Perbezaan antara semakan "Vietnam"

46,751 bait ditambah ,  1 tahun lalu
k
Undid edits by 222.121.124.110 (talk) to last version by 111.125.110.164
(Mengganti laman dengan '꺼져라. 씨발새끼야.')
Teg-teg: Menggantikan mengosongkan
k (Undid edits by 222.121.124.110 (talk) to last version by 111.125.110.164)
{{Coord|16|10|N|107|50|E|display=title}}
꺼져라. 씨발새끼야.
 
{{Infobox country
| conventional_long_name = Republik Sosialis Vietnam
| common_name = Vietnam
| native_name = {{native name|vi|Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam}}
| image_flag = Flag of Vietnam.svg
| image_coat = Emblem of Vietnam.svg
| symbol_type = Lambang
| national_motto = {{lang|vi|Độc lập – Tự do – Hạnh phúc}}
| national_anthem = {{lang|vi|[[Tiến Quân Ca]]}}<br />{{small|("Perarakan Tentera")}}<br /><center>[[File:United States Navy Band - Tiến Quân Ca.ogg]]</center>
| image_map = Location Vietnam ASEAN.svg
| map_caption = {{map caption |location_color=green |region=[[ASEAN]] |region_color=dark grey |legend=Location Vietnam ASEAN.svg}}
| capital = [[Hanoi]]
| coordinates = {{Coord|21|2|N|105|51|E|type:city}}
| largest_city = [[Bandaraya Ho Chi Minh]]
| languages_type = Bahasa rasmi<br />{{nobold|dan kebangsaan}}
| languages = [[Bahasa Vietnam|Vietnam]]
| ethnic_groups = {{vunblist
| 85.7% [[Orang Vietnam|Vietnam]]{{efn|Also called Kinh people<ref>{{cite web|url=http://cpv.org.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30474&cn_id=190032|title=Dân tộc Kinh|language=vi|publisher=[[Parti Komunis Vietnam]]|accessdate=21 November 2015|date=15 October 2004|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105025124/http://cpv.org.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30474&cn_id=190032|archivedate=5 January 2016|df=dmy-all}}</ref>}}
| {{collapsible list
| title= {{small|[[Senarai kelompok etnik di Vietnam|53 minoriti]]}}| 1.9% [[Orang Tay|Tay]] | 1.8% [[Orang-orang Tai|Tai]] | 1.5% [[Orang Muong|Mường]] | 1.5% [[Khmer Krom|Khmer]] | 1.2% [[Orang Hmong|Hmong]] | 1.1% [[Orang Nùng|Nùng]] | 5.3% Lain-lain}}}}
| government_type = [[Republik]] [[Sosialisme|sosialis]] [[Negara satu parti|satu parti]] [[Marxisme-Leninisme|Marxis-Leninis]]
| leader_title1 = [[Presiden Vietnam|Presiden]]
| leader_name1 = [[Nguyễn Phú Trọng]]
| leader_title2 = [[Perdana Menteri Vietnam|Perdana Menteri]]
| leader_name2 = [[Nguyen Xuan Phuc]]
| legislature = [[Dewan Undangan Negara Vietnam|Dewan Undangan Negara]]
| sovereignty_type = [[Sejarah Vietnam|Pembentukan]]
| established_event1 = [[Hari Kebangsaan (Vietnam)|Kemerdekaan]] dari [[Empayar jajahan Perancis|Perancis]]
| established_date1 = 2 September 1945
| established_event2 = [[Persidangan Geneva (1954)|Perjanjian Geneva]]
| established_date2 = 21 Julai 1954
| established_event3 = [[Hari Penyatuan Semula|Penyatuan Semula]]
| established_date3 = 2 Julai 1976<ref name="Robbers 1021">{{cite book |last=Robbers |first=Gerhard |title=Encyclopedia of world constitutions |url=https://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1021 |accessdate=1 Julai 2011 |date=30 Januari 2007 |publisher=[[Infobase Publishing]] |isbn=978-0-8160-6078-8 |page=1021}}</ref>
| established_event4 = Diterima masuk [[PBB]]
| established_date4 = 20 September 1977
| area_km2 = 331,230.8<ref>{{cite web |url=http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=714 |title=TỔNG CỤC THỐNG KÊ |publisher=[GSO.GOV.VN] <br />Diện tích có đến 31/12/2015 theo Quyết định số 455/QĐ-BTNMT ngày 21 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên / Cập nhật lần cuối (gov.vn) 2017-08-14 14:45<br />English: Area as of 31/12/2015 according to Decision No. 455 / QD-BTNMT dated 21 March 2017 of the Minister of Natural Resources and Environment / Last updated (gov.vn) 2017-08-14 14:45 }}</ref>
| area_rank = 65
| area_sq_mi = 127,888.9
| percent_water = 6.4<ref name=IndexMundi2011>[http://www.indexmundi.com/vietnam/geography_profile.html "Vietnam – Geography"]. Index Mundi. 12 July 2011. Retrieved 19 December 2011.</ref>
| population_estimate = {{UN_Population|Viet Nam}}{{UN_Population|ref}}
| population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
| population_estimate_rank = 14
| population_density_km2 = {{#expr: 91700000/332210 round 2}}
| population_density_sq_mi =
| population_density_rank = 46
| GDP_PPP = $697.752 billion<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=35&pr.y=7&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=582&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=World Economic Outlook: Vietnam |publisher=[[International Monetary Fund]] }}</ref>
| GDP_PPP_year = 2018
| GDP_PPP_rank = 35
| GDP_PPP_per_capita = $7,378<ref name=imf2/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 128
| GDP_nominal = $234.688 billion<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_year = 2018
| GDP_nominal_rank = 47
| GDP_nominal_per_capita = $2,481<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 129
| Gini = 37.6<!--number only-->
| Gini_year = 2014
| Gini_change =
| Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=VN|title=Gini Index |publisher= World Bank |accessdate=14 February 2017}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI = 0.683<!--number only-->
| HDI_year = 2015<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title=2016 Human Development Report |year=2016 |accessdate=23 March 2017 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref>
| HDI_rank = 115
| currency = {{lang|vi|[[Vietnamese đồng|đồng]]}} (₫)
| currency_code = VND
| time_zone =
| utc_offset = +7
| utc_offset_DST =
| time_zone_DST =
| date_format = dd/mm/yyyy
| drives_on = right
| calling_code = +84
| cctld = [[.vn]]
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |73.2% [[Agama rakyat Vietnam|Kepercayaan tradisional]] atau [[tidak beragama]] |12.2% [[Agama Buddha|Buddha]] |8.3% [[Kristian]] |4.8% [[Caodai]] |1.4% [[Hòa Hảo]] |0.1% Lain-lain<ref name="2014data"/> }}
| englishmotto = "Kemerdekaan – Kebebasan – Kebahagiaan"
}}
 
'''Vietnam''' ([[Tulisan Jawi]]: ۏيتنام; {{Lang-vi|Việt Nam}} {{IPA-vi|vîət nāːm|pron|Vietnam.ogg}}), secara rasminya '''Republik Sosialis Vietnam''' ({{Lang-vi|Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam}} <small>(</small>[[Fail:Loudspeaker.svg|link=Fail:Công_hoà_xa_hoi_chu_nghia_Viêt_Nam.oga|11x11px|About this sound]]<small>)</small>), merupakan negara yang paling di timur di [[Indochina|Semenanjung Indochina]] di [[Asia Tenggara]]. Dengan kira-kira 94.6 juta penduduk {{Setakat|{{UN_Population|Year}}|lc=y}}, ia merupakan [[Senarai negara mengikut jumlah penduduk|negara ke-14 paling ramai penduduk di dunia]], dan negara Asia yang ke-9 teramai. Vietnam bersempadan dengan [[Republik Rakyat China|China]] di utara, [[Laos]] di barat laut, [[Kemboja]] di barat daya, [[Thailand]] di seberang [[Teluk Thailand]] di barat daya, dan [[Filipina]], [[Malaysia]] dan [[Indonesia]] di seberang [[Laut China Selatan]] di timur dan tenggara.{{Efn|The South China Sea is referred to in Vietnam as the East Sea ({{lang|vi|Biển Đông}}).<ref>{{cite web|title=China continues its plot in the East Sea|url=http://m.english.vietnamnet.vn/fms/government/54432/china-continues-its-plot-in-the-east-sea.html|publisher=Vietnamnet News|date=10 December 2012|accessdate=16 February 2013}}</ref>}} [[Ibu negara|Ibu negaranya]] ialah [[Hanoi]] semenjak bersatunya kembali [[Vietnam Utara]] dan [[Vietnam Selatan|Selatan]] pada 1976, sedangkan [[Bandar Raya Ho Chi Minh|Bandaraya Ho Chi Minh]] bandar yang paling ramai penduduknya.
 
Bahagian utara Vietnam pernah menjadi taklukan [[Sejarah China|Kemaharajaan China]] selama lebih satu alaf, dari tahun 111 SM hingga 939 M. Sebuah negeri Vietnam bebas terbentuk pada tahun 939 ekoran kemenangan Vietnam dalam Pertempuran Sungai Bạch Đằng. Mekarlah dinasti demi dinasti raja Vietnam sementara bangsanya diperluas dari segi wilayah dan kuasa ke dalam Asia Tenggara hinggalah Semenanjung Indochina Peninsula dijajah oleh Perancis pada pertengahan abad ke-19.
 
Ekoran pendudukan Jepun pada tahun 1940-an, Vietnam menentang pemerintahan Perancis dalam Perang Indochina Pertama. Pada 2 September 1945 Presiden [[Ho Chí Minh|Ho Chi Minh]] mengisytiharkan kemerdekaan Vietnam dari Perancis di bawah nama baru Republik Demokratik Vietnam. Pada tahun 1954, Vietnam mengisytiharkan kemenangan di Peristiwa Dien Bien Phu yang berlaku dari Mac hingga Mei 1954 dan berakhir dengan kekalahan besar Perancis. Selepas itu, Vietnam terbahagi kepada dua negeri, iaitu [[Vietnam Utara]] (secara rasmi Republik Demokratik Vietnam), dan [[Vietnam Selatan]] (secara rasmi Republik Vietnam). Konflik antara kedua-dua pihak menjadi sengit dalam peristiwa yang dikenali sebagai [[Perang Vietnam]], dengan campur tangan yang mendalam oleh Amerika Syarikat di pihak Vietnam Selatan dari 1965 hingga 1973. Perang berakhir dengan kemenangan Vietnam Utara pada tahun 1975.
 
Vietnam kemudian disatukan di bawah pemerintahan [[Komunisme|Komunis]] tetapi masih miskin dan mengasingkan diri. Pada tahun 1986, Partai Komunis Vietnam memulakan pembaharuan ekonomi dan politik reformasi yang membawa Vietnam ke arah integrasi ke dalam ekonomi dunia.<ref name="BBC2004">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3752682.stm|title=Vietnam's new-look economy|date=18 October 2004|access-date=21 November 2015|publisher=[[BBC News]]}}</ref> Pada tahun 2000, ia telah menjalin hubungan diplomatik dengan semua bangsa-bangsa. Sejak tahun 2000, kadar pertumbuhan ekonomi Vietnam antara yang tertinggi di dunia, dan pada 2011, ia mencatat Indeks Penjana Pertumbuhan Global tertinggi antara 11 ekonomi utama.<ref>{{Cite web|url=http://www.businessinsider.com/willem-buiter-3g-countries-2011-2?slop=1|title=3G Countries|last=Weisenthal|first=Joe|date=22 February 2011|publisher=[[Business Insider]]|access-date=6 August 2011}}</ref> Atas kejayaan pembaharuan ekonomi ini Vietnam menyertai [[Pertubuhan Perdagangan Dunia]] pada tahun 2007. Ia juga ahli [[Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik]] dan [[La Francophonie|Pertubuhan Antarabangsa Francophonie]] (untuk negara-negara berbahasa Perancis).
 
== Etimologi ==
Nama ''{{Lang|vi|Việt Nam}}'' ({{IPA-vi|viə̀t naːm}}) adalah variasi dari ''{{Lang|vi|[[Nanyue|Nam Việt]]}}'' ("''Việt'' Selatan"), nama yang dapat ditelusuri kembali kepada Dinasti Triệu pada abad ke-2 ke-SM.<ref name="Woods38">{{Harvnb|Woods|2002}}</ref> Perkataan ''Việt'' berasal daripada singkatan bagi Bách Việt, sekumpulan kaum-kaum yang tinggal di selatan China dan Vietnam.<ref name="Yue-Hashimoto">{{Harvnb|Yue-Hashimoto|1972}}</ref> Rupa nama "Vietnam" ({{Vi-nom|{{linktext|越南}}}}) pertama kali tercatat pada abad ke-16 oleh puisi ramalan ''Sấm Trạng Trình''. Nama ini juga telah ditemui pada 12 buah stele (prasasti) yang terukir pada abad ke-16 dan ke-17, termasuk satu di Pagoda Bao Lam di [[Hai Phong|Haiphong]] bertarikh 1558.
 
Pada 1802, [[Gia Long|Nguyễn Phúc Ánh]] menubuhkan Dinasti Nguyễn, dan pada tahun kedua, beliau memohon perkenan Maharaja Jiaqing di Qing (China) untuk mengurniakan felaran 'Raja Nam Viet' kepada beliau, namun Urus Setia Tertinggi kerajaan Qing dinasti menegaskan bahawa nama Nam Viet termasuklah kawasan-kawasan dalam wilayah [[Guangxi]] dan [[Guangdong]] di China.
 
Antara 1804 dan 1813, nama Vietnam digunakan secara resmi oleh Maharaja [[Gia Long]]. Ia kembali pada awal abad ke-20 menerusi karya ''Sejarah Kehilangan Vietnam'' oleh Phan Bội Châu, dan kemudian oleh Parti Nasionalis Vietnam.<ref name="Tonnesson117">{{Harvnb|Tonnesson|Antlov|1996}}</ref> Negara ini biasanya dipanggil Annam hingga Mei 1945, apabila kedua-dua pihak maharaja di [[Huế]] dan pemerintah [[Viet Minh]] di Hanoi menerima pakai ''{{Lang|vi|Việt Nam}}''.<ref name="autogenerated1">{{Harvnb|Tonnesson|Antlov|1996}}</ref>
 
== Sejarah ==
{{utama|Sejarah Vietnam}}
{{:Sejarah Vietnam}}
 
== Politik ==
{{utama|Politik Vietnam}}
[[Fail:Presidential_Palace_Hanoi_388606781_40a24f0ceb.jpg|kiri|thumb|Istana Presiden di Hanoi, dahulunya Istana Gabenor-Jeneral Indochina Perancis.]]
Republik Sosialis Vietnam, bersama-sama dengan [[Republik Rakyat China|China]], [[Cuba]], dan [[Laos]], adalah salah satu daripada empat buah negara sosialis [[Negara satu parti|satu parti]] yang mendukung komunisme secara rasmi. Perlembagaan negara semasa iaitu Perlembagaan 2013 menegaskan peranan pusat Parti Komunis Vietnam dalam semua organ politik dan masyarakat. Setiausaha Agung Parti Komunis melakukan banyak fungsi utama pentadbiran dalam mengawal organisasi nasional parti. Presiden menjalankan tugas-tugas eksekutif dan pelantikan negeri, serta menggubal dasar. Hanya organisasi politik yang menjadi sekutu atau sokongan Parti Komunis dibenarkan untuk menyertai pilihan raya di Vietnam. Ini termasuk Barisan Tanah Air Vietnam dan parti-parti pekerja dan [[kesatuan sekerja]]<font color="#004000"></font>. Walaupun negara masih komited mendukung [[sosialisme]] sebagai fahaman asasnya, namun dasar ekonominya makin hari makin kapitalis,<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1592581,00.html|title=The Spoils of Capitalism|last=Johnson, Kay|date=22 February 2007|access-date=19 May 2010|work=Time|location=New York}}</ref> malah majalah ''[[The Economist]]'' memerikan kepimpinan Vietnam sebagai "komunis yang kapitalis".<ref>{{Cite news|url=http://www.economist.com/specialreports/displaystory.cfm?story_id=E1_TTDQTVQR|title=A bit of everything: Vietnam's quest for role models|last=Johnson, Kay|date=24 April 2008|access-date=19 May 2010|work=The Economist|location=London}} {{Cite news|url=http://www.economist.com/specialreports/displaystory.cfm?story_id=E1_TTDQTVQR|title=A bit of everything: Vietnam's quest for role models|date=24 April 2008|access-date=19 May 2010|work=The Economist|location=London}}</ref>
 
=== Perundangan ===
Dewan Undangan Negara Vietnam adalah <font color="#004000">badan </font>[[Badan perundangan|perundangan]] negara yang [[ekadewan]], terdiri daripada 498 ahli<ref name="legi">{{Cite web|url=http://vietnamembassy-usa.org/vietnam/politics/government-structure|title=Government Structure|publisher=Embassy of the Socialist Republic of Vietnam in the United States of America|access-date=April 8, 2018}}</ref> dan terbuka untuk semua pihak. Diketuai oleh Pengerusi, ia mengungguli kedua-dua cabang eksekutif dan kehakiman, dengan semua kerajaan menteri dilantik dari kalangan ahli Dewan Undangan Negara.
 
=== Eksekutif ===
Presiden Vietnam merupakan [[ketua negara]] yang terpilih sementera [[Panglima Tertinggi|panglima tertinggi]] tentera yang berkhidmat sebagai Pengerusi Majlis Pertahanan dan Keselamatan Agung memegang jawatan kedua tertinggi di Vietnam. [[Perdana Menteri Vietnam]] merupakan [[ketua kerajaan]] yang memimpin sebuah jemaah menteri yang terdiri dari lima orang timbalan perdana menteri dan 26 orang ketua kementerian dan suruhanjaya.
 
=== Kehakiman ===
Mahkamah Rakyat Agung Vietnam yang diketuai oleh seorang Ketua Hakim merupakan [[Mahkamah Rayuan|mahkamah rayuan]] tertinggi negara, namun ia juga bertanggungjawab kepada Dewan Undangan Negara Vietnam. Di bawah Mahkamah Rakyat Agung terdapat mahkamah-mahkamah wilayah dan banyak mahkamah tempatan. Mahkamah tentera mempunyai bidang kuasa khas dalam hal-hal keselamatan negara. Vietnam mengekalkan hukuman mati bagi banyak kesalahan; setakat Februari 2014, ada sekitar 700 orang banduan<font color="#004000"> yang menunggu hukuman mati</font> di Vietnam.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/un-urged-to-act-on-vietnam-over-death-penalty/2014/02/11/de74e9f8-938d-11e3-9e13-770265cf4962_story.html|title=UN urged to act on Vietnam over death penalty|date=12 February 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=12 February 2014|work=The Washington Post}}Lebih daripada satu <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;work=</code> dan <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;newspaper=</code> dinyatakan ([[:en:Help:CS1 errors#redundant_parameters|bantuan]])
[[Kategori:Halaman dengan petikan yang mempunyai parameter berlebihan]]</ref>
 
=== Hubungan luar ===
[[Fail:Secretary_Tillerson_Joins_Commercial_Deals_Signing_Ceremony_at_the_Presidential_Palace_in_Vietnam_(38322247422).jpg|thumb|Setiausaha Negara AS [[Rex Tillerson]] menemani Presiden AS [[Donald Trump]] ke upacara menandatangani urus janji perdagangan bersama Presiden Vietnam [[Trần Đại Quang|Tran Dai Quang]] di Istana Presiden di [[Hanoi]] pada 12 November 2017.]]
[[Fail:Trần_Đại_Quang_and_Vladimir_Putin,_2016-01.jpg|kanan|thumb|Presiden Vietnam [[Trần Đại Quang]] bersama Presiden Rusia, [[Vladimir Putin]], 19 November 2016]]
Sepanjang sejarahnya, hubungan luar utama Vietnam adalah bersama jiran terbesar dan bekas penjajah, China. Prinsip-prinsip kedaulatan Vietnam dan desakannya ke atas kemerdekaan budaya telah diterapkan dalam berbilang dokumen selama berabad-abad, seperti puisi patriotik abad ke-11, ''Nam quốc sơn hà'' (Gunung sungai negara selatan), dan perisytiharan kemerdekaan ''Bình Ngô đại cáo'' pada 1428. Walaupun [[Republik Rakyat China|China]] dan Vietnam sekarang damai, namun masih berlaku [[Kepulauan Spratly|pertikaian wilayah yang berat]] antara kedua-dua pihak di Laut Cina Selatan.<ref>{{Cite web|url=http://nationalinterest.org/commentary/escalating-tensions-the-south-china-sea-7414|title=Escalating Tensions in the South China Sea|date=10 September 2012|website=[[The National Interest]]}}</ref>
 
Kini, penyata misi rasmi dasar luar Vietnam ialah: "Konsisten melaksanakan dasar luar negara mengenai kemerdekaan, keamanan, kerjasama dan pembangunan; dasar luar mengenai keterbukaan dan kepelbagaian dan kemultilateralan hubungan antarabangsa. Proaktif dan aktif melibatkan diri dalam integrasi ekonomi antarabangsa sambil mengembangkan kerjasama antarabangsa dalam bidang-bidang lain." Tambahan pula Vietnam menganggap dirinya sebagai "sahabat dan rakan yang boleh diharap oleh semua negara dalam masyarakat antarabangsa, aktif melibatkan diri dalam proses-proses kerjasama antarabangsa dan serantau."<ref name="HereWe">{{Cite web|url=http://www.mofa.gov.vn/en/cs_doingoai/|title=Vietnam Foreign Policy|publisher=Ministry of Foreign Affairs|access-date=25 February 2009}}</ref>
 
Vietnam mengambil langkah-langkah penting untuk memulihkan hubungan diplomatik dengan negara-negara penting, bermula dengan [[New Zealand]] yang membuka kedutaan di Hanoi pada 1995, sementara Vietnam menubuhkan kedutaan di Wellington pada 2003. [[Pakistan]] membuka semula kedutaan di Hanoi pada Oktober 2000, dan Vietnam membalas budi dengan membuka kedutaan Islamabad di Disember 2005 serta biro perdagangan di Karachi pada November 2005. Hubungan Amerika Syarikat–Vietnam meningkat pada Ogos 1995 apabila kedua-dua bangsa menaiktaraf Pejabat Perhubungan masing-masing yang dibuka pada Januari 1995 kepada status kedutaan. Sejajar dengan bertambah eratnya hubungan ini, AS membuka konsulat am di Bandaraya Ho Chi Minh sementara Vietnam membuka konsulat di San Francisco.
 
Menjelang Disember 2007, Vietnam menjalin hubungan diplomatik dengan 172 buah negara, termasuk AS yang menormalkan hubungan pada 1995.<ref>{{Cite web|url=http://www.mofa.gov.vn/en/cn_vakv|title=List of countries which maintain diplomatic relations with the Socialist Republic of Vietnam|date=December 2007|publisher=Ministry of Foreign Affairs|access-date=25 February 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://vietnam.usembassy.gov/relations.html|title=US-Vietnamese Relations|publisher=US Embassy|archive-url=https://web.archive.org/web/20091209220514/http://vietnam.usembassy.gov/relations.html|archive-date=9 December 2009|dead-url=yes|access-date=8 December 2009}}</ref> Vietnam menjadi ahli dalam 63 buah pertubuhan antarabangsa termasuk [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|PBB]], [[Persatuan Negara-negara Asia Tenggara|ASEAN]], [[Pergerakan Negara-Negara Berkecuali|NAM]], [[La Francophonie|Francophonie]] dan [[Pertubuhan Perdagangan Dunia|WTO]]. Ia juga menjalin hubungan dengan lebih 650 buah pertubuhan bukan kerajaan.<ref>{{Cite web|url=http://www.mofa.gov.vn/en/ctc_quocte|title=Vietnam and International Organizations|publisher=Ministry of Foreign Affairs|access-date=25 February 2009}}</ref>
 
=== Tentera ===
[[Fail:Quân_đội_duyệt_binh_ở_Trường_Sa.JPG|kiri|thumb|Askar Vietnam di atas wilayah dipertikai [[Kepulauan Spratly]] pada 2009.]]
Angkatan Bersenjata Rakyat Vietnam terdiri daripada Tentera Rakyat Vietnam, Keselamatan Awam Rakyat Vietnam dan [[Militia|Angkatan Pertahanan Awam Vietnam]]. Tentera Rakyat Vietnam adalah nama rasmi bagi bala tentera aktif Vietnam, terdiri daripada Tentera Darat Rakyat Vietnam, [[Tentera Laut Rakyat Vietnam]], [[Tentera Udara Rakyat Vietnam]], Angkatan Pertahanan Sempadan Vietnam dan Pengawal Pantai Vietnam. Tentera Rakyat Vietnam mempunyai tenaga kerja aktif sekitar 450,000 orang, tetapi jumlah kekuatannya, termasuk angkatan paramilitari, mungkin setinggi 5,000,000 orang.<ref>{{Cite book|title=The Military Balance 2010|last=International Institute for Strategic Studies|last2=Hackett, James (ed.)|date=3 February 2010|publisher=[[Routledge]]|isbn=1-85743-557-5|location=London|ref=IISS2010|author-link=International Institute for Strategic Studies}}Selenggaraan CS1: Extra text: senarai pengarang ([[:Kategori:Selenggaraan CS1: Extra text: senarai pengarang|link]])
[[Kategori:Selenggaraan CS1: Extra text: senarai pengarang]]</ref> Pada 2011, [[Senarai negara mengikut perbelanjaan ketenteraan|perbelanjaan ketenteraan]] Vietnam berjumlah kira-kira AS$2.48 bilion, bersamaan dengan sekitar 2.5% dari KDNK tahun 2010.<ref>[http://milexdata.sipri.org/ The SIPRI Military Expenditure Database] {{Cite book|url=https://web.archive.org/web/20100328072123/http://milexdata.sipri.org/|title=The Military Balance 2010|last=International Institute for Strategic Studies|last2=Hackett, James (ed.)|date=28 March 2010|publisher=[[Routledge]]|isbn=1-85743-557-5|location=London|ref=IISS2010|author-link=International Institute for Strategic Studies}}Selenggaraan CS1: Extra text: senarai pengarang ([[:Kategori:Selenggaraan CS1: Extra text: senarai pengarang|link]])
[[Kategori:Selenggaraan CS1: Extra text: senarai pengarang]]
. Retrieved 3 May 2012.</ref>
 
=== Pembahagian pentadbiran ===
Vietnam terbahagi kepada 58 [[Provinsi|wilayah]] (bahasa Vietnam: ''tỉnh'', dari bahasa Cina [[wiktionary:省|省]], ''shěng'').<ref>{{Cite web|url=http://www.mlit.go.jp/kokudokeikaku/international/spw/general/vietnam/index_e.html|title=Country Profile|date=February 16, 2015|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism, Japan (MLIT)|access-date=April 8, 2018}}</ref> Juga ada lima [[kawasan perbandaran]] (''thành phố trực thuộc trung ương'') yang ditadbir sama taraf dengan wilayah.
 
{{Vietnam Provinces Image Map}}
{| style="margin: auto auto 10px;"
| style="padding-right:1em; vertical-align:top;" |
<div class="center">'''Delta Sungai Merah'''</div>
 
*[[Wilayah Bac Ninh|Bắc Ninh]]
*[[Wilayah Hà Nam|Hà Nam]]
*[[Wilayah Hải Dương|Hải Dương]]
*[[Wilayah Hưng Yên|Hưng Yên]]
*[[Wilayah Nam Định|Nam Định]]
*[[Wilayah Ninh Bình|Ninh Bình]]
*[[Wilayah Thái Bình|Thái Bình]]
*[[Wilayah Vĩnh Phúc|Vĩnh Phúc]]
*[[Hanoi]] (perbandaran)
*[[Hai Phong]] (perbandaran)
| style="padding-right:1em; vertical-align:top;" |
<div class="center">'''Timur Laut'''</div>
 
*[[Wilayah Bắc Giang|Bắc Giang]]
*[[Wilayah Bắc Kạn|Bắc Kạn]]
*[[Wilayah Cao Bằng|Cao Bằng]]
*[[Wilayah Hà Giang|Hà Giang]]
*[[Wilayah Lạng Sơn|Lạng Sơn]]
*[[Wilayah Lào Cai|Lào Cai]]
*[[Wilayah Phú Thọ|Phú Thọ]]
*[[Wilayah Quảng Ninh|Quảng Ninh]]
*[[Wilayah Thái Nguyên|Thái Nguyên]]
*[[Wilayah Tuyên Quang|Tuyên Quang]]
*[[Wilayah Yên Bái|Yên Bái]]
| style="padding-right:1em; vertical-align:top;" |
<div class="center">'''Barat Laut'''</div>
 
*[[Wilayah Điện Biên|Điện Biên]]
*[[Wilayah Hòa Bình|Hòa Bình]]
*[[Wilayah Lai Châu|Lai Châu]]
*[[Wilayah Sơn La|Sơn La]]
| style="padding-right:1em; vertical-align:top;" |
<div class="center">'''Pantai Tengah Utara'''</div>
 
*[[Wilayah Hà Tĩnh|Hà Tĩnh]]
*[[Wilayah Nghệ An|Nghệ An]]
*[[Quang Binh|Quảng Bình]]
*[[Wilayah Quảng Trị|Quảng Trị]]
*[[Wilayah Thanh Hóa|Thanh Hóa]]
*[[Wilayah Thừa Thiên–Huế|Thừa Thiên–Huế]]
|-
| style="padding-right:1em; vertical-align:top;" |
<div class="center">'''Tanah Tinggi Tengah'''</div>
 
*[[Wilayah Đắk Lắk|Đắk Lắk]]
*[[Wilayah Đắk Nông|Đắk Nông]]
*[[Wilayah Gia Lai|Gia Lai]]
*[[Wilayah Kon Tum|Kon Tum]]
*[[Wilayah Lâm Đồng|Lâm Đồng]]
| style="padding-right:1em; vertical-align:top;" |
<div class="center">'''Pantai Tengah Selatan'''</div>
 
*[[Wilayah Bình Định|Bình Định]]
*[[Wilayah Bình Thuận|Bình Thuận]]
*[[Wilayah Khánh Hòa|Khánh Hòa]]
*[[Wilayah Ninh Thuận|Ninh Thuận]]
*[[Wilayah Phú Yên|Phú Yen]]
*[[Wilayah Quảng Nam|Quảng Nam]]
*[[Wilayah Quảng Ngãi|Quảng Ngãi]]
*[[Da Nang]] (perbandaran)
| style="padding-right:1em; vertical-align:top;" |
<div class="center">'''Tenggara'''</div>
 
*[[Wilayah Bà Rịa–Vũng Tàu|Bà Rịa–Vũng Tàu]]
*[[Wilayah Bình Dương|Bình Dương]]
*[[Wilayah Bình Phước|Bình Phước]]
*[[Wilayah Đồng Nai|Đồng Nai]]
*[[Wilayah Tây Ninh|Tây Ninh]]
*[[Bandar Raya Ho Chi Minh]] (perbandaran)
| style="padding-right:1em; vertical-align:top;" |
<div class="center">'''Delta Mekong'''</div>
 
*[[Wilayah An Giang|An Giang]]
*[[Wilayah Bạc Liêu|Bạc Liêu]]
*[[Wilayah Bến Tre|Bến Tre]]
*[[Wilayah Cà Mau|Cà Mau]]
*[[Wilayah Đồng Tháp|Đồng Tháp]]
*[[Wilayah Hậu Giang|Hậu Giang]]
*[[Wilayah Kiên Giang|Kiên Giang]]
*[[Wilayah Long An|Long An]]
*[[Wilayah Sóc Trăng|Sóc Trăng]]
*[[Wilayah Tiền Giang|Tiền Giang]]
*[[Wilayah Trà Vinh|Trà Vinh]]
*[[Wilayah Vĩnh Long|Vĩnh Long]]
*[[Cần Thơ]] (perbandaran)
|}
Setiap wilayah terbahagi kepada perbandaran wilayah (''thành phố trực thuộc tỉnh''), perpekanan (''thị xã'') dan [[Kaunti|daerah]] (''huyện''), kemudian terbahagi lagi kepada pekan (''thị trấn'') atau komun (''xã''). Perbandaran yang terkawal pusat terbahagi kepada [[Daerah|jajahan]] (''quận'') dan daerah, dan terbahagi lagi kepada zon (''phường'').
 
== Geografi dan iklim ==
{{utama|Geografi Vietnam}}
Vietnam terbentang kira-kira 331,688&nbsp;km² (128,066&nbsp;[[batu persegi]]) keluasannya (tidak termasuk pulau-pulau Hoang Sa dan Truong Sa). Perimeter negara di sepanjang sempadan antarabanganya ialah 4,639&nbsp;km (2,883&nbsp;[[batu]]). Topografinya terdiri daripada bukit-bukau dan gunung-ganang yang padat dengan hutan, manakala tanah rata meliputi tidak lebih 20% seluruh kawasan negara. 40% kawasan Vietnam diduduki gunung, 40% diduduki bukit yang lebih kecil dan 42% ditumbuhi hutan hujan tropika. Bahagian utara negara banyak terdiri daripada tanah tinggi dan [[Sungai Merah (Vietnam)|Delta Sungai Merah]]. [[Fan Si Pan|Phan Xi Păng]] yang terletak di [[wilayah Lao Cai province|wilayah Lào Cai]], ialah gunung tertinggi di Vietnam pada ketinggian 3,143 m (10,312&nbsp;[[kaki (ukuran)|kaki]]). Bahagian selatan pula terdiri daripada tanah pamah pantai, puncak-puncak [[Banjaran Annamite]], hutan yang berleluasa, dan tanah yang kurang subur. Tanah tinggi yang terdiri daripada lima bidang penara agak rata bertanah [[basalt]] ini, meliputi 16% daripada seluruh tanah suai tani dan 22% daripada tanah hutannya. [[Fail:Ha Long Bay with boats.jpg|thumb|300px|right|[[Teluk Ha Long]], sebuah [[Tapak Warisan Dunia]]]]
 
Delta Sungai Merah (atau {{lang|vi|Sông Hồng}}), sebuah kawasan rata berbentuk segi tiga yang meliputi 3,000 km², sungguhpun lebih kecil namun lebih pesat dimajukan dan lebih padat pendudukannya berbanding Delta Sungai Mekong. Delta yang pernah menjadi serokan Teluk Tonkin ini sudah dipenuhi oleh mendapan aluvium besar-besaran dari sungai-sungai selama beribu-ribu tahun, dan memanjang semeter ke arah Teluk setiap tahun. Delta Mekong yang meliputi kira-kira 40,000 km², ialah dataran rendah yang ketinggiannya tidak melebihi tiga meter atas paras laut di mana-mana titik dan banyak disilang oleh terusan dan sungai yang berselirat. Cabang-cabang dan cawang-cawang Sungai Mekong banyak membawa endapan sehingga delta ini bertambah 60 hingga 80 meter panjangnya ke laut setiap tahun.
 
Vietnam mengalami iklim monsun tropika, dengan kelembapan purata 84% sepanjang tahun. Bagaimanapun, oleh sebab perbezaan dalam latitud dan kepelbagaian muka bumi topografi yang ketara, maka iklim banyak berbeza dari tempat ke setempat. Ketika musim dingin atau musim kering, iaitu kira-kira dari bulan November hingga April, angin-angin monsun lazimnya bertiup dari timur laut sepanjang pantai China dan merentasi Teluk Tonkin, lalu banyak mengumpul lembapan; kesannya, musim sejuk di kebanyakan tempat-tempat di negara agak kering berbanding msuim panas atau hujan. Suhu purata tahunan lazimnya lebih tinggi dalam kawasan dataran berbanding di kawasan gunung dan penara.
 
== Ekonomi ==
{{utama|Ekonomi Vietnam}}
{{:Ekonomi Vietnam}}
 
===Pengangkutan===
{{utama|Pengangkutan di Vietnam}}
{{:Pengangkutan di Vietnam}}
 
==Demografi==
[[File:Hmong women at Coc Ly market, Sapa, Vietnam.jpg|thumb|upright|Wanita [[Orang Hmong|Hmong]] berpakaian tradisional di [[Sa Pa]], Vietnam utara]]
 
{{As of|{{UN_Population|Year}}}}, populasi Vietnam berada pada sekitar {{#expr:{{replace|{{UN_Population|Viet Nam}}|,||}}/1e6 round 1}} juta orang, jauh meningkat dari banci 1979 yang menunjukkan jumlah penduduk Vietnam yang disatukan semula pada 52.7 juta.<ref>{{cite web|url=http://countrystudies.us/vietnam/34.htm |title=Vietnam – population |publisher=Countrystudies.us|accessdate=11 April 2011}}</ref>
 
===Etnik===
 
Menurut banci 2009, suku etnik dominan [[Orang Viet|Viet]] atau Kinh adalah hampir 73.6 juta orang, atau 85.8% jumlah penduduk. Penduduk Kinh banyak tertumpu di kawasan-kawasan [[kipas aluvium|delta lanar]] dan dataran tepi laut negara. Sebagai masyarakat etnik yang rata-rata homogen, suku Kinh memiliki pengaruh politik dan ekonomi yang besar ke atas negara. Namun begitu, di Vietnam juga tinggalnya 54 buah suku etnik minoriti, antaranya [[Orang Hmong|Hmong]], [[Orang Yao|Dao]], [[Orang Tay|Tay]], [[Orang Thai|Thai]], dan [[Orang Nùng|Nùng]]. Banyak lagi suku minoriti seperti [[Orang Muong|Muong]], yang bersaudara rapat dengan Kinh – tinggal di tanah tinggi yang meliputi dua pertiga wilayah Vietnam. Sebelum Perang Vietnam, populasi [[Tanah Tinggi Tengah (Vietnam)|Tanah Tinggi Tengah]] hampir semua dibolot oleh orang [[Degar]] (termasuk lebih 40 suku puak); tetapi kerajaan Vietnam Selatan pimpinan [[Ngô Đình Diệm]] melaksanakan program untuk memindahkan suku Kinh ke kawasan orang asli.<ref>[http://www.mhro.org/montangards-history/under-south-vietnam-rule "Under South Vietnam Rule"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121006164804/http://www.mhro.org/montangards-history/under-south-vietnam-rule |date=6 October 2012 }}. MHRO.org. 2010. Retrieved 21 April 2012.</ref> Suku [[Orang Hoa|Hoa]] (etnik Cina)<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/topic,463af2212,469f2de62,49749c7f8,0.html World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Vietnam: Chinese (Hoa)].UNHCR Refworld. Retrieved 12 February 2013.</ref> dan [[Khmer Krom]] pula tertumpu di tanah pamah. Ekoran ketegangan hubungan China dengan Vietnam pada 1978 dan 1979, kira-kira 450,000 orang Hoa keluar dari Vietnam.<ref>[https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4130.htm Vietnam (08/08)]. U.S. Department of State. Retrieved 12 February 2013.</ref>
{{Largest cities of Vietnam}}
 
===Bahasa===
 
Bahasa rasmi kebangsaan Vietnam tidak lain tidak bukan [[bahasa Vietnam]] (''Tiếng Việt''), sebuah [[Bahasa Mon-Khmer|bahasa rumpun Mon–Khmer]] yang dituturkan oleh majoriti penduduk. Pada awal sejarahnya, Vietnam menulis dalam [[bahasa Cina]]. Pada abad ke-13, Vietnam mencipta aksara sendiri yang dipanggil ''[[Chữ nôm]]'', disesuaikan dari aksara Cina untuk menulis bahasa sendiri. Kisah epik rakyat {{lang|vi|[[Hikayat Kieu|Truyện Kiều]]}} ("Hikayat Kieu", dahulunya {{lang|vi|Đoạn trường tân thanh }}) oleh [[Nguyễn Du]] ditulis dalam ''Chữ nôm''. ''[[Quốc ngữ]]'', iaitu abjad rumi bagi bahasa Vietnam lisan, dicipta pada abad ke-17 oleh ahli [[Jesuit]] [[Alexandre de Rhodes]] dan ramai lagi [[mubaligh]] [[Katolik Rom|Katolik]].<ref name=Omniglot/> ''Quốc ngữ'' disambut hebat dan membolehkan rakyat jelata Vietnam celik huruf sewaktu zaman penjajahan Perancis.<ref name=Omniglot>{{cite web|url=http://www.omniglot.com/writing/vietnamese.htm|title=Vietnamese (tiếng việt / 㗂越)|publisher=Omniglot.com|accessdate=18 July 2013}}</ref>
 
Etnik minoriti Vietnam tidak kurang juga bahasanya. Antaranya bahasa [[Bahasa Tày|Tày]], [[Bahasa Muong|Mường]], [[Bahasa Cham|Cham]], [[Bahasa Khmer|Khmer]], Cina, [[Bahasa Nung (Tai)|Nùng]], dan [[Bahasa Hmong|H'Mông]]. Suku [[Montagnard (Vietnam)|Montagnard]] di [[Tanah Tinggi Tengah (Vietnam)|Tanah Tinggi Tengah]] juga bertutur pelbagai bahasa.<ref>{{cite web|url=http://www.montagnard-foundation.org/faq.html|title=Frequently Asked Questions|publisher=Montagnard Foundation|date=12 August 2007|accessdate=18 July 2013|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130104212658/http://www.montagnard-foundation.org/faq.html|archivedate=4 January 2013|df=dmy-all}}</ref>
Juga terciptanya beberapa buah [[bahasa isyarat]] di kawasan bandar.
 
[[Bahasa Perancis]] merupakan tinggalan zaman penjajah yang dijadikan bahasa kedua oleh ramai orang Vietnam yang berpendidikan tinggi, khususnya di kalangan generasi lama dan mereka yang menerima pendidikan di bekas negara Vietnam Selatan yang menggunakan bahasa Perancis sebagai bahasa utama dalam pentadbiran, pendidikan dan perdagangan. Vietnam masih menganggotai pertubuhan [[Organisation internationale de la Francophonie|Francophonie]], malah pendidikan telah membangkitkan semula serba sedikit minat terhadap bahasa Perancis.<ref>{{cite web|url=http://www.senat.fr/rap/r97-001/r97-001.html|title=Annexe au procès-verbal de la séance du 1er octobre 1997|publisher=[[French Senate]]|date=1 October 1997|accessdate=25 July 2013|language=French}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.englishaustralia.com.au/index.cgi?E=hcatfuncs&PT=sl&X=getdoc&Lev1=pub_c07_07&Lev2=c06_thinh |title=The Role of English in Vietnam's Foreign Language Policy: A Brief History |accessdate=2012-03-23 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070831165148/http://www.englishaustralia.com.au/index.cgi?E=hcatfuncs&PT=sl&X=getdoc&Lev1=pub_c07_07&Lev2=c06_thinh |archivedate=31 August 2007 |df= }}</ref> Bahasa Rusia dikenali di kalangan sesetengah rakyat yang keluarganya rapat dengan [[blok Soviet]] sewaktu [[Perang Dingin]]. Ekoran bertambah eratnya Vietnam dengan negara barat, bahasa Inggeris kian diminati sebagai bahasa kedua, malah dijadikan mata pelajaran wajib di sekolah.<ref>[http://siteresources.worldbank.org/EDUCATION/Resources/278200-1121703274255/1439264-1153425508901/Education_Vietnam_Development.pdf Education in Vietnam], The World Bank</ref> Bahasa Jepun dan Korea turut dipelajari.
 
===Agama===
 
{{Pie chart
|caption = Religion in Vietnam (2014)<ref name="2014data">Home Office: ''[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/389940/CIG.Vietnam.Religious_Minority_Groups.v1.0.pdf Country Information and Guidance — Vietnam: Religious minority groups]''. December 2014. Quoting United Nations' [http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=14914&LangID=E "Press Statement on the visit to the Socialist Republic of Viet Nam by the Special Rapporteur on freedom of religion or belief"]. Hanoi, Viet Nam 31 July 2014. [http://www.ohchr.org/Documents/Issues/Religion/StatementVietnameseVersion31July2014.pdf Vietnamese]. Quote, p. 8: "[...] According to the official statistics presented by the Government, the overall number of followers of recognized religions is about 24 million out of a population of almost 90 million. Formally recognized religious communities include 11 million Buddhists, 6.2 million Catholics, 1.4 million Protestants, 4.4 million Cao Dai followers, 1.3 million Hoa Hao Buddhists as well as 75,000 Muslims, 7000 Baha'ís, 1500 Hindus and others. The official number of places of worship comprises 26,387 pagodas, temples, churches and other religious facilities. [...] While the majority of Vietnamese do not belong to one of the officially recognized religious communities, they may nonetheless – occasionally or regularly – practise certain traditional rituals, usually referred to in Viet Nam under the term "belief". Many of those traditional rituals express veneration of ancestors. [...]"</ref>
|label1 = [[Agama rakyat Vietnam]] atau tanpa agama
|value1 = 73.2
|color1 = #C00000
|label2 = [[Agama Buddha|Buddha]]
|value2 = 12.2
|color2 = Gold
|label3 = [[Katolik]]
|value3 = 6.8
|color3 = DarkOrchid
|label4 = [[Caodai]]
|value4 = 4.8
|color4 = DeepPink
|label5 = [[Protestan]]
|value5 = 1.5
|color5 = DodgerBlue
|label6 = [[Hòa Hảo]]
|value6 = 1.4
|color6 = Tomato
|label7 = Lain-lain
|value7 = 0.1
|color7 = GreenYellow
}}
[[File:Chua Mot Cot.jpg|thumb|[[:en:One Pillar Pagoda|Pagoda Tiang Satu]], sebuah biara Buddha bersejarah di Hanoi]]
Menurut analisis [[Pew Research Center]], pada 2010 sekitar 45.3% rakyat Vietnam memeluk [[Agama rakyat Vietnam|agama pribumi]], 16.4% [[agama Buddha]], 8.2% [[Kristian]], 0.4% lain-lain, dan 29.6% lagi tiada agama.<ref>[[Pew Research Center]]: ''[http://www.pewforum.org/global-religious-landscape.aspx The Global Religious Landscape 2010]''.</ref>
 
Menurut laporan Pejabat Statistik Am Vietnam untuk 1 April 2009, 6.8 juta (atau 7.9% daripada jumlah penduduk) menganut agama Buddha, 5.7 juta (6.6%) Katolik, 1.4 juta (1.7%) penganut [[Hòa Hảo]], 0.8 juta (0.9%) penganut [[Caodai]], dan 0.7 juta (0.9%) lagi Protestan. Kesemuanya, 15,651,467 rakyat Vietnam (18.2%) berdaftar dalam agama secara rasmi.<ref>{{cite web|title=The 2009 Vietnam Population and Housing Census: Completed Results |url=http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724 |publisher=General Statistics Office of Vietnam: Central Population and Housing Census Steering Committee |page=281 |date=June 2010 |accessdate=12 March 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018040824/http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724 |archivedate=18 October 2013 |df= }}</ref> Menurut bancian 2009, majoriti besar orang Vietnam mengamalkan suatu bentuk [[pemujaan tuhan]]. Menurut laporan 2007, 81% orang Vietnam [[Ateisme|tidak percaya akan tuhan]].<ref name="zuckerman">[http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/Ath-Chap-under-7000.pdf Zuckerman, Phil. "Atheism: Contemporary Rates and Patterns" (PDF), from the ''Cambridge Companion to Atheism'' (2007), edited by Michael Martin] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612114443/http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/Ath-Chap-under-7000.pdf |date=12 June 2009 }}. [[University of Cambridge]] Press. Retrieved 23 May 2012.</ref>
 
[[File:CaoDaiMain.jpg|thumb|left|Tokong utama [[Cao Đài]] di bandar [[Tây Ninh]] ]]
 
Wujudnya beberapa agama minoriti di Vietnam. Terdapat ramai penganut agama [[Caodai]], sebuah agama pribumi yang dibina mencontohi Gereja Katolik. Agama Islam rata-rata dianuti oleh suku minoriti [[Orang Cham|Cham]], tetapi juga terdapat sedikit umat Islam etnik Kinh di kawasan barat daya. Jumlah umat [[Islam di Vietnam]] kira-kira 70,000 orang.<ref>{{cite web|url=http://www.angelfire.com/vt/vietnamesemuslims/hstry.html |title=History of Islam in Vietnam |publisher=Angelfire.com |date=30 April 1975 |accessdate=28 April 2010}}</ref>
 
Kerajaan Vietnam menyangkal dakwaan bahawa ia melarang [[kebebasan beragama]], dengan menegaskan bahawa semua warganegara bebas memilih kepercayaan dan semua agama sama-rata di bawah undang-undang.<ref>{{cite web|url=http://moj.gov.vn/vbpq/en/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=7818 |title=No: 21/2004/PL-UBTVQH11 Ordinance on Beliefs and Religions |publisher=Ministry of Justice |date=29 June 2004 |accessdate=21 September 2011}}</ref> Namun begitu, hanya pertubuhan agama yang diluluskan kerajaan dibernarkan; contohnya, Unified Buddhist Church of Vietnam yang ditubuhkan di Vietnam Selatan diharamkan untuk memberi laluan kepada lembaga yang diluluskan oleh kerajaan.<ref>[https://www.hrw.org/reports/1995/Vietnam.htm "Vietnam: The Suppression of the Unified Buddhist Church"]. [[Human Rights Watch]]. March 1995. Retrieved 17 December 2011.</ref>
 
===Pendidikan===
[[File:Nhà điều hành Đại học Quốc Gia TPHCM.jpg|thumb|Universiti Kebangsaan Vietnam di [[Bandaraya Ho Chi Minh]].]]
Vietnam mempunyai rangkaian sekolah dan institut pengajian tinggi milik negara yang menyeluruh, di samping institusi pendidikan swasta dan separa swasta yang kian berkembang. Pendidikan di Vietnam terbahagi kepada lima kategori, iaitu [[tadika]], [[sekolah rendah]], [[sekolah menengah]], [[sekolah tinggi]], dan [[universiti]]. Sejumlah besar sekolah awam telah dibina di serata negara untuk meningkatkan kadar [[celik huruf]] negara yang berada pada 90.3% pada 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.unicef.org/infobycountry/vietnam_statistics.html |title=At a glance: Viet Nam – Statistics |publisher=UNICEF |accessdate=7 November 2010}}</ref>
 
Kebanyakan universiti terunggul di Vietnam bertapak di Hanoi dan Bandaraya Ho Chi Minh. Menghadapi masalah besar, sistem pendidikan Vietnam menjalani program pembaharuan [[holistik]] yang dilancarkan oleh kerajaan. Pendidikan tidak percuma, oleh itu sesetengah keluarga miskin sukar membiayai pendidikan anak tanpa bantuan awam mahupun swasta. Namun begitu, kemasukan sekolah adalah antara yang tertinggi di dunia.<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SE.PRM.NENR|title=School enrollment, primary (% net)|publisher=World Bank|year=2012|accessdate=9 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SE.SEC.PROG.ZS|title=Progression to secondary school (%)|publisher=World Bank|year=2012|accessdate=9 July 2013}}</ref>
 
Sejak 1995, kemasukan dalam institusi pengajian tinggi mencapai 2 juta orang pada 2012. Menjelang 2014, terdapat 419 buah IPT.<ref>{{Cite book|title=Viet Nam's Education System: still under Construction|last=Brown|first=D.|publisher=East Asia Forum|year=2014|isbn=|location=|pages=}}</ref>
 
===Kesihatan===
 
[[File:Bệnh_viện_Bạch_Mai-IMG_0458.jpg|thumb|left|Hospital Bạch Mai di [[Hanoi]] ]]
Pada 2009, [[jangka hayat]] seluruh negara Vietnam berada pada 76 tahun bagi wanita dan 72 tahun bagi lelaki,<ref name="Economist-World-Factbook">{{Cite book|title=Pocket World in Figures|publisher=The Economist|year=2009|isbn=978-1-84668-123-3}}</ref> manakala kadar [[mortaliti bayi]] adalah 12 per 1,000 kelahiran hidup.<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.IMRT.IN|title=Mortality rate, infant (per 1,000 live births)|year=2008|accessdate=13 September 2010|publisher=World Bank}}</ref> Menjelang 2009, 85% populasi dapat mencapai sumber air yang dipertingkat.<ref name="Economist-World-Factbook" /> Namun, [[malnutrisi]] masih umum di wilayah-wilayah desa.<ref>{{cite web|url=http://plan-international.org/where-we-work/asia/vietnam/what-we-do/our-successes/tackling-child-malnutrition-in-rural-vietnam/|title=Tackling child malnutrition in rural Vietnam|publisher=Plan Vietnam|year=2008|accessdate=9 July 2013}}</ref>
 
== Budaya ==
{{utama|Kebudayaan Vietnam}}
{{:Kebudayaan Vietnam}}
 
Salah sejenis pakaian tradisional Vietnam yang terlaris ialah "{{lang|vi|[[Áo dài|Áo Dài]]}}" yang dipakai untuk peristiwa khas seperti perkahwinan atau pesta. Áo dài berwarna putih dijadikan pakaian seragam yang diwajibkan untuk pelajar perempuan di kebanyakan sekolah tinggi di Vietnam. Áo Dài dahulunya dipakai oleh kedua-dua jantina tetapi kini hanya dipakai oleh perempuan, kecuali untuk peristiwa kebudayaan tradisional penting yang tertentu di mana ada lelaki yang memakainya.
 
[[Masakan Vietnam]] kurang berminyak dan banyak bersayur. Hidangan-hidangan utama banyak berdasarkan [[nasi]], [[kicap]], dan [[sos ikan]]. Rasa-rasa makanan ini biasanya manis (gula), pedas ([[lada serrano]]), masam (limau), ''nuoc mam'' (sos ikan), dan diperisakan lagi oleh beraneka pudina dan selasih.
 
[[Muzik Vietnam]] menampakkan sedikit perbezaan antara tiga rantau: {{lang|vi|Bắc}} (Utara), {{lang|vi|Trung}} (Tengah), dan {{lang|vi|Nam}} (Selatan). Muzik klasik Utara adalah yang tertua di Vietnam dan lebih bersifat formal. Muzik klasik Vietnam boleh dikatakan berasal daripada serangan Mongol, apabila orang Vietnam menawan sekumpulan [[opera]] China. Muzik klasik Tengah menunjukkan pengaruh budaya [[Champa]] dengan melodinya yang melankolik. Muzik selatan pula menghasilkan sifat [[laissez-faire]] yang bertenaga.
 
[[Bola sepak]] ialah sukan paling popular di Vietnam. Selain itu, [[badminton]], [[tenis]], [[ping pong]], dan [[catur]] juga tidak kurang popular di kalangan rakyat. [[Bola tampar]], khususnya yang bola tampar wanita, turut disaksikan ramai orang Vietnam. Masyarakat ekspatriat Vietnam membentuk sebahagian penting dalam kehidupan kebudayaan Vietnam dengan memperkenalkan sukan, filem, muzik dan kegiatan kebudayaan Barat yang lain kepada negara. Vietnam juga merumahkan sebuah industri perfileman yang kecil.
 
Di kalangan pelbagai majlis tradisional Vietnam, [[perkahwinan tradisional Vietnam]] adalah antara yang terpenting. Meskipun mengalami [[pembaratan]], kebanyakan adat lama dalam perkahwinan Vietnam masih dirai oleh orang Vietnam di dalam dan luar negeri, dengan sering menggabungkan unsur timur dan barat.
 
=== Pelancongan ===
{{utama|Pelancongan di Vietnam}}
Bilangan pengunjung ke Vietnam untuk tujuan pelancongan dan percutian naik mendadak sepanjang sepulu tahun dahulu. Lebih kurang 3.56 juta tetamu luar melawat Vietnam pada tahun 2006, iaitu peningkatan sebanyak 3.7% daripada tahun 2005. Negara ini sedang melaburkan modal kepada kawasan pantai yang sudahun popular kerana pantai dan pelancongan botnya. Kakitangan hotel dan pemandu pelancong di kawasan-kawasan ini cukup fasih berbahasa Inggeris.
 
== Rujukan ==
<references/>
 
== Pautan luar ==
{{commonscat|Vietnam}}
* [http://www.vietnam-travel-guide.de Viet Nam Travel]
* http://www.stopusa.be/scripts/texte.php?section=CL&langue3&id=24471
* http://www.monde-solidaire.org/spip/article.php3?id_article=2295
 
{{Asia_Tenggara}}
{{ASEAN}}
{{Negara Negara Asia}}
{{APEC}}
{{Negara komunis}}
 
[[Kategori:Vietnam| ]]
[[Kategori:Negara Asia Tenggara]]
[[Kategori:Ahli ASEAN]]
[[Kategori:Negara sosialis]]
[[Kategori:Negara komunis]]
[[Kategori:Republik]]
28

suntingan