Buka menu utama

Perubahan

k
Membalikkan suntingan oleh KHAIRUL TAMER BIN SHAFIQ (Perbincangan) kepada versi terakhir oleh Yosri
{{Kotak info Yahudi}}
 
Yahudiiiii winnnnnnerrrrr alllllwaaaayyssssss
 
Seorang '''Yahudi''' ([[Bahasa Ibrani|Ibrani]]: יְהוּדִי, ''Yehudi'' ([[singular|sl.]]); {{lang|he|יְהוּדִים}}, ''Yehudim'' ([[plural|pl.]]); [[Bahasa Ladino|Ladino]]: ג׳ודיו, ''Djudio'' ([[singular|sl.]]); ג׳ודיוס, ''Djudios'' ([[plural|pl.]]); [[Bahasa Yiddish|Yiddish]]: ייִד, ''Yid'' (sl.); {{lang|yi|ייִדן}}, ''Yidn'' (pl.))<ref>According to the [[The American Heritage Dictionary of the English Language]], Fourth Edition (2000): "It is widely recognized that the attributive use of the noun ''Jew'', in phrases such as ''Jew lawyer'' or ''Jew ethics'', is both vulgar and highly offensive. In such contexts ''Jewish'' is the only acceptable possibility. Some people, however, have become so wary of this construction that they have extended the stigma to any use of ''Jew'' as a noun, a practice that carries risks of its own. In a sentence such as ''There are now several Jews on the council'', which is unobjectionable, the substitution of a circumlocution like ''Jewish people'' or ''persons of Jewish background'' may in itself cause offense for seeming to imply that Jew has a negative connotation when used as a noun. [http://www.bartleby.com/61/75/J0037500.html "Jew"], [[The American Heritage Dictionary of the English Language]], Fourth Edition (2000).</ref> adalah ahli daripada [[orang]] Yahudi, iaitu [[kumpulan etnik|kumpulan]] [[etnokeagamaan]] yang berasal daripada [[Bani Israel]] atau [[Ibrani]] dari [[Timur Dekat Purba|Timur Tengah purba]]. [[Etnisiti]], [[kenegaraan]] dan [[agama]] sangat berkait rapat antara satu sama lain, dengan [[agama Yahudi]] menjadi keimanan tradisional negara Yahudi. [[Pemelukan ke agama Yahudi|Memeluk agama Yahudi]] bermaksud seseorang yang telah lahir atau berada dalam kumpulan etnik Yahudi dan ia telah menjadi tradisi orang Yahudi sejak berkurun lama lagi.
 
== Yahudi dan agama Yahudi ==
{{main|Sejarah Yahudi}}
 
Yahudi pandai and winner forever
 
Asal usul Yahudi tradisinya bertarikh sekitar alaf kedua SME kepada patriakh, [[Nabi Ibrahim a.s.|Abraham]], [[Nabi Ishak a.s.|Isaac]] dan [[Nabi Yaakub a.s.|Jacob]]. [[Stala Merneptah]], bertarikh 1200 SME, adalah salah satu dari rekod arkeologikan terawal dari orang Yahudi di [[Tanah Israel]], dimana [[agama Yahudi]], satu agama [[monotheisme]] dibangunkan. Menurut pada akaun [[Injil|Biblikal]], orang Yahudi menikmati tempoh [[keazaman-sendiri]] pertama dibawah [[kehakiman Biblikal]] dari [[Othniel]] melalui [[Samson]], kemudian pada (c.&nbsp;[[1000an SME]]), [[Nabi Daud a.s.|Raja David]] mendirikan [[Baitulmuqaddis]] sebagai ibu kota dari [[Kesatuan Monarki|Negeri Kerajaan Kesatuan Israel dan Judah]] ('''Kesatuan Monarki''') dan dari sana memerintahnya [[Duabelas Suku Israel]].
== Pembahagian etnik ==
{{main|Pembahagian etnik Yahudi}}
[[Fail:Maurycy Gottlieb - Jews Praying in the Synagogue on Yom Kippur.jpg|thumb|left|Yahudi sembahyang di [[Saumaah]] pada [[Yom Kippur]]. (Lukisan 1878 oleh [[Maurice Gottlieb]])]]
Didalam dunia [[populasi Yahudi]], iaitu dianggap sebagai [[Identiti|pengenalan-sendiri]] [[etnik]] perseorangan, terdapat berlainan pembahagian etnik, kebanyakan iaitu secara primernya akibat dari perumpunan geografik dari populasi [[Bani Israel]] yang asal, dan [[evolusi]] kemerdekaan berikut. Suatu barisan dari komuniti Yahudi telah didirikan oleh pendatang Yahudi di berbagai tempat sekitar [[Dunia Kuno]], selalunya pada jarak jauh dari satu sama lain mengakibatkan efektif dan selalunya pengasingan tempoh-lama dari satu sama lain. Semasa ber[[alaf]]-alaf dari [[diaspora Yahudi]] komuniti ini akan berkembang dibawah pengaruh dari persekitaran tempatan mereka; [[politik]]al, [[budaya|kebudayaan]], [[alam|semulajadi]], dan [[populasi]]. Kini, menunjukkan dari perbezaan ini dikalangan Yahudi boleh diperhatikan dalam [[Budaya Yahudi|luahan kebudayaan Yahudi]] dari setiap komuniti, termasuk [[bahasa-bahasa Yahudi|kepelbagaian linguistik Yahudi]], tatarajah kulinari, amalan liturgikal, tafsiran keagamaan, baik juga sebagai darjah dan sumber dari campuran genetik.
 
 
 
[[Israel]], negeri-bangsa Yahudi, satu-satunya negara iaitu Yahudi membentuk kewarganegaraan majoriti.<ref>{{cite web |url=http://www.capitalethiopia.com/archive/2008/march/week2/feature.htm |title=Israel at 60 |accessdate=2008-07-03 |last=Telahoun |first=Tesfu |date=2008-03-11 |work=Capital Ethiopia }}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.israelinsider.com/Views/9811.htm |title=The Case for a Larger Israel |accessdate=2008-07-03 |last=Naggar |first=David |date=2006-11-07 |publisher=israelinsider.com }}</ref> Israel telah dibentuk sebagai negeri [[Demokrasi Parlimentari|demokratik]] pada [[14 Mei]], [[1948]] daripada negara [[Palestin]] yang dirampas secara haram.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |publisher=Central Intelligence Agency |work=The World Factbook |accessdate=2007-07-20 |date=[[2007-06-19]] |title=Israel}}</ref> Dari 120 ahli dalam parlimennya, [[Knesset]],<ref>{{cite web |url=http://www.knesset.gov.il/description/eng/eng_mimshal_beh.htm |publisher=The Knesset |accessdate=2007-08-08 |title=The Electoral System in Israel}}</ref> pada masa ini, 12 ahli dari Knesset adalah [[warganegara Arab Israel]], kebanyakannya persembahkan parti politikal Arab dan salah satu dari hakim [[Makhamah Agung Israel|Makhamah Agung]] merupakan Arab Palestin.<ref>{{cite web|title=Country's Report Israel|publisher=Freedom House|url=http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2006&country=6985}}</ref> Antara 1948 dan 1958, populasi Yahudi meningkat dari 800,000 hingga dua juta.<ref>{{cite web |url=http://www1.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_01&CYear=2006 |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |accessdate=2007-08-07 |year=2006 |title=Population, by Religion and Population Group}}</ref> Pada masa ini, Yahudi membentuk 76.4% dari populasi Israel, atau 5,600,000 dari warganegara.<ref name="cia" /> Tahun awal dari negeri Israel, telah ditandakan oleh [[Aliya#Imigrasi dari 1948-1950|imgrasi besar-besaran]] dari [[Selepas Holokus|orang yang terselamat dari Holokus]] dan Yahudi yang lari dari tanah Arab.<ref name="persecution">{{harvnb|Dekmejian|1975|p=247}}. "And most [Oriental-Sephardic Jews] came... because of Arab persecution resulting from the very attempt to establish a Jewish state in Palestine."</ref> Israel juga mempunyai populasi besar [[Yahudi Ethiopia]], kebanyakan darinya dipengangkatan udarakan ke Israel pada lewat 1980an dan awal 1990an.<ref>{{cite web | title= airlifted tens of thousands of Ethiopian Jews | url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/ejhist.html#operation1/ | accessmonthday= July 7 | accessyear= 2005 }}</ref> Antara 1974 dan 1979 hampir 227,258 imigran telah tiba di Israel, sekitar separuh dari [[Kesatuan Soviet]].<ref>''[http://www.memo.ru/history/diss/books/ALEXEEWA/alexeeva_toc.htm History of Dissident Movement in the USSR]'' by [[Ludmila Alekseyeva]]. Vilnius, 1992 (in Russian)</ref> Tempoh ini juga menyaksikan peningkatan dalam imigrasi ke Israel dari [[Eropah Barat]], [[Amerika Latin]], dan [[Amerika Syarikat]].<ref>Goldstein (1995) p. 24</ref>
Titisan imigran dari komuniti lain juga telah tiba, termasuk [[Yahudi India]] dan yang lain, baik juga sesetengah keturunan dari [[Yahudi Ashkenazi|Ashkenazi]] yang terselamat dari Holokus yang telah menetap di negara seperti Amerika Syarikat, Argentina, dan Afrika Selatan. Sesetengah Yahudi telah emigrat dari Israel ke tempat lain, berpunca dari masalah ekonomi atau kekecewaan dengan keadaan politikal dan [[konflik Arab-Israel]] yang berterusan. Emigran Yahudi Israel juga dikenali sebagai [[Yerida]].
 
 
=== Perubahan populasi: Perang terhadap Yahudi ===
[[Fail:FirstCrusade.jpg|thumb|180px|Rightright|Yahudi (dikenalpasti dengan [[Judenhut|topi berbeza]] yang mereka diperlukan untuk pakai) sedang dibunuh oleh satria Kristian. Ilustrasi Injil Perancis dari 1255.]]
Sepanjang sejarah, ramai pemerintah, empayar dan bangsa telah menindas populasi Yahudi mereka atau mencari untuk lenyapkan mereka seluruhnya. Cara yang dikeluarkan adalah mencukupi untuk senyapkan penentang. [[Sejarah antisemitisme]] termasuk [[Perang Salib Pertama]] yang mengakibatkan pembunuhan beramai-ramai Yahudi, [[Penyiasatan Sepanyol]] (diketuai oleh [[Torquemada]]) dan [[Penyiasatan Portugis]], dengan penindasan mereka dan ''[[Auto de fé]]'' terhadap [[Kristian Baru]] dan Yahudi [[Marrano]]; pembunuhan beramai-ramai [[Cossack]] [[Bohdan Chmielnicki]] di [[Ukraine]]; [[Pogrom]] dibantu oleh [[Tsar]] Rusia; baik juga pengusiran dari Sepanyol, Portugal, England, Perancis, Jerman, dan lain-lain negara iaitu yang Yahudi menetap. Penindasan sampai kepada kemuncak dari [[penyelesaian terakhir|Penyelesaian Terakhir]] [[Adolf Hitler]] yang membawa kepada [[Holokus]] dan pembunuhan kira-kira 6 juta Yahudi dari 1942 hingga 1945.
 
245,152

suntingan