Perbezaan antara semakan "Australia"

1,797 bait ditambah ,  11 tahun lalu
tiada ringkasan suntingan
k (bot menambah: tt:Австралия)
| spoken_language = [[Bahasa Inggeris]]<br>[[Bahasa Melayu]] dan lain-lain.
| capital = [[Canberra]]
| ethnic_groups = 91.4% [[Anglo-Celtic|European]],<br> 7% [[Asian]],<br> 1.6% [[Australian Aborigines|Aboriginal]] and other<ref name=CIA World Factbook>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/as.html|title=CIA World Factbook: Australia|date=9 April 2009|accessdate=2009-04-20}}</ref>
<ref>[http://www.worldstatesmen.org/Australia.html]</ref>
| Gemstone = [[opal]]
|latd=35 |latm=15 |latNS=S |longd=149 |longm=28 |longEW=E
| leader_name2 = [[Quentin Bryce]]
| leader_name3 = [[Kevin Rudd]]
| area_rank = ke-6
| area_magnitude = 1 E12
| area = 7,741,220
| areami² = 2,988,888
| percent_water = 10.897
| population_estimate = <!-- Please note, this figure does not have to be precise as it changes approximately every 90 seconds. It is only an estimate! When updating this figure, please be sure to update the accessdate field in the citation. -->21,714,000<ref name=pop-clock>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument|title=Population clock|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|accessdate=2009-03-28}}</ref>
| population_estimate = 20,555,300<sup>2</sup>
| population_estimate_year = 20062009
| population_estimate_rank = 53ke-51
| population_census = 1819,972855,350288<ref>{{Census 2006 AUS|id=0|name=Australia|accessdate=2008-10-14|quick=on}}</ref>
| population_census_year = 2001
| population_density = 2.6
| sport_code = AUS
| vehicle_code = AUS
| GDP_PPP_year = 20062008
| GDP_PPP = $795.305 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=193&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=37&pr.y=5 |title=Australia|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}</ref>
| GDP_PPP = $674.9 bilion
| GDP_PPP_rank = ke-17
| GDP_PPP_per_capita = $3237,220298<ref (Bank Dunia)name=imf2/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = ke-14
| GDP_nominal = $708.51,010 biliontrillion<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_rank = ke-15
| GDP_nominal_year = 20052008
| GDP_nominal_per_capita = $3447,740400<ref (IMF)name=imf2/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 17ke-16
| HDI_year = 20042008
| HDI = {{increase}} 0.957965
| HDI_rank = 3ke-4
| HDI_category = <font color=#009900>tinggihigh</font>
| footnotes = <sup>1</sup>&nbsp;Bahasa Inggeris tidak mempunyai status rasmi ''de jure'' ([http://www.immi.gov.au/media/publications/multicultural/confer/04/speech18b.htm sumber])<br/><sup>2</sup>&nbsp;pertengahan-2006 projeksi populasi menggunakan Siri B daripada [http://www.ausstats.abs.gov.au/Ausstats/subscriber.nsf/0/B1E6E31CD9A3EA61CA2570C7007296DD/$File/32220_2004%20to%202101.pdf ABS]<br/><sup>3</sup>&nbsp;Terdapat perbezaan kecil di antara tiga waktu zon utama, lihat [[Waktu di Australia]].<div class="noprint" style="float:right;"> </div>
}}
[[Fail:Flinders View of Port Jackson taken from South Head_ms.jpg|300px250px|thumb|Pemandangan di [[Pelabuhan Jackson]], yang diambil dari South Head, dari buku ''A Voyage to Terra Australis''. Bandar raya [[Sydney]] telah dibuka di kawasan ini.]]
 
'''Australia''' ({{pron-en|əˈstreɪljə}}, secara rasminya dipanggil '''Komanwel Australia''', ialah sebuah negara di [[Hemisfera Selatan]] yang terdiri daripada tanah besar yang merupakan [[benua]] yang terkecil di dunia, dan sebilangan pulau di Lautan-[[lautanLautan Selatan]], [[Lautan Hindi|Hindi]], dan [[Lautan Pasifik|Pasifik]]. Negara-negara jirannya termasuk [[Indonesia]], [[Timor Leste]] dan [[Papua New Guinea]] di utara, [[Kepulauan Solomon]], [[Vanuatu]], dan [[New Caledonia]] (wilayah tanggungan Perancis) di timur laut, serta [[New Zealand]] di tenggara.
Tanah besar Australia telah dihuni sejak 60,000 tahun lagi oleh orang-[[orang asli Australia]]. Setelah lawatan sekali-sekala oleh nelayan-nelayan dari utara serta para penjelajah dan pedagang dari Eropah, namun mulai daripada abad ke-17, sebelah timur tanah besar ini dituntut oleh pihak [[Kemaharajaan Great Britain|British]] pada tahun 1770, dan [[New South Wales]] dijadikan sebuah [[tanah jajahan untuk hukuman]] secara rasmi pada [[26 Januari]] [[1788]]. Apabila jumlah penduduk bertumbuh dan kawasan-kawasan baru dijelajahi, lagi lima buah kawasan yang lebih merupai [[Wilayah luar negeri British|Tanah Jajahan]] [[penguasaan diri]] ditubuhkan berturut-turut pada sepanjang [[abad ke-19]].
[[Fail: Port Arthur Seeseite_ms.jpg|350px|left|thumb|Pelabuhan Arthur, Tasmania merupakan tanah jajahan untuk hukuman yang terbesar di Australia.]]
 
[[Wilayah-wilayah luar negeri British|Tanah Jajahan British]] di New South Wales bermula dengan penempatan [[Pelabuhan Jackson]] oleh Kapten [[Arthur Phillip]] pada [[26 Januari]] [[1788]]. Tarikh ini kemudian menjadi [[Hari Australia]], iaitu hari kebangsaan Australia. [[Tanah Van Diemen]], kini dikenali sebagai [[Tasmania]], diduduki pada tahun 1803 dan menjadi sebuah tanah jajahan yang berasingan pada tahun 1825. Britain menuntut secara rasmi bahagian barat Australia pada tahun 1829. Tanah-tanah jajahan yang berasingan ditubuhkan daripada bahagian-bahagian New South Wales: [[Australia Selatan]] pada tahun 1836, [[Victoria (Australia)|Victoria]] pada 1851, dan [[Queensland]] pada 1859. [[Wilayah Utara]] (NT) ditubuhkan pada tahun 1863 sebagai sebahagian Provinsi Australia Selatan. Australia Selatan ditubuhkan sebagai sebuah "provinsi bebas", iaitu kawasan ini tidak pernah menjadi sebuah tanah jajahan untuk hukuman. Victoria dan Australia Barat diasaskan dengan tujuan sedemikian juga, tetapi kemudian menerima banduan-banduan terangkut. Penghantaran banduan-banduan ke Australia dihentikan secara berperingkat-peringkat antara tahun 1840 dan 1868. [[Fail:Endeavour replica in Cooktown harbour_ms.jpg|270px||thumb|Leftenan [[James Cook]] mencartakan pantai timur Australia di atas [[HM Bark Endeavour|HM Bark ''Endeavour'']] dan menuntut tanah ini untuk Britain pada tahun [[1770]]. Replika ini dibina di [[Fremantle, Australia Barat]] pada tahun 1988 bagi ulang tahun Australia ke-200; gambar ini diambil di [[Cooktown]], pelabuhan yang Cook menghabiskan masa tujuh minggu.]]
 
[[Fail:Endeavour replica in Cooktown harbour_ms.jpg|240px||thumb|Leftenan [[James Cook]] mencartakan pantai timur Australia di atas [[HM Bark Endeavour|HM Bark ''Endeavour'']] dan menuntut tanah ini untuk Britain pada tahun [[1770]]. Replika ini dibina di [[Fremantle, Australia Barat]] pada tahun 1988 bagi ulang tahun Australia ke-200; gambar ini diambil di [[Cooktown]], pelabuhan yang Cook menghabiskan masa tujuh minggu.]]
 
Jumlah penduduk orang asli Australia, yang dianggarkan di sekitar 350,000 orang pada masa penempatan Eropah, <ref>Smith, L. (1980), Jumlah penduduk orang asli di Australia, Percetakan [[Universiti Nasional Australia]], Canberra</ref> merosot dengan teruk selama 150 tahun menyusul penempatan, diakibatkan sebahagian besar oleh [[penyakit berjangkit]] bersama-sama dengan penempatan semula terpaksa dan perpecahan kebudayaan. [[Generasi Curian|Pemindahan kanak-kanak]] yang sesetengah ahli sejarah dan orang asli Australia menganggap sebagai suatu [[Konvensyen mengenai Pencegahan dan Penghukuman Jenayah Genosid|penghapusan bangsa]] mengikut sebilangan takrif, <ref>Tatz, C. (1999). ''[http://www.aiatsis.gov.au/rsrch/rsrch_dp/genocide.htm Genosid di Australia]'', Kertas Perbincangan Penyelidikan [[Kajian Institut Orang Asli dan Penduduk Kepulau Selat Torres Australia|AIATSIS]] No. 8, Institut Orang Asli dan Penduduk Kepulau Selat Torres Australia, Canberra</ref> mungkin merupakan antara sebab kemerosotan jumlah penduduk orang asli. Tafsiran-tafsiran sejarah orang asli ini telah dipertikaikan oleh sesetengah orang sebagai dibesar-besarkan atau diada-adakan atas alasan politik atau ideologi. <ref>Windschuttle, K. (2001). ''[http://www.newcriterion.com/archive/20/sept01/keith.htm# Mengada-adakan Sejarah Orang Asli]'', [[The New Criterion]], Jilid 20, No. 1, [[20 September]].</ref> Perdebatan ini dikenali di Australia sebagai [[Perang-perang Sejarah]]. Menyusul [[pungutan suara Australia, 1967 (orang asli)|pungutan suara 1967]], kerajaan persekutan memperoleh kuasa untuk melaksanakan dasar-dasar dan menggubal undang-undang mengenai orang-orang asli. Pemilikan tanah tradisi — [[hak milik tanah orang asli]] — tidak diakui sehingga kes [[Mahkamah Tinggi Australia|Mahkamah Tinggi]], ''[[Mabo lwn Queensland (No 2)]]'', menterbalikkan tanggapan bahawa Australia adalah sebuah ''[[terra nullius]]'' pada masa pendudukan Eropah.
Terdapat tiga buah parti politik yang utama di Australia: [[Parti Buruh Australia|Parti Buruh]], [[Parti Liberal Australia|Parti Liberal]] dan [[Parti Nasional Australia|Parti Nasional]]. Ahli-ahli bebas dan banyak parti kecil — termasuk [[Parti Hijau Australia|Parti Hijau]] dan [[Parti Demokrat Australia]] — pernah memenangi kerusi dalam parlimen Australia, khususnya dalam Dewan Pertuanan, walaupun pengaruh mereka adalah sedikit. Sejak [[Pilihan raya umum Australia 1996|pilihan raya umum 1996]], [[Parti Campuran (Australia)|Parti Campuran Liberal/Nasional]] yang diketuai oleh Perdana Menteri [[John Howard]] telah memegang kuasa di Canberra. Dalam [[Pilihan raya umum Australia 2004|pilihan raya umum 2004]], parti campuran ini memenangi penguasaan Senat yang merupakan kali pertama sebuah parti (atau parti gabungan pemerintahan) yang membentuk kerajaan berjaya menguasai dewan pertuanan sejak melebihi 20 tahun. Parti Buruh berkuasa di setiap negeri dan wilayah. [[Pengundian wajib|Pengundian adalah wajib]] bagi semua warganegara melebihi 18 tahun di dalam setiap negeri dan wilayah, serta pada peringkat persekutuan. <ref>{{cite web |url=http://aec.gov.au/_content/What/voting/faq_general.htm#2 |title=Apakah akan terjadi jika saya tidak mengundi? |work=Pengundian di Australia - Soalan Lazim |publisher=[[Australian Electoral Commission]] |accessdate=21 Oktober 2006}}</ref>
 
== Negeri dan Wilayahwilayah ==
Australia terdiri daripada enam buah negeri, dua wilayah besar di tanah besar, serta wilayah-wilayah kecil yang lain. Negeri-negeri tersebut ialah [[New South Wales]], [[Queensland]], [[Australia Selatan]], [[Tasmania]], [[Victoria (Australia)|Victoria]] and [[Australia Barat]], manakala dua wilayah tanah besar ialah [[Wilayah Utara]] dan [[Wilayah Ibu Kota Australia]].
Dari kebanyakan segi, wilayah-wilayahnya mempunyai fungsi yang serupa dengan negeri-negerinya, tetapi Parlimen Komanwel boleh menolak sebarang undang-undang yang diluluskan oleh parlimen-parlimen wilayah. Secara perbandingan, undang-undang persekutuan hanya boleh menolak undang-undang negeri dalam beberapa bidang yang diterangkan dalam [[Seksyen 51 Perlembagaan Australia|Seksyen 51]] di dalam [[Perlembagaan Australia|Perlembagaan]]; semua kuasa perundangan yang baki dikekalkan oleh parlimen-[[parlimen negeri]], termasuklah kuasa terhadap [[hospital]], [[pendidikan]], [[polis]], [[badan kehakiman]], [[jalan raya]], [[pengangkutan awam]], dan [[kerajaan tempatan]].
 
== Pautan luar ==
{{sisterlinks}}
* [http://www.australia-travel-guide.de Panduan Pelancongan Australia]
{{Spoken Wikipedia-2|2006-01-17|AustraliaPart1.ogg|AustraliaPart2.ogg|}}
{{wikiatlas|Australia}}
*{{wikimapia|135703125|26115986|4|Australia}}
*[http://www.dfat.gov.au/geo/australia/ About Australia] from the [[Department of Foreign Affairs and Trade (Australia)|Department of Foreign Affairs and Trade]]
*[http://www.gov.au/ Governments of Australia Entry Point] (Federal, State & Territory)
*[http://www.australia.gov.au/ Australian Government Entry Portal]
*[http://www.aph.gov.au/whoswho/index.htm Parliament of Australia: Who's Who (includes head of state)]
*[http://www.aph.gov.au/library/parl/42/ministry/ministry.htm Parliament of Australia: Ministry List]
*[http://www.abs.gov.au/ Australian Bureau of Statistics]
*[http://www.community.gov.au/ Community organisations portal]
*[http://www.australia.gov.au/44 Cultural Institutions]
* [http://www.australia-travel-guide.de Panduancom/ PelanconganTourism Australia]
*{{wikitravel|Australia}}
*{{CIA World Factbook link|as|Australia}}
*[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/australia.htm Australia] at ''UCB Libraries GovPubs''
*{{dmoz|Regional/Oceania/Australia}}
 
{{Australia}}
Pengguna awanama