Perbezaan antara semakan "Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan"

k
k
 
 
'''Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan''' adalah pemerintah bagi Negeri Sembilan mengikut sistem raja berperlembagaan moden negeri berkenaan sejak tahun 1898. Sebelum itu, [[Yang di-Pertuan Besar]] Negeri Sembilan dikenali sebagai YamtuanYang Di-Pertuan Besar Seri Menanti dan menjadi raja memerintah di tanah jajahan adat meliputi Seri Menanti, Inas, Terachi, Ulu Muar, Gunung Pasir dan Jempol di Negeri Sembilan.
 
Permulaan perlantikanpelantikan Yang di-Pertuan Besar ini berlaku pada [[abad ke-17]] Masihi. Sebelum itu, Negeri Sembilan adalah di bawah takluk Kesultanan Melayu [[Johor]]. Pada separuh pertama abad ke-17 itu, Kerajaan Kesultanan Melayu [[Johor]] sentiasa diancam oleh orang Acheh di bawah pemerintahan [[Sultan Iskandar Muda Mahkota Alam]] (1607-1636). Ini menjadikan Kerajaan Kesultanan Melayu Johor tidak berupaya untuk melindungi Negeri Sembilan.
 
Pada masa yang sama, orang [[Bugis]] diketuai oleh [[Daeng Kemboja]] memasuki Negeri Sembilan membuat huru hara dan memaksa orang-orang Negeri Sembilan berketurunan Minangkabau mengakui [[Daeng Kemboja]] sebagai raja di Negeri Sembilan. Kaedah ini dilihat adalah bertentangan dengan pendirian orang-orang Minangkabau di sini.
 
Maka pemimpin setempat di Negeri Sembilan menghantar wakil untuk mengadap Yang di-Pertuan [[Pagar Ruyung]] di [[Tanah Minangkabau]]. Permintaan utusan orang Negeri Sembilan ini diperkenankan dan melantik [[Raja Melewar]] menjadi Yamtuan Besar Seri Menanti yang pertama. Raja Melewar telah mengetuai angkatan perang orang Negeri Sembilan menghalau Daeng Kemboja dari tanah Negeri Sembilan.
 
Yang di-Pertuan Besar terakhir dari Pagar Ruyung telah dipecat dan bermula dari tarikh itu, anak raja tempatan berketurunan Yang di-Pertuan Pertama telah dilantik dan ditabalkan. Apabila institusi ini ditubuhkan, gelaran raja Negeri Sembilan adalah Yang di-Pertuan Besar Seri Menanti. Baginda hanya berkuasa di Seri Menanti dan luak-luak sekitarnya yang dikenali sebagai Luak Tanah Mengandung. Pada akhir abad ke-19 Masihi, iaitu sebelum penubuhan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu, gelaran baginda telah ditukar menjadi Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan atas persetujuan Undang Yang Empat<ref name=":0">Rosiswandy bin Mohd Salleh (t.t), ''Sejarah Pengamalan Adat Perpatih di Negeri Sembilan.'' Jelebuː Muizum Adat Negeri Sembilan.</ref>.
 
==Yang Di-Pertuan Agong Malaysia==
[[Yang Didi-Pertuan Agong]]Besar Negeri Sembilan yang pertama berasalmenjadi daripada[[Yang NegeriDi-Pertuan SembilanAgong]] iaituialah [[Tuanku Abdul Rahman ibni Almarhum Tuanku Muhammad|Tunku]] Abduliaitu RahmanYang ibniDi-Pertuan AlmarhumAgong TuankuPertama Muhammad]]Persekutuan padaTanah Melayu. Baginda berkhidmat bermula daripada 31 Ogos 1957 sehingga kemangkatan baginda pada 1 April 1960. Baginda mangkat ketika masih menjabatmenjawat jawatan ketua negara dan tempatnya digantikan oleh Sultan seterusnya mengikut sistem penggiliran., iaitu [[Sultan Selangor]], [[Sultan Hisamuddin Alam Shah Al-Haj ibni Almarhum Sultan Alaeddin Sulaiman Shah|Tuanku Hisamuddin Alam Shah Al-Haj ibni Almarhum Sultan Alaeddin Sulaiman Shah]] dipilih sebagai Yang Di-Pertuan Agong kedua Malaysia.
 
Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang kedua menjadi [[Yang Di-Pertuan Agong]] ialah [[Tuanku Ja’afar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman|Tuanku Jaafar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman]] iaitu Yang Di-Pertuan Agong Kesepuluh. Baginda telah dilantik pada 26 April 1994 dan menamatkan tempoh penuh jawatannya selama 5 tahun pada 25 April 1999.
 
==Senarai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan==
# 1795 - 1808 : [[Raja Hitam]]
# 1808 - 1824 : [[Raja Lenggang]]
# 1824 - 1861 : [[Raja Radin|Yamtuan Radin ibni Almarhum Raja Lenggang]]
# 1861 - 1869 : [[Yamtuan Imam|Yamtuan Imam ibni Almarhum Raja Lenggang]]
# 1869 - 18721888 : [[TengkuYamtuan AmpuanAntah Intan]]ibni (pemangkuAlmarhum Raja)Yamtuan Radin]]
# 18751888 - 18881933 : [[YamtuanTuanku AntahMuhammad ibni Almarhum Yamtuan Radin|YamtuanTuanku Antah]]
# 18881933 - 19331960 : [[Tuanku MuhammadAbdul Rahman ibni Almarhum Tuanku Antah|Tuanku Muhammad]]
# 19331960 - 19601967 : [[Tuanku Abdul RahmanMunawir ibni Almarhum Tuanku Muhammad|Tuanku Abdul Rahman]]
# 19601967 - 19672008 : [[Tuanku MunawirJa’afar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman|Tuanku MunawirJaafar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman]]
# 19672008 - 2008kini : [[Tuanku Ja’afarMuhriz ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman|Tuanku JaafarMunawir]]
# 2008 - kini : [[Tuanku Muhriz ibni Almarhum Tuanku Munawir|Tuanku Muhriz]]
 
==Keistimewaan==
Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan dipilih dan dilantik daripada kebulatan muafakat di antara [[Undang Yang Empat]] dengan [[Tunku Besar Tampin]]. Yang di-Pertuan Besar berperanan sebagai ketua agama Islam dengan dinasihati oleh Majlis Hal Ehwal Agama Islam. Baginda juga bertanggungjawab dalam adat istiadat negeri dan dinasihati oleh Dewan Keadilan dan Undang. Yang di-Pertuan Besar bersemayam di Seri Menanti yang terletak di dalam Luak Ulu Muar. Baginda tidak campur tangan dalam hal ehwal luak-luak yang lain<ref name=":0" />.
Mengikut Undang-undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959, Raja di Negeri Sembilan adalah terdiri daripada Yang di-Pertuan Besar, Undang Luak Sungei Ujong, Undang Luak Jelebu, Undang Luak Johol, Undang Luak Rembau dan Tengku Besar Tampin.
 
Yang di-Pertuan Besar dipilih dan ditabalkan oleh Undang Yang Empat daripada kalangan putera raja berketurunan Raja Lenggang ibni Raja Laut, iaitu Yamtuan Seri Menanti yang ketiga.
 
Berdasarkan sejarah, sebelum kemasukan British, Yang di-Pertuan Besar dipilih oleh Penghulu Luak Ulu Muar. Apabila British campur tangan di Negeri Sembilan, Yang di-Pertuan Besar dilantik oleh [[Undang Yang Empat]] iaitu [[Undang Luak Sungai Ujong]], [[Undang Luak Jelebu]], [[Undang Luak Rembau]] dan [[Undang Luak Johol]]. Pemilihan Yang di-Pertuan Besar berdasarkan kepada latar belakang keturunan, kebaikan tingkah laku dan calon mestilah mempunyai hubungan kekeluargaan dengan Yang di-Pertuan Besar yang mangkat mengikut sebelah bapa, iaitu daripada kalangan putera raja berketurunan [[Raja Lenggang]] ibni Raja Laut, iaitu Yamtuan Seri Menanti yang ketiga.
Walaupun kedudukan Yang di-Pertuan Besar diakui sebagai Raja, namun kuasa budi bicaranya terhad dan hendaklah mendapat persetujuan daripada Undang Yang Empat dan Tengku Besar Tampin dalam banyak aspek termasuk pelantikan Menteri Besar Negeri Sembilan, penangguhan pembubaran Dewan Undangan Negeri, penetapan dasar kedudukan istimewa Melayu dan Bumiputera di Negeri Sembilan dan hal ehwal agama Islam.
 
Sistem beraja yang unik itu mencetuskan ilham kepada kewujudan jawatan Yang di-Pertuan Agong bagi peringkat Persekutuan Tanah Melayu dan kemudian Persekutuan Malaysia, di mana [[Majlis Raja-raja|Majlis Raja-Raja]] yang terdiri daripada sembilan Raja Melayu ditubuhkan untuk memilih Yang di-Pertuan Agong.
* {{cite book| title=Asal Usul Negeri-Negeri Malaysia|author=Zakiah Hanum |publisher=Times Editions-Marshall Cavendish |date=2004 |id=ISBN 9812326081}}
* {{cite book| title=The Encyclopedia of Malaysia : Volume 16, The Rulers of Malaysia|author=Tun Ahmad Sarji bin Abdul Hamid |publisher=Archipelago Press |date=2011 |id=ISBN 9789813018549}}
*Rosiswandy bin Mohd Salleh (t.t), ''Sejarah Pengamalan Adat Perpatih di Negeri Sembilan.'' Jelebuː Muizum Adat Negeri Sembilan.
 
== Nota kaki ==