin (15 April 2017). "Emma Morano, world's oldest person, dies aged 117". The Guardian. London. ISSN 0261-3077. Dicapai pada 15 April 2017. 
  28. ^ Ronchi, Sergio (15 April 2017). "Verbania, morta a 117 anni Emma Morano: era la più anziana del mondo". La Stampa. Dicapai pada 15 April 2017. 
  29. ^ "World's oldest person Emma Morano dies at 117". BBC News. 15 April 2017. Dicapai pada 15 April 2017. 
  30. ^ D'Emilio, Frances (15 April 2017). "Italy's Emma Morano, the world's oldest person, dies at 117". The Washington Post. Dicapai pada 15 April 2017. 
  31. ^ "Italy's Emma Morano, the world's oldest person, dies at 117". STAT News. 15 April 2017. Dicapai pada 15 April 2017 – melalui Associated Press.