Perbezaan antara semakan "Yayasan Nobel"

2,493 bait ditambah ,  3 tahun lalu
tiada ringkasan suntingan
(Dicipta dengan menterjemah laman "Nobel Foundation")
 
 
'''Yayasan Nobel''' ({{Lang-sv|Nobelstiftelsen}}) ialah sebuah institusi swasta didirikan pada 29 Jun 1900 untuk menguruskan hal-hal kewangan dan pentadbiran [[Hadiah Nobel]].<ref>{{Cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|title=The Nobel Foundation: A Century of Growth and Change|last=Lemmel|first=Birgitta|date=2000-06-29|publisher=Nobel Foundation|access-date=2010-12-19}}</ref> Yayasan ini ditubuhkan berdasarkan wasiat terakhir [[Alfred Bernhard Nobel|Alfred Nobel]], pencipta [[dinamit]].<ref name="NF">{{Cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/index.html|title=The Nobel Foundation|publisher=Nobel Foundation|access-date=2010-12-19 Disember 2010|quote=The Nobel Foundation is a private institution established in 1900 based on the will of Alfred Nobel. The Foundation manages the assets made available through the will for the awarding of the Nobel Prize in Physics, Chemistry, Physiology or Medicine, Literature and Peace. It represents the Nobel Institutions externally and administers informational activities and arrangements surrounding the presentation of the Nobel Prize.}}</ref>
 
Yayasan ini turut mengadakan Simposium Nobel (''Nobel Symposia'') terhadap penemuan penting dalam sains dan topik yang berkepentingan budaya atau sosial.
 
== Sejarah ==
[[File:Alfred Nobels will-November 25th, 1895.jpg|thumb|right|400px|[[Wasiat]] Alfred Nobel bertarikh 25 November 1895]]
{{Audio|sv-Alfred_Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}, lahir pada 21 Oktober 1833 di [[Stockholm]] Sweden, merupakan seorang ahli kimia, jurutera, penginovasi, pengilang senjata serta pencipta [[dinamit]]. Beliau memiliki Bofors, sebuah pengilang persenjataan utama yang kemudiannya ditukarkan perniagaannya sebagai kilang besi dan keluli. Nobel memegang 355 paten yang berbeza, termasuk [[dinamit]] yang dikenali. Beliau mengumpulkan harta kekayaan peribadi yang banyak semasa hayatnya disebabkan penciptaan alat yang terkenal ini.<ref>{{Cite web|url=http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm|title=Biography of Alfred Nobel - Succeed through Studying Biographies|date=2001-12-08|publisher=School for Champions|access-date=2010-01-15}}</ref> Pada tahun 1896, Nobel meninggal disebabkan angin ahmar<ref>{{Cite web|url=http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=6860|title=Alfred Nobel (1833 - 1896) - Find A Grave Memorial|publisher=Findagrave.com|access-date=2010-01-15}}</ref> di vilanya di [[Sanremo|San Remo]], Itali di mana beliau telah menghabiskan tahun-tahun terakhir hidupnya.<ref name="sweden1">{{Cite web|url=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|title=Si-Facts_FS15b_ENG.bak|format=PDF|access-date=2010-01-15}}</ref><ref name="thelocal1">AFP, [http://www.thelocal.se/14776/20091005/ "Alfred Nobel's last will and testament"] {{Webarchive}}, ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_Local The Local]''(5 October 2009): accessed 14 January 2009.</ref><ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|title=History - Historic Figures: Alfred Nobel (1833-1896)|publisher=BBC|access-date=2010-01-15}}</ref>
 
{{Audio|sv-Alfred_Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}, lahir pada 21 Oktober 1833 di [[Stockholm]] Sweden, merupakan seorang ahli kimia, jurutera, penginovasi, pengilang senjata serta pencipta [[dinamit]]. Beliau memiliki Bofors, sebuah pengilang persenjataan utama yang kemudiannya ditukarkan perniagaannya sebagai kilang besi dan keluli. Nobel memegang 355 paten yang berbeza, termasuk [[dinamit]] yang dikenali. Beliau mengumpulkan harta kekayaan peribadi yang banyak semasa hayatnya disebabkan penciptaan alat yang terkenal ini.<ref>{{Cite web|url=http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm|title=Biography of Alfred Nobel - Succeed through Studying Biographies|date=8 Disember 2001-12-08|publisher=School for Champions|access-date=15 Januari 2010-01-15}}</ref> Pada tahun 1896, Nobel meninggal disebabkan angin ahmar<ref>{{Cite web|url=http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=6860|title=Alfred Nobel (1833 - 1896) - Find A Grave Memorial|publisher=Findagrave.com|access-date=2010-01-15}}</ref> di vilanya di [[Sanremo|San Remo]], Itali di mana beliau telah menghabiskan tahun-tahun terakhir hidupnya.<ref name="sweden1">{{Cite web|url=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|title=Si-Facts_FS15b_ENG.bak|format=PDF|access-date=15 Januari 2010-01-15}}</ref><ref name="thelocal1">AFP, [http://www.thelocal.se/14776/20091005/ "Alfred Nobel's last will and testament"] {{Webarchive}}, ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_Local The Local]''(5 OctoberOktober 2009): accessed 14 JanuaryJanuari 2009.</ref><ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|title=History - Historic Figures: Alfred Nobel (1833-1896)|publisher=BBC|access-date=15 Januari 2010-01-15}}</ref>
Wasiat Nobel menyampaikan sebuah hasrat yang mengejutkan ramai orang, di mana wang peninggalannya akan digunakan untuk hadiah dalam bidang [[fizik]], [[kimia]], [[Aman|keamanan]], [[fisiologi]] atau [[perubatan]] dan [[Kesusasteraan|sastera]].<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/nobelprize/article-9056008|title=Guide to Nobel Prize|publisher=Britannica.com|access-date=2010-01-15}}</ref> Walaupun Nobel telah menulis beberapa wasiat semasa hayatnya, wasiatnya yang terakhir ini telah ditulis setahun lebih sebelum beliau meninggal, dan ditandatangani di Kelab Sweden-Norway di Paris pada 27 November 1895.<ref>http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest</ref> Nobel mewariskan 94% dari jumlah asetnya iaitu sebanyak 31&#x20;juta [[Krona Sweden|''kronor ''Sweden]] (bersamaan dengan 186 juta dolar Amerika Syarikat pada 2008) untuk mewujudkan dan mendanai lima Hadiah Nobel.<ref name="Nobelwill">[http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"], ''nobelprize.org''. Retrieved 6 November 2007.</ref>
 
Wasiat Nobel menyampaikan sebuah hasrat yang mengejutkan ramai orang, di mana wang peninggalannya akan digunakan untuk hadiah dalam bidang [[fizik]], [[kimia]], [[Aman|keamanan]], [[fisiologi]] atau [[perubatan]], dan [[Kesusasteraan|sasterakesusasteraan]].<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/nobelprize/article-9056008|title=Guide to Nobel Prize|publisher=Britannica.com|access-date=2010-01-15 Januari 2010}}</ref> Walaupun Nobel telah menulis beberapa wasiat semasa hayatnya, wasiatnya yang terakhir ini telah ditulis setahun lebih sebelum beliau meninggal, dan ditandatangani di Kelab Sweden-Norway di Paris pada 27 November 1895.<ref>http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest</ref> Nobel mewariskan 94% dari jumlah asetnya iaitu sebanyak 31&#x20; juta [[Kronakrona Sweden|''kronor ''Sweden]] (bersamaan dengan 186 juta dolar Amerika Syarikat pada 2008) untuk mewujudkan dan mendanai lima Hadiah Nobel.<ref name="Nobelwill">[http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"], ''nobelprize.org''. RetrievedDicapai pada 6 November 2007.</ref>
 
Seperti yang diikut pada wasiat Nobel, Yayasan Nobel ditugaskan secara utamanya untuk menguruskan harta peninggalan Nobel dalam bentuk [[dana]].<ref name="sweden1"/><ref name=BritannicaWill>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize|title=Nobel Prize|year=2007|access-date=15 Januari 2009|work=Encyclopædia Britannica|quote=After Nobel's death, the Nobel Foundation was set up to carry out the provisions of his will and to administer his funds. In his will, he had stipulated that four different institutions—three Swedish and one Norwegian—should award the prizes. From Stockholm, the Royal Swedish Academy of Sciences confers the prizes for physics, chemistry, and economics, the Karolinska Institute confers the prize for physiology or medicine, and the Swedish Academy confers the prize for literature. The Norwegian Nobel Committee based in Oslo confers the prize for peace. The Nobel Foundation is the legal owner and functional administrator of the funds and serves as the joint administrative body of the prize-awarding institutions, but it is not concerned with the prize deliberations or decisions, which rest exclusively with the four institutions.}}</ref> Yayasan ini juga mewakili Hadiah Nobel di dunia luar serta menguruskan kegiatan dan isu tidak rasmi berkaitan penganugerahan Hadiah-Hadiah tersebut, namun ia tidak mepunyai sebaramg penglibatan dalam proses pemilihan penerima Hadiah-Hadiah ini.<ref name=BritannicaWill/><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C&dq=The+Nobel+prize+history&printsec=frontcover&source=bl&ots=O2NN_QeMgj&sig=s6-FOID1bwcpX9RlnIc6KrsbE20&hl=sv&ei=yOZFS8HDEsHd-QbOmrVf&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CBAQ6AEwAjgK#v=onepage&q=&f=false |title=The Nobel prize: a history of genius ... - Google Böcker |publisher=Books.google.se |date= |accessdate=15 Januarin2010}}</ref> Yayasan ini dikecualikan daripada semua cukai di Sweden (sejak 1946) serta cukai pelaburan di Amerika Syarikat (sejak 1953).<ref>{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html |title=The Nobel Foundation - Financial Management |publisher=Nobelprize.org |date=31 Disember 2008 |accessdate=15 Januari 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080716002326/http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html |archivedate =16 Julai 2008}}</ref>
 
== Simposium Nobel ==
Pada tahun 1965, Yayasan ini telah memulakan Simposium Nobel iaitu sebuah rancangan yang mengadakan simposium "yang dikhaskan untuk bidang sains di mana penemuan yang berlaku atau berurusan dengan topik lain ulyang berkepentingan budaya atau sosial."<ref name="nobelSymposia">{{Cite web|url=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html|title=Nobel Symposia|publisher=Nobel Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012152931/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html|archive-date=October 12, Oktober 2007|access-date=28 Oktober 2007-10-28}}</ref> Simposium ini telah menyentuh pelbagai topik seperti [[prostaglandin]], [[kinetik kimia]], [[Penyakit kencing manis|kencing manis]], string theory, kosmologi, dan [[Perang Dingin]] pada tahun 1980-an.<ref>{{Cite web|url=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html|title=Complete List of Nobel Symposia from 1965 - present|publisher=Nobel Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20070514054004/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html|archive-date=May 14, Mei 2007|access-date=30 Oktober 2007-10-30}}</ref> Jawatankuasa Simposium Nobel terdiri daripada ahli-ahli Jawatankuasa Nobel dalam Kimia, Kesusasteraan, Keamanan, Fizik dan Fisiologi atau Perubatan; Jawatankuasa Hadiah untuk Ekonomi; Yayasan Tersentenari Bank Sweden; dan Yayasan Wallenberg.
 
== Rujukan ==
 
== Pautan luar ==
* [http://nobelprize.org/ "The Nobel Foundation"]'' – laman rasmi Yayasan Nobel.''
* <br>
* [http://nobelprize.org/ "The Nobel Foundation"]''– laman rasmi Yayasan Nobel.''
* [http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/ "Nobel Symposia"] – halaman rasmi Yayasan Nobel.
* [http://nobelprize.org/nobel/alfred-nobel/biographical/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"] – bahagian halaman rasmi Yayasan Nobel yang memetik suatu petikan penting dalam wasiat beliau.