Perbezaan antara semakan "Sistem metrik"

174 bait dibuang ,  15 tahun lalu
kemaskini
(kemaskini)
'''Sistem Metrikmetrik''' ialah sebuahadalah [[sistem beratukuran]] perpuluhan berasaskan [[meter]] dan [[gram]]. Ia wujud dalam beberapa variasi, dengan perbezaan pilihan unit ukuran asas, walaupun ia tidak memberi kesan pada kegunaan seharian. Selama dua abad kebelakangan, variasi berlainan telah dianggap sebagai sistem metrik. Semenjak [[1960-an]] [[Sistem Unit Antarabangsa|Sistem Unit Antarabangsa (SI)]] ("''Système International d'Unités''" dalam [[bahasa Perancis]], dengan itu "SI") telah menjadi sistem metrik piawaian yang pernahditerimapakai secara antarabangsa. Unit metrik bagi jisim, panjang, dan eletrik digunakan secara meluas bagi kegunaan harian dan kegunaan saintifik. ia digunakan secara meluas di seluruh dunia kecuali di [[Britain]] dan [[Amerika Syarikat]]. Di [[Malaysia]], Sistemsistem ini mula diperkenalkan pada [[1 Januari]] [[1982]] oleh kerajaan persekutuan. Walau bagaimanapun [[Sistem Imperial]] yang sedia ada masih kekal digunapakai hingga kini.
 
==Jenis sistem metrik==
*kilometer
*meter
*sentimeter
*milimeter
*liter
 
'''Sistem metrik''' adalah [[sistem ukuran]] perpuluhan berasaskan [[metre]] dan [[gram]]. Ia wujud dalam beberapa variasi, dengan perbezaan pilihan unit ukuran asas, walaupun ia tidak memberi kesan pada kegunaan seharian. Selama dua abad kebelakangan, variasi berlainan telah dianggap sebagai sistem metrik. Semenjak [[1960-an]] [[Unit Sistem Antarabangsa|Unit Sistem Antarabangsa (''International System of Units - (SI) '')]] ("''Système International d'Unités''" dalam [[bahasa Perancis]], dengan itu "SI") telah menjadi sistem metrik piawaian yang diterimapakai secara antarabangsa. Unit metrik bagi jisim, panjang, dan eletrik digunakan secara meluas bagi kegunaan harian dan kegunaan saintifik.
 
[[Image:Metric system.png|thumb|right|350px|Negara dengan sistem bukan metrik.]]
Salah satu matlamat sistem metrik adalah bagi mengadakan satu unit tunggal bagi sebarang kuantiti fizikal. Semua panjang dan jarak, sebagai contohnya, diukur dalam meter, atau seperibu meter (millimetermilimeter), atau ribu meter (kilometer), dan sebagainya. Tidak terdapat banyak unit berlainan dengan faktor penukaran yang berlainan, seperti [[inci]], [[unit kaki (ukuran)|kaki]], [[ela]], [[fathomfatom]], [[rodpol]], [[unit rantai (ukuran)|rantai]], [[furlong]], [[unit batu (ukuran)|batu]], [[batu nautikalnautika]], [[unit league|leaguefarsakh]], dll. PenungkatanPeningkatan dan pengurangan berkait dengan unit asas melalui pendaraban kuasa sepuluh, dengan itu seseorang boleh menukar hanya dengan mengalih tanda perpuluhan: 1.234 meter adalah 1234 millimetermilimeter, 0.001234 kilometer, dll. Penggunaan pembahagian (''fraction''), seperti 2/5 meter, tidak dilarang tetapi tidak biasa digunakan.
 
Masa, bagaimanapun, tidak dimetrik bagi penggunaan harian: [[tahun]], [[bulan]], [[minggu]], [[hari]], [[jam]], [[minit]], dan [[saat]], dengan penukaran bukan perpuluhan, masih digunakan. Saat dan pembahagiaan saat, (contohnya. ''mikrosaat''), digunakan dalam kerja saintifik, tetapi unit masa tradisi sering kali digunakan berbanding gandaan perpuluhan saat. Sistem metrik asal bertujuan untuk digunakan bersama unit masa [[Takwim Republik Perancis|Takwim Republik Perancis (''French Republican Calendar'')]], tetapi ianya tidak digunakan bersama dengan takwim tersebut.
Ianya diputuskan oleh Perancis, sistem pengantipengganti mestilah berasaskan dimensi tetap [[bumi]]. Isipadu dan berat yang menjadi unit yang berkait dengan ukuran luruslelurus (''linear'') melalui applikasi geometrik bagi ukuran lurus (''linear'').lelurus
 
Pada akhir [[abad ke-18]], [[Louis XVI]] dari [[Perancis]] menyuruh sekumpulan [[savantcendekiawan]] bagi memajukan sistem ukuran yang menyeluruh, biasa, dan sejagat bagi menggantikan sistem yang berlainan yang sedang digunakan. Kumpulan ini, yang termasuk mereka yang terkemuka seperti [[Lavoisier]], menghasilkan sistem metrik, yang kemudian diterima pakai oleh kerajaan revolusi Perancis. Pada sistem metrik awal terdapat beberapa asasunit dasar atau unit asas, [[sudut grad|grad]] atau ''grade'' bagi sudut, [[metremeter]] bagi panjang, [[gram]] bagi jisim dan [[liter]] bagi isipaduisi padu. Ia dihasilkan dari sesama sendiri melalui ciri-ciri objek alam, terutamanya [[Bumi]] dan [[air]]: 1 metremeter pada asalnya ditakrifkan sebagai 1/40,000,000 daripada ukur lilit polarkutub Bumi, dan 1 liter air seberat 1 kilogram dan berukuran 1 dm³. Unit lain diambil dari unit asas ini, seperti skala suhu [[SelsiusCelsius]], di mana air membeku pada 0 °C dan mendidih pada 100 °C pada tekanan piwaian.
 
[[MetreMeter]] pada asalnya ditakrifkan sebagai 1/40,000,000 ukur lilit melalui Kutubkutub Bumi, dan kemudiannya sebagai panjang batang aloi [[platinum]]-[[iridium]]; kemudiannya dalam istilah panjang gelombang cahaya yang dihasilkan oleh perubahan atamatom yang ditentukan khas (''specified atomic transition''); dan kini ia ditekrifkanditakrifkan sebagai [[kelajuan cahaya|jarak yang dilalui cahaya]] dalam vakum sempurna pada tempoh 1/299,792,458 saat. [[Gram]], pada asalnya satu persejuta jisim satu kubik meter persegi air, kini ditakrifkan sebagai satu perseribu jisim objek yang disimpan dalam peti besi di Perancis; bagaimanapun terdapat usaha berterusan bagi mentakrifkan semula dalam istilah kuantiti fizik yang mampu ditiru dalam mana-mana makmal dengan perkakasan yang bersesuaian. [[Saat]], pada asalnya satu per 86400 purata hari solarsuria ditakrifkan semula pada 1967 sebagai tempoh 9,192,631,770 getaran radiasi yang dibebaskan pada panjang gelombang khas oleh satu atom cesium-133. Pelbagai pilihan telah dibuat bagi unit asas ketiga, unit yang diperlukan bagi merangkumi bidang elektromagnetik; Sehingga 2006 unit ini adalah [[ampere]], yang merupakan unit asas bagi arus eletrik. Kuantiti lain diambil dari unit asas; sebagai contoh unit asas bagi [[laju]] adalah meter sesaat. Apabila setiap takrifan diperkenalkan, ia direka agar padan dengan takrifan sebelumnya setepat mungkin, agar pertukaran takrifan ini tidak memberi kesan kepada kebanyakan applikasiaplikasi pratikalpraktikal.
 
Nama gandaan dan pembahagian dibentuk dengan prefixawalan. Ia termasuk ''decadeka-'' (sepuluh), ''hectohekto-'' (seratus), ''kilo-'' (ribu), ''mega-'' (juta), dan ''giga-'' (bilion); ''decidesi-'' (sepersepuluh), ''centi-'' (peratus), ''millimili-'' (perseribu), ''micromikro-'' (persejuta), dan ''nano-'' (perbilion). PrefixesAwalan yang biasa digunakan bagi gandaan bergantung kepada applikasiaplikasi dan kadangkala tradisi. Sebagai contoh, jarak jauh disebut dalam seribu kilometer, bukannya megameter.
 
Kebanyakan pengguna harian sistem ukuran metrik mengukur [[suhu]] dalam darjah [[SelsiusCelsius]], walaupun unit SI adalah [[kelvin]], skala yang unitnya mempunyai "saiz" yang serupa, tetapi bermula pada sifar mutlak. Darjah sifar SelsiusCelsius bersamaan dengan 273.15 kelvin (perkataan "darjah" tidak lagi digunakan bersama kelvin).
 
Ukuran [[sudut]] telah dijadikan perpuluhan, tetapi unit bukan perpuluhan bagi sudut masih digunakan secara lebih meluas. Unit dekimal "decimal unit"desimal, yang bukannya sebahagian SI, adalah ''gon'' atau ''grad'', bersamaan dengan satu peratus [[sudut tepat]]. Pembahagian diberi nama, bukannya menggunakan prefixawalan: ''gon'' dibahagi kepada 100 ''minit dekimaldesimal'', minit dekimaldesimal bagi setiap 100 ''saat dekimaldesimal''. Sistem tradisi, yang berasal dari Babylon, mempunyai 360 ''darjah'' dalam bulatan, 60 ''minit kecil'' (juga dikenali sebagai gerbang kecil (''arcminutes'')) dalam darjah, dan 60 ''saat gerbang'' (juga dikenali sebagai gerbang saat (''arcseconds'')) dalam seminit. Penjelasan "gerbang (''arc'')" dibuang sekiranya ianya jeladjelas dalam konteks bahawa kita tidak bercakap mengenai minit dan saat bagi masa. Kadang kala sudut diberikan sebagai darjah perpuluhan, contohnya., 26.4586 darjah, atau dalam unit lain seperti [[radian]] (terutamanya dalam kegunaan sains selain selain [[astronomi]]) atau (''angular mil'').
 
== Sejarah ==
[[Image:SI-metrication-world.png|thumb|250px|negaraNegara dalammengikut metrik]]
Kemunculan pelbagai sistem ukuran berbeza merupakan salah satu punca utama pertikaian antara pedagang dan penduduk dengan pemgumpul cukai. Satu negara bersatu dengan matawang tunggal dan pasaran seluruh negara, sebagaimana kebanyakan negara Eropah muncul pada akhir [[abad ke-18]], mempunyai pemangkin ekonomi yang kuat dan dalam kedudukan bagi meninggalkan sistem ukuran lama dan mengambil unit ukuran piwaian. Masaalah tidak sama bukanlah disebabkan oleh ''unit berlainan'' tetapi disebabkan ''unit bersaiz berlainan'' dengan itu daripada menjadikan ukuran yang ada sebagai piawaian, pemimpin kerajaan revolusi Perancis memutuskan untuk menggunakan sistem baru sepenuhnya.
 
Sistem graviti metrik menggunakan [[kuasa-kilogram]] (kilopond) sebagai unit asas tenaga, dengan jisim diukur dalam unit yang dikenali sebagai [[hyl]], TME, mug atau [[metrik slug]].
 
== VariasiKelainan ejaan ==
Beberapa negara, terutamanya [[Amerika Syarikat]], menggunakan ejaan ''meter'', ''liter'', dll. dan bukannya ''metre'', ''litre''. Selain itu, ejaan rasmi USAS bagi [[SIawalan prefixSI]] ''deca'' adalah ''deka'', walaupun ia jarang digunakan. Ejaan ''tonne'' biasa digunakan selain Inggeris Amerika yang menggunakan ejaan ''metric ton''.
Kerajaan USAS meluluskan ejaan tersebut bagi kegunaan rasmi. Dalam segi saintifik hanya simbol digunakan; kerana ia adalah sama, perbezaan tidak timbul dalam kegunaan sains pratikal.
''Gram'' juga kadang kala dieja sebagai ''gramme'' dinegeridi negeri penutur Inggeris selain Amerika Syarikat, walaupun ia adalah ejaan lama dan kegunaannya semakin berkurangan.
 
== Pautan luar ==
 
* [http://archives.cbc.ca/IDD-1-75-1572/science_technology/metric_system/ CBC Digital Archives - For Good Measure: Canada Converts to Metric]
65,424

suntingan