Perbezaan antara semakan "Mahathir bin Mohamad"

tiada ringkasan suntingan
| image_size =
| caption = Mahathir pada 2019
| office = [[Perdana Menteri Pendidikan Malaysia]] ke-7
| term_start = {{start date and age|2018|05|10|df=yes}}
| term_end =
| predecessor4 = ''Jawatan diwujudkan''
| successor4 =
| 1blankname4 = <nowiki>[[PPBM#Kepimpinan|Presiden]]</nowiki>
| 1namedata4 = [[Fail:Pakatan_Harapan_Logo.svg|25px]] [[Fail:Parti Pribumi Bersatu Malaysia Logo.svg.png|25px]] [[Muhyiddin Yassin]]
 
| residence = [[Seri Perdana]]
| signature = Mahathir Mohamad signature.svg
| signature_size =8997
| website = {{url|chedet.cc|Official website}}
| awards = [[#Anugerah|Senarai]]
{{Politik Malaysia}}
{{Siri Mahathir Mohamad}}
[[Tun]] [[Doktor|Dr.]] '''Mahathir bin Mohamad''' ([[Tulisan Jawi]]: محضير بن محمد, IPA: {{IPA-may|maˈhaðɪr bɪn moˈhamad|}}; dilahirkan pada 10 Julai 1925)<ref>[http://books.google.com.my/books?id=LNu6b6uY7PgC&pg=PA246&dq=Mahathir+born+doctor+in+the+house+10+Julai&hl=en&sa=X&ei=HzUnUvidIoGRrQfPp4CQBw&ved=0CDgQ6AEwAg#v=onepage&q=Mahathir%20born%20doctor%20in%20the%20house%2010%20Julai&f=false Research on the Early Malay Doctors 1900-1957 Malaya and Singapore, By Faridah Abdul Rashid.]</ref><ref>[http://www.mphonline.com/books/mahathir_mohamad.aspx A Doctor In The House]</ref><ref name="Birthday">[http://chedet.cc/blog/?p=66 Snippets – Birthday, Road Transport, Blocks & M.V. Agusta] chedet.co.cc, Julai 2008 {{unreliable source?}}</ref> atau juga dikenali sebagai "'''Tun. M'''" ialah seorang doktor dan ahli politik Malaysia dan merupakan [[Perdana Menteri Pendidikan Malaysia]] ketujuhterkini dan juga sebagai Ahli Parlimen [[Langkawi (kawasan persekutuan)|Langkawi]] di Kedah. Beliau juga pernah menjadi Perdana Menteri Malaysia keempat di mana beliau memegang jawatan selama 22 tahun (1981-2003) menjadikan beliau sebagai Perdana Menteri Malaysia yang paling lama berkhidmat. Dalam buku '''''A Doctor in the House''''', Dr Mahathir menyatakan tarikh lahir sebenarnya ialah 10 Julai 1925, tetapi bapanya mendaftarkan tarikh lahir dalam sijil kelahiran sebagai 20 Disember untuk memudahkan urusan pendaftaran persekolahan. Menggunakan nama timangannya sendiri, "'''Che Det'''" sebagai nama pena, beliau banyak menulis dengan artikel pertamanya disiarkan oleh akhbar [[The Straits Times]] [[Singapura]] pada 20 Julai, 1947 bertajuk “''Malay Women Make Their Own Freedom''” (''Wanita Melayu Mencipta Kebebasan Sendiri'').<ref>[http://books.google.com.my/books/about/The_early_years_1947_1972.html?id=5U5vAAAAMAAJ The early years, 1947-1972], koleksi artikel Dr Mahathir di akhbar Singapura, The Straits Times</ref> Semasa pentadbirannya dari 16 Julai 1981 sehingga 31 Oktober 2003, beliau berjaya membawa pembangunan melalui dasar-dasar dan perancangan yang diilhamkan daripada kejayaan negara-negara luar sehingga mengangkat Malaysia ke pentas dunia sebagai salah sebuah negara yang berdaya maju di [[Asia Tenggara]] sehingga pernah dinamakan sebagai salah sebuah negara 'Harimau Ekonomi Asia'<ref name="Mahathir's greatest achievements">[http://news.malaysia.msn.com/photogallery.aspx?cp-documentid=4206859 Mahathir turns 85: Achievements and gallery]</ref>
 
Usaha beliau yang paling diingati masyarakat Malaysia dan antarabangsa adalah ketika membawa Malaysia keluar dari [[Krisis Kewangan Asia 1997]] bilamana beliau telah menolak cadangan dan juga dana bantuan daripada [[IMF]] yang beliau sifatkan akan memburukkan lagi krisis. Langkah-langkah radikal yang diambil<ref name="The Tragedy That Didn't Happen: Malaysia's Crisis Management and Capital Controls">[http://www.larouchepub.com/other/2004/book_reviews/3132malaysia_v_imf.html 'The Tragedy That Didn't Happen: Malaysia's Crisis Management and Capital Controls' oleh Dr. Marie-Aimée Tourres], ulasan dari 'Executive Intelligence Review', 13 Ogos 2004</ref> dikritik hebat ketika itu oleh banyak pihak termasuk IMF sendiri. Malah, usaha tersebut turut dikecam walaupun lama selepas kemelut berakhir<ref name="Malaysian Maverick">[http://en.wikipedia.org/wiki/Malaysian_Maverick 'Malaysian Maverick: Mahathir Mohamad in Turbulent Times'], oleh Barry Wain {{unreliable source?}}</ref> yang beliau nyatakan kecaman dan pujian ialah norma ahli politik dan terserah kepada penilaian mana-mana pihak.<ref name="Barry Wain">[http://chedet.co.cc/chedetblog/2010/06/barry-wain.html Barry Wain], chedet.co.cc, 14 Jun 2010 {{unreliable source?}}</ref>
Pada dekad kedua beliau memegang jawatan, Mahathir sekali lagi mendapati dirinya berjuang dengan royalti Malaysia. Pada tahun 1992, putera Sultan Iskandar, pemain hoki wakil, digantung daripada pertandingan selama lima tahun kerana menyerang lawan. Iskandar membalas dengan menarik semua pasukan hoki Johor daripada pertandingan peringkat kebangsaan. Apabila keputusannya dicela oleh jurulatih tempatan, Iskandar mengarahkan beliau ke istananya dan memukulnya. Parlimen Persekutuan sebulat suara mengecam Iskandar, dan Mahathir melompat pada peluang untuk menghapuskan imuniti perlembagaan sultan-sultan dari kes sivil dan jenayah. Akhbar menyokong Mahathir dan, dalam pembangunan yang tidak disangka, mula menyiarkan dakwaan salah laku oleh ahli-ahli keluarga diraja Malaysia. Apabila akhbar mendedahkan contoh kekayaan mewah raja-raja, Mahathir memutuskan untuk memutuskan bantuan kewangan kepada isi rumah diraja. Dengan akhbar dan kerajaan berbintik-tompok terhadap mereka, sultan-sultan menyerah kepada cadangan kerajaan. kuasa mereka untuk menafikan persetujuan untuk bil terhad oleh pindaan perlembagaan lagi diluluskan pada tahun 1994. Dengan status dan kuasa royalti Malaysia berkurangan, Wain menulis bahawa pada pertengahan 1990-an Mahathir telah menjadi "raja tanpa tiara" di negara ini.<ref>{{Harvnb|Wain|2010|pp=208–214}}</ref>
 
====Tahun terakhir dan kejayaan (1998&ndash;20032019)====
Menjelang pertengahan tahun 1990-an ia telah menjadi jelas bahawa ancaman yang paling serius kepada kuasa Mahathir ialah cita-cita kepimpinan timbalannya, [[Anwar Ibrahim]]. Anwar mula menjauhkan dirinya dari Mahathir, secara terang-terangan mempromosikan kelayakan agama atasannya dan muncul untuk mencadangkan sedemikian, hingga Ia melonggarkan sekatan ke atas kebebasan awam yang telah menjadi lambang pemerintahan Mahathir.<ref>{{Harvnb|Stewart|2003|p=32}}</ref> Walau bagaimanapun, Mahathir terus menyokong Anwar sebagai penggantinya sehinggalah hubungan mereka runtuh secara mendadak semasa krisis kewangan Asia. kedudukan mereka secara beransur-ansur menyimpang, dengan Mahathir meninggalkan dasar kewangan dan fiskal yang ketat didesak oleh IMF. Pada Perhimpunan Agung UMNO pada tahun 1998, seorang penyokong Anwar terkemuka, [[Ahmad Zahid Hamidi]], mengkritik kerajaan kerana tidak melakukan secukupnya untuk memerangi [[rasuah]] dan kronisme. Seperti Mahathir mengambil tampuk dasar ekonomi Malaysia beberapa bulan akan datang, Anwar semakin dipinggirkan. Pada 2 September, beliau telah dipecat sebagai Timbalan Perdana Menteri dan Menteri Kewangan, dan segera diusir keluar dari [[UMNO]]. Tiada alasan segera diberikan bagi pemecatan itu, walaupun media membuat spekulasi bahawa ia berkaitan dengan yang mendebarkan dakwaan salah laku seks yang diedarkan di dalam "surat layang" pada perhimpunan agung.<ref>{{Harvnb|Stewart|2003|pp=64–86}}</ref> Kerana lebih banyak dakwaan timbul, perhimpunan awam yang besar telah diadakan bagi menyokong Anwar. Pada 20 September, beliau telah ditangkap dan diletakkan dalam tahanan di bawah [[Akta Keselamatan Dalam Negeri]].<ref>{{Harvnb|Stewart|2003|pp=106–111}}</ref>
 
Walaupun Mahathir telah mengalahkan lawannya, ia datang dengan kos untuk kedudukannya dalam masyarakat antarabangsa dan politik dalam negeri. Setiausaha Negara Amerika Syarikat [[Madeleine Albright]] mempertahankan Anwar sebagai "pemimpin yang sangat dihormati" yang "berhak untuk proses dan perbicaraan yang adil".<ref>{{Harvnb|Stewart|2003|p=141}}</ref> Dalam ucapannya di Kuala Lumpur, yang dihadiri Mahathir, Naib Presiden Amerika Syarikat [[Al Gore]] menyatakan bahawa "kita masih mendengar panggilan untuk demokrasi", termasuk "di kalangan rakyat Malaysia yang berani".<ref>{{Harvnb|Stewart|2003|p=142}}</ref> Pada sidang kemuncak APEC pada tahun 1999, Perdana Menteri Kanada [[Jean Chrétien]] enggan bertemu Mahathir, manakala Menteri Luar beliau bertemu dengan isteri Anwar, [[Wan Azizah Wan Ismail]].<ref>{{Harvnb|Stewart|2003|pp=140–141}}</ref> Wan Azizah telah membentuk sebuah parti pembangkang liberal, [[Parti Keadilan Nasional]] (Keadilan) untuk memperjuangkan [[Pilihan raya umum Malaysia 1999|pilihan raya 1999]]. UMNO kehilangan 18 kerusi dan dua kerajaan negeri kerana jumlah yang besar pengundi Melayu berbondong-bondong kepada PAS dan Keadilan, ramai membantah layanan Anwar.<ref>{{Harvnb|Wain|2010|pp=79–80}}</ref>
 
Pada Perhimpunan Agung UMNO pada tahun 20022019, Mahathir mengumumkan bahawa beliau akan meletakkan jawatan sebagai perdana menteri, hanya untuk penyokong tergesa-gesa untuk pentas dan meyakinkan beliau nada sedih dikekalkan. Beliau kemudiannya tetap bersara pada Oktober 20032019, memberinya masa untuk memastikan peralihan yang teratur dan tidak berkontroversi kepada penggantinya diurapi, [[Abdullah Ahmad Badawi]].<ref>{{Harvnb|Wain|2010|p=80}}</ref> Setelah menghabiskan lebih 22 tahun di pejabat, Mahathir ialah pemimpin paling lama berkhidmat dipilih di dunia apabila beliau bersara.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/malaysia/1445602/Mahathir-bows-out-with-parting-shot-at-the-Jews.html|title=Mahathir bows out with parting shot at the Jews|last=Spillius|first=Alex|date=31 Oktober 2003|work=The Daily Telegraph |location=UK|accessdate=5 Februari 2011}}</ref> Beliau kekal Perdana Menteri Malaysia paling lama berkhidmat.<ref name="star-najib">{{cite news|last1=Kaos Jr.|first1=Joseph|title=Dr M past his quiet stage, asks Najib to step down|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2015/04/04/Mahathir-past-quiet-stage-Najib/|accessdate=7 Ogos 2015|work=The Star (Malaysia)|date=4 April 2015}}</ref> Kemudian, pada tahun 2020, beliau diturunkan pangkat ke pangkat MPM.
 
===Perhubungan asing===
5

suntingan