Kuih bulan

Kuih bulan (Jawi: كويه بولن; bahasa Cina: 月饼 ) ialah salah sebuah kuih tradisional cina. Ia dimakan semasa Perayaan Pertengahan Musim Luruh. Pesta itu bagi sembahyang qamari dan memerhati bulan; kuih bulan dianggap sebagai satu makanan istimewa penting pada peristiwa ini. Kuih bulan ditawar antara rakan-rakan atau kepada perhimpunan keluarga sementara meraikan pesta, satu daripada tiga perayaan Cina yang paling penting.

Kuih bulan

Mooncake1.jpg

Cina Tradisional: 月餅
Cina Ringkas: 月饼
Hanyu Pinyin: yuèbĭng
Maksud harfiah: Biskut bulan

Kuih bulan biasanya pastri bulat atau segi empat tepat, berukuran lebih kurang 10 cm dalam diameter dan 4-5 sm tebal. Inti tebal selalunya dibuat daripada isi biji teratai dikelilingi oleh satu kerak agak nipis (2-3 mm) dan boleh mengandungi kuning telur daripada telur itik masin. Kuih bulan adalah kaya, berat, dan tebal berbanding dengan kebanyakan kek Barat dan pastri. Mereka biasanya dimakan dalam bahagian kecil diiringi dengan Teh Cina.

SejarahSunting

Perayaan Pertengahan Musim LuruhSunting

Pesta itu secara rumit berkait dengan legenda-legenda bagi Chang E, mitos dewi bulan abadi. Menurut “Li-Ji”, sebuah buku Cina kuno rakaman budaya dan majlis, Maharaja Cina harus tawarkan pengorbanan untuk matahari pada musim bunga dan bulan pada musim luruh. Hari ke-15 bagi bulan qamari kelapan adalah hari itu dipanggil “Pertengahan Musim Luruh”. Malam pada Ogos 15 juga dipanggil “Malam Bulan”. Di bawah Dinasti Song (420), hari diisytiharkan rasmi sebagai Perayaan Pertengahan Musim Luruh.

Disebabkan oleh peranan utamanya dalam Perayaan Pertengahan Musim Luruh, kuih bulan juga kekal popular dalam kebelakangan tahun ini. Untuk banyak, kuih bulan membentuk satu bahagian yang penting pengalaman Perayaan Pertengahan Musim Luruh seperti mana ia kini biasa dikenali sebagai 'Pesta Kuih Bulan'.

Revolusi MingSunting

Terdapat juga satu cerita rakyat mengenai penggulingan pemerintahan Mongol itu dimudahkan oleh mesej-mesej diseludup dalam kuih bulan.

Kuih bulan telah digunakan sebagai medium oleh revolusioner Ming dalam usaha pengintipan mereka untuk secara rahsia mengagihkan surat-surat dengan tujuan menggulingkan pemerintah Mongolia China dalam dinasti Yuan.

Kuih tradisionalSunting

IntiSunting

 
Kuih bulan yang dibelah menunjukkan pes biji teratai di keliling "bulan" kuning telur (pecah berderai)

Banyak jenis inti boleh dijumpai di kuih bulan tradisional mengikut budaya setempat:

  • Pes biji teratai (蓮蓉, lían róng): Dianggap inti kuih bulan asal dan paling mewah oleh sesetengah penggemar; inti ini didapati dalam semua jenis kuih bulan. Harga tinggi pes ini memaksa kacang buncis putih adakalanya digunakan sebagai inti pengganti rasa.
  • Pes kacang manis (豆沙, dòu shā): Sejumlah pes inti biasa didapati dalam pembasuh mulut Cina. Walaupun pes kacang merah, dibuat daripada kacang azuki, yang paling lazim di seluruh dunia, terdapat pilihan rantau dan asal untuk pes kacang dibuat daripada kacang hijau serta kacang hitam diketahui sepanjang sejarah.
  • Pes lima isirong (五仁, wǔ rén): Satu pengisian mengandungi 5 jenis kekacang dan benih, dengan dipotong kasar dan digaulkan berserta sirap maltosa. Biasanya kekacang dan benih digunakan termasuk: jauzah, biji labu, biji tembikai, kacang tanah, bijan, atau badam. Campuran biasanya turut akan mengandungi halwa labu air, ham jinhua atau kepingan gula batu sebagai tambahan rasa.
  • Pes keladi (芋泥, yù ní): Satu pes manis dibuat daripada keladi, seketul ubi ditanam di banyak bahagian tropika Asia. Warna pes dalam kuih bulan adalah ungu dan paling biasa dijumpai dalam kuih bulan berkerak Teochew.

KerakSunting

Kuih bulan tradisional berbeza dengan meluas bergantung pada rantau mana kuih bulan dihasilkan. Manakala kebanyakan rantau menghasilkan kuih bulan tradisional dengan banyak jenis inti, mereka biasanya hanya membuat kuih bulan mereka daripada satu jenis kerak. Walaupun kuih bulan vegetarian boleh menggunakan minyak sayuran, banyak kuih bulan menggunakan lemak babi dalam resipi-resipi mereka untuk rasa yang lebih baik. Terdapat tiga jenis kerak kuih bulan digunakan dalam masakan Cina:

  • Liat: Kerak ini mempunyai satu tona perang kemerah-merahan dan kilauan berkilat. Ia jenis kerak paling biasa digunakan pada kuih bulan gaya-Kantonis. Ia juga paling biasa jenis kuih bulan dilihat di Amerika Utara dan banyak negara barat. Kerak liat kuih bulan dibuat menggunakan kombinasi sirap gula pekat, air lai, tepung, dan minyak, oleh itu memberi kerak ini rasanya yang kaya dan tekstur yang liat tetapi lembut. Kekenyalan boleh meningkat dengan menambahkan sirap maltosa ke dalam campuran.
    • Doh juga dibakar dalam bentuk ikan atau anak babi (Kantonis: "Jue Zai Bang"; 豬仔餅; lit. "Biskut Anak Babi") dan dijual di bakeri kuih bulan sebagai satu kudapan liat. Mereka sering dibungkus secara individu dalam bakul plastik kecil, untuk melambangkan ikan ditangkap atau anak babi menuju ke jualan.
  • Berkelopak: Kulit keras berkelopak adalah tanda kuih bulan gaya-Suzhou. Doh itu dibuat dengan mengolek bersama lapisan-lapisan alternatif doh berminyak dan tepung yang telah digoreng dalam minyak. Kerak ini mempunyai tekstur amat serupa seperti pastri berlapis.

Pautan luarSunting