Perbezaan antara semakan "Hittite"

2,748 bait ditambah ,  5 bulan lalu
Menambah dan semak maklumat. (masih diperkembangkan)
k (Link FA & GA kini dikendalikan oleh Wikidata.)
(Menambah dan semak maklumat. (masih diperkembangkan))
|conventional_long_name = Empayar Hittite
|common_name = Hatti
|continent = Asia
|era = Zaman Gangsa Akhir
|status = Empayar
|region = Anatolia, Syria, Assyria
|government_type = [[Autokrasi]]
|event_start = [[Labarna I]] menakluk Hatti
|year_start = Kuruns. ke-161600 SM
|event_end = Serangan oleh orang laut dan kerajaan sekitar membawa penamat kepada Hatti
|year_end = sekitars. 1180 SM
|image_coat = Hittite_sun_disk.jpeg
|symbol_type = Piring matahari Hittite, simbol bagi kerabat diraja.
|image_map = Hittite_Kingdom.png
|image_map_caption = Empayar Hittite pada zaman kemuncaknya di bawah [[Mursili II]] (sekitar 1321 – 1295 SM).
|capital = <small> [[Hattusa]] dan bagi satu tempoh singkat, Tarhuntassa[[Tarhuntasya]] <br />
|title_leader = [[Lugal]]
|demonym = [[HittiteHet]]
|common_languages = [[bahasa Hittite|HittiteHet]], [[LuwiaLuwi]], [[Palai]], [[Hurria]], [[AssyriaAsyur]] dan bahasa-bahasa wilayah Anatolia lain.
|religion = PolitheismePoliteisme, dewa-dewa Anatolia.
|leader1 = [[Hattusili I]]
|leader2 = [[Mursili I]]
}}
 
'''HittiteBangsa Het''' atau '''bangsa Nesya''' adalahialah orang [[Anatolia]] purba yang bertutur dalam [[bahasa Hittite]] dari keluarga [[bahasa-bahasa India-Eropah|bahasa India-Eropah]] di [[bahasa-bahasa Anatolia|Anatolia]].<ref>Dr Andrew McCarthy, University of Edinburgh, Archaeology 1B Lecture{{Verify source|date=January 2010}}</ref> Orang Hittitepernah mengasaskan sebuah kerajaan yang berpusat di [[Hattusa]] (Hittitebahasa Het: {{Hittite|Ḫattuša}}, "Hattusya") di utara-tengah utara Anatolia (disekitar penara Anatolian Tengah) ca. kurun ke-181600 SM. Empayar HittiteHet pada zaman kemuncaknya pada kurun ke-14 SM di bawah naungan Suppiluliuma I, merangkumi bahagian besar [[Anatolia]], barat laut [[Syria]], sejauh muara [[Sungai Litani]] (sebuah wilayah dikenali sebagai [[Amqu]]), dan ke arah timur sehingga ke hulu [[Mesopotamia]]. Selepas ca. 1180 SM, empayar ini berpecah kepada beberapa negara-kota "[[Neo-Hittite]]" bebas, beberapa darinya wujud sehingga lewat kurun ke-8 SM.
 
Antara abad ke-15 dan ke-13 SM, Empayar Hattusa, juga dipanggil Kerajaan Het, bersengketa dengan [[Kerajaan Baru Mesir|Kerajaan Mesir]], Kerajaan Asyur Pertengahan dan empayar Mitanni kerana mahu mengawal [[Timur Dekat Kuno|Asia Barat Jauh]]. [[Asyur|Kerajaan Asyur]] akhirnya menjadi lebih kuat dan mengilhak banyak daripada tanah Empayar Het, manakala yang selebihnya dijarah oleh pendatang dari Frigia. Selepas lingkungan tahun 1180 SM, semasa kejatuhan Zaman Gangsa, kerajaan Het berpecah kepada beberapa negeri kota "Het Baharu" yang berdaulat. Beberapa daripadanya wujud sehingga lewat kurun ke-8 SM sebelum jatuh ke tangan Kerajaan Asyur Baharu.
 
Bahasa Het berasal daripada cabang bahasa Anatolia dalam rumpun [[Bahasa-bahasa Indo-Eropah|bahasa Indo-Eropah]], bersama-sama [[bahasa Luwia]], dan merupakan bahasa Indo-Eropah tertua yang diketahui setakat kini.<ref>[http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm "2006-05-02 Hittite"]. 7 Julai 2004. [https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm Diarkib] dari asal pada 3 Februari 2017.</ref> Ia digelar oleh bangsa Het sendiri sebagai ''''nešili'''' "perihal [berbahasa] Nesya (kini dipanggil Kültepe)". Bangsa Het memanggil nama negeri mereka sebagai ''Kerajaan Hattusya'' (Hatti dalam bahasa Akkadia), sebuah nama yang dipetik daripada bangsa Hatti, sebuah bangsa yang pernah duduk di rantau mereka sehinggalah awal alaf ke-2 dan bercakap bahasa lain bernama bahasa Hatti.<ref>Ardzinba, Vladislav. (1974): Some Notes on the Typological Affinity Between Hattian and Northwest Caucasian (Abkhazo-Adygian) Languages. Dalam: "Internationale Tagung der Keilschriftforscher der sozialistischen Länder", Budapest, 23.-25. April 1974. Zusammenfassung der Vorträge (Assyriologica 1), m/s 10-15.</ref> Nama "Hittite" datang daripada penggali purba abad ke-19 yang mengaitkan bangsa yang ditemui mereka dengan yang disebut dalam Alkitab.
 
== Etimologi ==
Ada yang memanggil bangsa atau bahasa Het sebagai "Hittite". ''Hittite'' datang daripada [[bahasa Inggeris]], yang diambil daripada [[Ibrani]] חִתִּי‎ (ḫītī), daripada Het: 𒄩𒋾 (ḫati);<ref>Hittite. ''[https://www.etymonline.com/word/hittite Etymonline.com]''. Dicapai 2 April 2020.</ref><ref>Hittite. (2020, Mac 18). ''[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Hittite&oldid=58922047 Wiktionary, The Free Dictionary]''. Dicapai 22:14, April 2, 2020.</ref> "''Hiti''" dari Ibrani ditambahkan imbuhan akhiran "''-ite''" untuk menunjukkan bangsa. Kekeliruan tertimbul apabila nama Hatti dan Hitti mula digunakan dengan berbeza. Bangsa Hatti bagi bangsa yang berada di tengah Anatolia, manakala bangsa Hiti datang daripada Alkitab dan ia diberi pula kepada bangsa yang menggantikan kerajaan Hatti.
 
Bangsa Het sendiri memanggil diri mereka bangsa Nesya (𒉈𒅆𒇷 "nešili", perihal (orang) Nesya) merujuk kepada penempatan mereka. Kerajaan asing seperti Mesir memanggil mereka ''khita'' atau ''kheta'', kemudian dalam bahasa Latin Lewat ''Hethaeus''. Dengan itu, menamakan bangsa berkenaan sebagai bangsa Het atau Nesya lebih sesuai, supaya dapat dibezakan dengan bangsa Hati/Hatti/Hat.
 
==Rujukan==
341

suntingan