Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur

Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur (Tulisan Jawi: لاڤڠن تربڠ انتارابڠسا كوالا لومڤور); (Kuala Lumpur International Airport; singkatan: KLIA) (IATA: KULICAO: WMKK) merupakan salah satu hab penerbangan yang terpenting di rantau Asia Tenggara selain Lapangan Terbang Suvarnabhumi di Bangkok, Lapangan Terbang Antarabangsa Hong Kong dan Lapangan Terbang Changi Singapura. Lapangan terbang ini merupakan lapangan terbang utama di Malaysia dan merupakan yang terbesar di negara ini. Ia terletak di daerah Sepang, Selangor dan hampir 50 kilometer jaraknya dari ibu negara, Kuala Lumpur. Dibina dengan kos mencecah AS$ 3.5 bilion[3], KLIA akhirnya dibuka secara rasmi pada 27 Jun 1998. Lapangan terbang ini boleh menampung sebanyak 35 juta penumpang setahun dan 1.2 juta tan metrik kargo dalam fasa pembinaannya sekarang. Lapangan terbang ini telah menduduki tempat yang ke-13 di dunia dari segi bilangan penumpang asing di mana sebanyak 24,129,748 penumpang telah menggunakan lapangan terbang ini pada tahun 2006. Pada tahun yang sama, lapangan terbang ini juga telah mengendalikan 677,446 tan metrik kargo untuk menduduki tempat ke-30 di dunia dari segi pengendalian kargo.[4]

Kuala Lumpur International Airport

Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur
لاڤڠن تربڠ انتارابڠسا كوالا لومـڤـور
吉隆坡国际机场
கோலாலம்பூர் சர்வதேச விமான நிலையம்
Kuala Lumpur International Airport Logo.svg
KLIA MTB&Tower.jpg
Menara kawalan KLIA dan sebahagian lapangan terbang
Rumusan
Jenis lapangan terbangAwam
Hak milikKhazanah Nasional
PengendaliMalaysia Airports
DestinasiLembah Klang (Selangor Tengah), Negeri Sembilan dan Melaka
LokasiSepang, Selangor, Malaysia
Dibuka27 Jun 1998 (1998-06-27) (24 tahun yang lalu)
Hab untuk
Bandar tumpuan untuk
Zon masaMST (UTC+08:00)
Ketinggian AMSL70 kaki / 21 m
Koordinat02°44′36″N 101°41′53″E / 2.74333°N 101.69806°E / 2.74333; 101.69806Koordinat: 02°44′36″N 101°41′53″E / 2.74333°N 101.69806°E / 2.74333; 101.69806
Laman sesawangwww.klia.com.my
Peta
KUL yang terletak di Semenanjung Malaysia
KUL
KUL
Lokasi Lapangan Terbang di Sepang , Selangor, Malaysia
KUL yang terletak di Malaysia
KUL
KUL
KUL (Malaysia)
KUL yang terletak di Asia Tenggara
KUL
KUL
KUL (Asia Tenggara)
KUL yang terletak di Asia
KUL
KUL
KUL (Asia)
Landasan
Arah Panjang Permukaan
m ft
14L/32R 4,019 13,186 Konkrit asfalt
14R/32L 4,000 13,123 Konkrit asfalt
15/33 3,960 12,992 Konkrit asfalt
Statistik (2020)
Penumpang13,156,363 ( 78.9%)
Pengangkutan udara (tan)505,184 ( 26.5%)
Pergerakan Pesawat124,529 ( 69.4%)
Rujukan: MAHB[1] dan Penerbitan Maklumat Aeronautik (AIP) Malaysia[2]

Lapangan terbang ini diuruskan oleh Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB) dan Jabatan Penerbangan Awam (DCA). KLIA juga merupakan hab utama bagi Malaysia Airlines, MASkargo, AirAsia dan AirAsia X. KLIA juga merupakan perhentian untuk "Laluan Kanggaru" bagi Malaysia Airlines. Slogan lapangan terbang ini ialah "Membawa Dunia Ke Malaysia Dan Malaysia Ke Dunia" (Bringing the World to Malaysia and Malaysia to the World).

Kod IATA untuk lapangan terbang ini, KUL sebenarnya diambil daripada lapangan terbang utama Malaysia yang terdahulu, Lapangan Terbang Subang.

Lapangan terbang ini berkonsepkan "lapangan terbang dalam hutan dan hutan dalam lapangan terbang". Keadaan ini dapat memberi ketenangan kepada penumpang dan memperkenalkan suasana hutan Malaysia kepada pelancong luar negara. Lapangan terbang ini terletak di Sepang, Selangor dan ia berdekatan dengan sempadan Negeri Sembilan.

KLIA mempunyai satu Terminal Penerbangan Tambang Rendah (LCCT) yang mula beroperasi pada 26 Mac 2006 bagi menampung penumpang yang menaiki AirAsia dan juga penerbangan tambang rendah yang lain.

SejarahSunting

Operasi dan Statistik
Statistik Operasi[5]
Pergerakan penumpang
1998 6,524,405 2003 17,454,564
1999 13,172,635 2004 21,058,572
2000 14,732,876 2005 23,213,926
2001 14,538,831 2006 24,570,385
2002 16,398,230 2007 26,453,379
Pergerakan kargo di dalam tan (tons)
1998 156,641 2003 586,195
1999 417,068 2004 651,747
2000 510,594 2005 653,654
2001 440,864 2006 672,888
2002 527,124 2007 644,100
Pergerakan semua pesawat
1998 64,123 2003 139,590
1999 116,589 2004 164,483
2000 109,925 2005 182,537
2001 113,590 2006 183,869
2002 127,952 2007 193,710
 
Kaunter daftar masuk

Pelan pembinaan KLIA bermula pada tahun 1990 apabila kerajaan sedar bahawa lapangan terbang utama pada waktu itu, Lapangan Terbang Antarabangsa Subang (kini Lapangan Terbang Sultan Abdul Aziz Shah) tidak akan mampu menampung permintaan apabila bilangan penumpang meningkat pada masa hadapan. Perdana Menteri Malaysia pada masa itu, Dato' Seri Mahathir bin Mohamad merupakan orang yang paling kuat menyokong pembinaan lapangan terbang ini yang akan menjadi komponen utama dalam Koridor Raya Multimedia.

Keputusan ini mencetuskan kontroversi. Lokasinya yang terletak kira-kira 50 kilometer dari Kuala Lumpur dilihat sebagai tidak menyenangkan di samping kos pembinaan yang meningkat melebihi takrifan awal. Para pengkritik juga mengatakan Subang masih boleh diperbesarkan diwalaupun kerajaan menyatakan sebaliknya. Dalam masa yang sama, kerja-kerja di Subang diteruskan semasa pembinaan KLIA. Terminal 3, terbaru di Subang dibuka pada Disember 1993 dan Terminal 2 telah diubahsuai pada 1995, hanya tiga tahun sebelum pembukaan KLIA.

Dengan tapak pembinaan seluas 100 km2, tapak pembinaan KLIA merupakan antara yang terbesar di dunia. Ia dibina di atas tanah pertanian dan tidak memerlukan pengambilan tanah kepunyaan persendirian. Plan Master KLIA adalah termasuk pembinaan lima landasan terbang, dua terminal penumpang dan dua terminal satelit bagi setiap terminal dalam tiga fasa. Fasa Pertama pembinaan termasuk pembinaan satu terminal utama diikuti dengan satu terminal satelit yang mampu menampung sebanyak 25 juta penumpang setiap tahun dan dua landasan terbang yang berfungsi sepenuhnya. Dibawah perlaksanaan Fasa Pertama, sebanyak 60 pintu penerbangan, 20 tapak pesawat tanpa pintu dengan 80 tapak pesawat, 4 hangar penyelengaraan dan 4 stesen bomba akan dibina. Perlaksanaan Fasa Kedua dan Ketiga merupakan projek pembesaran lapangan terbang sedia ada untuk menampung bilangan penumpang yang akan meningkat. Akhirnya, lapangan terbang ini akan mampu menampung sebanyak 100 juta penumpang setiap tahun apabila keseluruhan projek telah siap.

Dengan tenaga 25,000 orang buruh bekerja 24 jam sehari, lapangan terbang ini telah siap dibina selama empat setengah tahun. Lapangan terbang ini dibuka secara rasmi pada 27 Jun 1998, seminggu lebih awal dari Lapangan Terbang Antarabangsa Hong Kong tetapi semua penerbangan dipindahkan dari Subang tiga hari kemudiannya pada 30 Jun 1998. Penerbangan domestik yang pertama tiba di KLIA adalah Malaysia Airlines MH1263 dari Kuantan pada jam 7.10 pagi dan penerbangan antarabangsa pertama tiba di KLIA juga merupakan penerbangan Malaysia Airlines MH188 dari Maldives pada jam 7.30 pagi.

Pembukaan lapangan terbang ini diikuti pelbagai masalah. Sistem pembahagian tapak pesawat dan jeti penghubung terganggu, kesesakan berlaku dalam setiap bahagian lapangan terbang, dan pengurusan bagasi juga terganggu dengan penumpang yang kehilangan bagasi terpaksa menunggu hampir 5 jam untuk bagasi mereka. Kebanyakan masalah ini berjaya diselesaikan, namun sistem bagasi terus menghadapi masalah demi masalah dan kini ia diletakkan sebagai tender untuk mencari pengurusan baru pada 2007.

Lapangan terbang ini juga terpaksa menghadapi krisis kewangan Asia Timur, penyakit SARS dan wabak selsema burung yang memberi impak negatif terhadap trafik penumpang di Malaysia. Pertumbuhan trafik adalah negatif semasa krisis kewangan tersebut kerana kebanyakan syarikat penerbangan lain yang telah beroperasi di KLIA seperti All Nippon Airways, British Airways, Lufthansa, dan Northwest Airlines terpaksa menghentikan operasi setelah mengalami kerugian. Fasa Pertama lapangan terbang ini mensasarkan bilangan penumpang sebanyak 25 juta setahun tetapi pada tahun pertama operasi KLIA, bilangan penumpang hanya mencecah 13.2 juta penumpang. Walau bagaimanapun, trafik penumpang akhirnya meningkat kepada 21.1 juta penumpang pada tahun 2004 dan 23.2 juta penumpang pada tahun 2005 - walaupun masih tidak mencapai sasaran 25 juta penumpang bagi tahun 2003.

Pada tahun 2007, KLIA telah dianugerahkan sebagai lapangan terbang terbaik bagi kategori 15-25 juta penumpang dan tempat ketiga bagi lapangan terbang terbaik di Asia Pasifik dan Dunia. Anugerah ini disampaikan oleh Airports Council International Airport Service Quality (ACI-ASQ).

Nama Kuala Lumpur International Airport juga merupakan nama alternatif terdahulu bagi Lapangan Terbang Sultan Abdul Aziz Shah (SZB) di Subang.

Pelan pembinaanSunting

 
Pelan induk Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur sebelum kemasukan LCCT

Dibawah Pelan Master Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur, satu landasan terbang baru dan satu terminal satelit baru akan dibina untuk membolehkan lapangan terbang ini menampung trafik penumpang yang akan meningkat. Fasa Kedua pembinaan dijangka akan membolehkan trafik penumpang mencapai 35 juta penumpang setahun pada tahun 2008 bersama pembinaan terminal satelit baru. Untuk Fasa Ketiga pembinaan (2008 dan seterusnya), lapangan terbang ini akan diperbesarkan untuk menampung sebanyak 45 juta penumpang setiap tahun pada 2012 dan 100 juta penumpang setahun pada tahun 2020. Akhirnya, tapak lapangan terbang ini akan mampu menampung pembinaan infrastuktur yang boleh menampung 100 juta penumpang setahun, 4 landasan terbang dan dua terminal mega yang dihubungkan dengan terminal satelit masing-masing pada tahun 2020. Kawasan berdekatan dengan lapangan terbang akan dimajukan dengan pembinaan kemudahan riadah untuk penumpang yang keletihan, padang golf, taman tema, pusat membeli-belah, hotel dan taman rimba air. Litar Antarabangsa Sepang yang merupakan arena perlumbaan Formula 1, Grand Prix A1, Super GT, Indy Racing League dan MotoGP juga berdekatan dengan KLIA. Terdapat permohonan untuk pembinaan monorel ke litar ini dan pelan pembinaan dijangka siap pada April 2008.

Pada November 2006, kerajaan Malaysia telah meluluskan projek pembinaan rel yang akan menghubungkan bangunan terminal utama kepada Terminal Penerbangan Tambang Murah (LCCT). Pembinaan dijadualkan bermula pada tahun 2007. Namun begitu tiada butir-butir terperinci berkenaan syarikat yang akan menjalankan projek tersebut dan tidak diketahui sama ada rel ini akan dihubungkan dengan perkhidmatan rel laju sedia ada, KLIA Ekspres.

Dengan kenaikan jumlah trafik penumpang yang menggunakan Terminal Penerbangan Tambang Murah(LCCT), Malaysia Airports Holding Berhad (MAHB), syarikat yang menguruskan KLIA telah meluluskan pembesaran LCCT bermula pada awal 2007 untuk menampung trafik penumpang yang meningkat setelah LCCT yang sedia ada hampir mencapai kapasiti penuhnya. Pembesaran LCCT juga sebagai menunjukkan sokongan kepada syarikat penerbangan tambang murah jarak jauh pertama di Malaysia, AirAsia X kerana pembesaran ini akan membolehkan pesawat wide-body yang digunakan AirAsia X untuk beroperasi di LCCT. Namun begitu LCCT merupakan penyelesaian jangka pendek dan MAHB telah mengemukakan permohonan kepada Kementerian Pengangkutan untuk membina Terminal Penerbangan Tambang Murah baru yang kekal antara bangunan terminal utama dan Terminal Satelit A untuk menggantikan LCCT sedia ada.

Projek naik taraf A380Sunting

Pihak pengurusan Lapangan Terbang Kuala Lumpur, Malaysia Airports Holding Berhad telah membelanjakan sebanyak RM135 juta (kira-kira juta) untuk menaik taraf kemudahan-kemudahan di KLIA untuk menerima pesawat Airbus A380. Kerja-kerja menaik taraf bermula pada 3 April 2006 dan dijangka siap pada 28 Mei 2007. Antara kerja-kerja yang berkenaan adalah meluaskan bahu bagi kedua-dua landasan terbang sebanyak 15 meter dan juga laluan taxi pesawat, pembinaan jeti penghubung tambahan pada tiga balai berlepas iaitu C17, C27 dan C37 dan menaik taraf aras mezzanine bagi penumpang dek atas untuk pesawat tersebut di balas berlepas.

Operasi dan infrastrukturSunting

KLIA memperlihatkan satu jumlah ciri-ciri reka bentuk moden yang membantu dalam operasi efektif di lapangan terbang.

TerminalSunting

Kompleks Terminal Penumpang (PTC) telah direkabentuk untuk membolehkan cahaya matahari masuk ke dalam bangunan dan meneranginya secara semulajadi. Justeru, jumlah panel kaca dipasang pada bumbung bangunan ini amat besar dan terdapat ruang-ruang antara unit bumbung yang membolehkan cahaya matahari ditapis masuk ke dalam bangunan. Kompleks ini terdiri dari 3 bangunan - Bangunan Terminal Utama, Bangunan Satelit dan Balai Berlepas. Selain dari sebuah hotel yang mempunyai 80 bilik di Bangunan Satelit, terdapat juga hotel 5 bintang Pan Pacific KLIA yang mempunyai 450 bilik terletak lima minit perjalanan dari Bangunan Terminal Utama yang dihubungkan dengan laluan berbumbung. Perkhidmatan kenderaan buggy yang kerap dan percuma juga disediakan untuk pergi ke hotel tersebut. Pusat-pusat membeli-belah juga berada di dalam satu kawasan seluas 85,000 meter persegi.

Bangunan terminal utama dan balai berlepasSunting

 
Bangunan Terminal Utama
 
Pesawat Boeing 737 AirAsia dan Malaysia Airlines di Balai Berlepas

Bangunan Terminal Utama terletak di antara kedua-dua landasan terbang. Bangunan ini terdiri dari 39 unit bumbung persegi untuk membolehkan bangunan ini diperbesarkan di masa hadapan. Terdapat sebanyak 216 kaunter daftar masuk, diatur dalam 6 barisan, dan dilabel menggunakan abjad A sehingga M (tidak termasuk I). Perkhidmatan daftar masuk multi juga disediakan untuk para penumpang yang tiba, berlepas atau transit. Terdapat 61 dan 69 kaunter imigresen masing-masing untuk penumpang yang berlepas dan penumpang yang tiba, 16 kaunter pemindahan, 32 kaunter kastam dan juga 12 tali penghubung bagasi (10 untuk penumpang antarabangsa dan 2 untuk penumpang domestik). Pada 12 Februari 2007, Malaysia Airports memperkenalkan kios daftar masuk sendiri bersepadu untuk para penumpang. Syarikat penerbangan yang pertama sekali menggunakan sistem ini adalah KLM. Sebanyak 24 kios tambahan akan dipasang kemudian oleh pengendali lapangan terbang.

Balai berlepas merupakan bangunan berbentuk segi empat tepat yang bersambung dengan Bangunan Terminal Utama berfungsi sebagai terminal berlepas dan ketibaan untuk penerbangan domestik. Pada masa kini, Malaysia Airlines menggunakan terminal ini untuk penerbangan-penerbangan domestik. Tetapi bangunan ini tidak lagi digunakan oleh syarikat-syarikat penerbangan tambang murah (AirAsia pernah menggunakan terminal ini sebelum pembinaan Terminal Penerbangan Tambang Murah, LCCT). Di bahagian utara, terminal ini hanya mampu mengendalikan pesawat narrow-body (Boeing 737, Airbus A320). Sebaliknya, terminal ini dapat mengendalikan pesawat sebesar Boeing 747 di bahagian selatan. Oleh kerana bangunan ini terlalu panjang, banyak travelator dipasang dalam balai ini untuk membantu pergerakan para penumpang.

Antara kemudahan-kemudahan yang terdapat dalam Balai berlepas termasuk mesin ATM, pusat kecergasan, bilik sembahyang, bilik merokok, perkhidmatan kesihatan, ruang menunggu syarikat penerbangan, ruang pameran khas mengenai sejarah KLIA, kaunter maklumat dan kios maklumat elektronik. Malaysia Airports Holding Berhad memperoleh 65% daripada keuntungannya setiap tahun melalui sumber-sumebr selain penerbangan, dengan 35% keuntungan melalui sewa tapak perniagaan dan sebahagian kecil daripada hasil jualan. Terdapat pelan permohonan untuk menambah luas dan meningkatkan penggunaan tapak niaga di Bangunan Terminal Utama dan Balai Berlepas, tetapi cadangan ini telah ditangguhkan sempena Tahun Melawat Malaysia 2007.

Terminal satelit ASunting

 
Terminal Satelit A

Bagunan seluas 143,404 meter persegi ini mengendalikan penerbangan-penerbangan antarabangsa di KLIA. Para penumpang harus menggunakan Aerotren untuk pergi ke bangunan ini dari Bangunan Terminal Utama. Terdapat pelbagai jenis kedai bebas cukai dan butik-butik berjenama yang berprestij di sini. Antara jenama-jenama tersebut adalah Burberry, Dunhill, Mont Blanc, dan Mango yang membuka butik lapangan terbang pertamanya di benua Asia. Minuman alkohol dan minyak wangi adalah sangat popular dan menyumbang kepada lebih separuh daripada hasil jualan diikuti dengan jam tangan dan produk tembakau. Lebih-lebih lagi, Terminal Satelit A juga memuatkan Notel Transit Airside dan beberapa ruang menunggu syarikat-syarikat penerbangan seperti Dynasty Lounge untuk China Airlines, Golden Lounge untuk penumpang antarabangsa Malaysia Airlines dan Silver Kris Lounge untuk Singapore Airlines.

Di bawah pelan peningkatan penggunaan ruang perniagaan Malaysia Airports Berhad, penggunaan ruang perniagaan di Bangunan Satelit A akan dimaksimumkan untuk meningkatkan keuntungan yang diperoleh daripada sewa tapak perniagaan dan peratusan hasil jualan daripada 35% kepada 50% menjelang tahun 2010. Selepas proses pembaharuan selesai, sebuah Jungle Boardwalk yang pertama di dunia akan siap dibina dan aras mezzanine yang lebih besar untuk menampung kedai-kedai makanan dan galeri pemantauan.

Bekas terminal penerbangan tambang murah Sunting

 
Terminal Penerbangan Tambang Murah KLIA

Kawasan terminal penerbangan tambang murah (LCCT) seluas 36,000 meter persegi (390,000 ka2) ini yang kini tidak beropersai telah dibuka di Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur pada 23 Mac 2006 untuk menampung bilangan pengguna penerbangan tambang murah yang semakin meningkat, terutamanya penumpang syarikat penerbangan Malaysia "tanpa bawaan", AirAsia. Terminal itu direka dan dibina mengikut keperluan penerbangan tambang murah (LCC), dengan kemudahan terminal terhad. Seperti yang diminta oleh syarikat penerbangan kos rendah, terminal tidak menyediakan jambatan udara, tidak ada kemudahan pemindahan, kemudahan kereta api, dan kemudahan lain yang disediakan di terminal sepenuhnya. LCCT terletak di dalam Zon Sokongan Udara, dan sejak itu berhenti beroperasi pada 9 Mei 2014 dan semua penerbangan tambang murah kini beroperasi dari klia2.

KLIA2 (Terminal 2)Sunting

KLIA2 (Terminal 2) adalah terminal penerbangan tambang murah yang baru di Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur (KLIA), Malaysia. Terminal ini terletak 2 kilometer dari Bangunan Utama Terminal KLIA (MTB). KLIA2 dibina untuk menampung pertumbuhan pesat dalam pelancongan tambang murah di rantau ini dan akan menggantikan Terminal Penerbangan Tambang Murah (LCCT). KLIA2 dibuka pada 2 Mei 2014 dan semua operasi penerbangan di LCCT berpindah ke KLIA2 pada 9 Mei 2014.[6]

Terminal Udara Bandaraya Kuala LumpurSunting

Terminal Udara Bandaraya Kuala Lumpur (KLCAT) adalah terminal maya tambahan KLIA yang menyediakan khidmat daftar masuk. KLCAT menerima pengiktirafan daripada International Air Transport Association (IATA) dan mempunyai kod IATA XKL. Pada masa ini, hanya 4 syarikat penerbangan menawarkan khidmat daftar masuk, Cathay Pacific, Emirates Airline, Malaysia Airlines dan Royal Brunei Airlines. Namun situasi ini tidak akan berpanjangan kerana 10 AirportConnect CUTE (Common Use Terminal Equipment) kepunyaan SITA akan dipasang pada 10 kaunter daftar masuk di KLCAT yang membolehkan semua syarikat penerbangan lain menawarkan perkhidmatan daftar masuk di tengah-tengah bandaraya Kuala Lumpur. Selain daripada khidmat daftar masuk, pengendali terminal maya ini, Express Rail Link Sdn Bhd yang juga mengendalikan KLIA Ekspres bercadang untuk melancarkan perkhidmatan menuntut bagasi bermula Januari 2008 yang membolehkan para penumpang untuk menuntut bagasi mereka dan mengisyhtiharkan barang-barang cukai mereka di KLCAT.

Anugerah dan pengiktirafanSunting

Sejak perasmian KLIA pada 27 Jun 1998, lapangan terbang ini telah mendapat pelbagai anugerah daripada organisasi-organisasi antarabangsa di seluruh dunia seperti Skytrax dan International Air Transport Association (IATA).

Komitmen yang diberikan KLIA dalam mempromosikan tanggungjawab menjaga alam sekitar kepada para penumpangnya menerima pengiktirafan oleh Green Globe. KLIA juga merupakan satu-satunya lapangan terbang di dunia yang menerima sijil Green Globe 21 pada tahun 2004 dan seterusnya. Dengan usaha yang berterusan untuk menyediakan perkhidmatan yang terbaik kepada penggunanya, lapangan terbang ini telah diiktiraf sebagai antara lima lapangan terbang terbaik di dunia.

Selain itu, KLIA juga merupakan lapangan terbang yang pertama sekali di dunia untuk dianugerahkan sijil Airport Service Quality (ASQ) Assured daripada Airports Council International (ACI).

PengangkutanSunting

Pengangkutan antara terminalSunting

 
Stesen aerotren di Bangunan Satelit

Bangunan Terminal Utama dan Terminal Satelit KLIA dihubungkan dengan Aerotren (KLIA Automated People Mover) yang beroperasi dalam kekerapan 3 hingga 5 minit. Tren tiga gerabak tanpa pemandu ini bergerak di atas landasan yang ditinggikan dan juga dibawah laluan teksi pesawat. Perjalanan antara kedua-dua terminal mengambil masa lebih kurang dua minit, dan setiap tren yang boleh memuatkan 250 penumpang dalam satu masa mampu membawa seramai 3,000 penumpang sejam pada kelajuan maksimum 56 km/j (35 mph). Tren ini merupakan satu-satunya pengangkutan untuk penumpang keluar dan masuk dari terminal satelit.

Kereta apiSunting

Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur dihubungkan dengan hab pengangkutan KL Sentral di pusat bandar melalui Express Rail Link (ERL) sepanjang 57 km (35 bt). Terdapat dua stesen ERL di lapangan terbang ini: Stesen ERL KLIA di Bagunan Terminal Utama dan stesen klia2 di Gateway@klia2. Terdapat dua perkhidmatan tren ERL di lapangan terbang ini:

  • KLIA Ekspres: Perkhidmatan khas tren lapangan terbang yang berkhidmat tanpa-henti antara KL Sentral and KLIA. Perjalanan ini mengambil masa 28 minit ke/dari KLIA, dan 33 minit ke/dari klia2 dengan tren berhenti selama dua minit di KLIA. Terminal KLIA Ekspres di KL Sentral kini dikenali sebagai Terminal Udara Bandar KL (KL CAT), yang mempunyai kod IATA sendiri, XKL. KL CAT menawarkan perkhidmatan daftar masuk penerbangan sehingga dua jam sebelum waktu berlepas penerbangan untuk penumpang menggunakan Cathay Pacific, Emirates, Etihad Airways, Malaysia Airlines, Malindo Air dan Royal Brunei Airlines.
  • KLIA Transit: Sebuah perkhidmatan rel komuter yang berhenti di tiga stesen tambahan (Bandar Tasik Selatan, Putrajaya/Cyberjaya dan Salak Tinggi) antara KL Sentral dan KLIA. Perjalan ini mengaambil masa 35 minit ke/dari KLIA dan 39 minit ke/dari klia2. Perkhidmatan daftar masuk tren hanya dilakukan melalui kiosk automatik di stesen KLIA Transit.

Teksi dan limosinSunting

Perkhidmatan teksi dan limosin lapangan terbang disediakan oleh Airport Limo. Perkhidmatan teksi dan limosin ini boleh didapati di kaunter Teksi dan Limosin. Perkhidmatan ini disediakan dari lapangan terbang ke pelbagai destinasi di Lembah Kelang dan seluruh Semenanjung Malaysia. Tambang harus dibayar di kaunter dan jumlah bayaran ditentukan berdasarkan zon destinasi. Caj tambahan dikenakan untuk perkhidmatan antara jam 12.00 tengah malam dan 6.00 pagi. Para penumpang dinasihatkan melihat Fare Table untuk maklumat lanjut berkenaan dengan caj.

Syarikat penerbangan dan destinasiSunting

 
A Malaysia Airlines Airbus A380 taxiing out for departure
 
An Emirates A380 approaching Kuala Lumpur International Airport
 
AirAsia Berhad (AK), di Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur.

PenumpangSunting

PenerbanganDestinasi
Air Arabia Sharjah,[7]
Air China Beijing–Capital
AirAsia Alor Setar, Banda Aceh, Bandar Seri Begawan [8], Bandung, Bangkok–Don Mueang [9][10][11], Bengaluru [12], Bhubaneswar, Bintulu, Can Tho, Chennai [13], Chiang Mai [14], Colombo–Bandaranaike [15], Da Lat [16], Da Nang [17], Denpasar/Bali [18], Dhaka [19], Guangzhou, Guilin, Hanoi [20], Hat Yai [21], Bandaraya Ho Chi Minh [22], Hong Kong, Hua Hin [23], Hyderabad [24], Jakarta–Soekarno-Hatta [25], Jieyang,[26] Johor Bahru [27], Kaohsiung, Kochi [28], Kolkata [29], Kota Bharu, Kota Kinabalu, Krabi [30], Kuala Terengganu, Kuantan, Kuching, Kunming, Labuan, Langkawi, Makau, Makassar [31], Malé [32], Manila [33], Medan [34], Miri, Nanning, Nha Trang [35], Padang, Palembang, Pattaya–U-Tapao, Pekanbaru, Pulau Pinang, Phnom Penh [36], Phuket [37], Phu Quoc [38], Kota Pontianak [39], Quanzhou, Sandakan, Semarang, Shenzhen, Sibu, Siem Reap [40], Sihanoukville [41], Silangit, Singapura [42][43], Surabaya, Surat Thani, Tawau, Tiruchirapalli [44], Visakhapatnam, Vientiane [45], Yangon [46], Yogyakarta–Antarabangsa [47][48]
AirAsia X Ahmedabad [49], Amritsar, Avalon, Auckland (dimulakan semula 1 November 2022 [50][51]), Beijing–Capital, Busan, Changsha, Chengdu, Chongqing, Delhi [52][53], Denpasar/Bali, Fukuoka, Gold Coast, Hangzhou, Honolulu (Dimulakan semula 3 Oktober 2022) [54], Jaipur, Jeju, Lanzhou, Melbourne (dimulakan semula 1 November 2022 [55][56]), Naha [57], Osaka–Kansai (Dimulakan semula 3 Oktober 2022) [58], Perth (dimulakan semula 4 November 2022 [59][60]), Sapporo–Chitose (Dimulakan semula 1 Disember 2022) [61] [62], Seoul–Incheon [63], Shanghai–Pudong, Singapura [64][65], Sydney (dimulakan semula 2 September 2022),[66] , Taipei–Taoyuan, Tianjin, Tokyo–Haneda (Dimulakan semula 14 Julai 2022) [67], Tokyo–Narita, Wuhan, Xi'an
Musiman: Jeddah, Medina
All Nippon Airways Tokyo–Haneda, Tokyo–Narita
Batik Air Jakarta–Soekarno-Hatta [68] [69][70][71], Medan[72]
Batik Air Malaysia Adelaide[73], Amritsar (dimulakan semula 9 September 2022)[74][75], Bandung, Bangkok–Don Mueang, Bengaluru [76][77], Brisbane[78], Chengdu, Colombo–Bandaranaike, Da Nang [79], Delhi, Denpasar/Bali, Dhaka, Guangzhou, Guiyang, Haikou, Hanoi, Bandaraya Ho Chi Minh (Bermula 15 September 2022 [80]), Hong Kong, Jakarta–Soekarno-Hatta, Johor Bahru [81], Kathmandu, Kochi [82], Kolkata (dimulakan semula 30 September 2022)[83][84], Kota Kinabalu, Kuching, Labuan, Lahore, Langkawi, Melbourne[85], Mumbai [86], Pulau Pinang, Perth, Phnom Penh, Phuket [87][88], Sandakan, Sapporo–Chitose [89], Singapura, Surabaya [90], Sydney [91] (Dimulakan Semula 12 Disember 2022 [92]), Taipei–Taoyuan, Tawau [93], Trivandrum, Tiruchirapalli, Varanasi, Wuhan, Yangon, Zhengzhou [94]
Musiman piagam: Pulau Krismas
Biman Bangladesh Airlines Dhaka
Cathay Pacific Hong Kong[95]
Cebu Pacific Manila
China Airlines Taipei–Taoyuan
China Southern Airlines Guangzhou
Citilink Jakarta–Soekarno-Hatta,[96][97][98]
Emirates Airline Dubai–Antarabangsa
Etihad Airways Abu Dhabi
EVA Air Taipei–Taoyuan
Garuda Indonesia Jakarta–Soekarno-Hatta
Himalaya Airlines Kathmandu
IndiGo Chennai[99], Tiruchirappalli [100] [101]
Indonesia AirAsia Banda Aceh,[102] Bandung, Denpasar/Bali, Jakarta–Soekarno-Hatta, Mataram–Lombok, Medan, Kota Pontianak,[103] Surabaya, Tanjung Pandan[104]
Japan Airlines Tokyo–Narita
Jetstar Asia Airways Singapura[105]
KLM Amsterdam, Singapura [106]
Korean Air Seoul–Incheon
Kuwait Airways Bandar Kuwait (dimulakan semula 2 Oktober 2022) [107]
Lanmei Airlines Phnom Penh[108]
Lion Air Jakarta–Soekarno-Hatta
Lucky Air Kunming, Lijiang[109]
Mahan Air Tehran–Imam Khomeini
Malaysia Airlines Adelaide, Alor Setar, Auckland, Balikpapan,[110], Bangkok–Suvarnabhumi, Beijing–Daxing[111][112], Bengaluru, Bintulu, Brisbane, Chennai, Colombo–Bandaranaike, Delhi, Denpasar/Bali, Dhaka, Doha [113][114][115][116][117], Guangzhou, Hanoi, Bandaraya Ho Chi Minh, Hong Kong, Hyderabad, Jakarta–Soekarno-Hatta, Jeddah, Johor Bahru,[118] Kathmandu, Kertajati,[119][120] Kochi, Kota Bharu, Kota Kinabalu, Kuala Terengganu, Kuantan, Kuching, Labuan, Langkawi, London–Heathrow, Makassar,[121] Manila, Medan, Medina, Melbourne, Miri, Mumbai, Osaka–Kansai, Pekanbaru,[122] Pulau Pinang, Perth, Phnom Penh, Phuket, Sandakan, Seoul–Incheon, Shanghai–Pudong, Sibu, Singapura, Surabaya, Surakarta/Solo,[122] Sydney, Taipei–Taoyuan, Tawau, Tokyo-Haneda (Bermula 14 Ogos 2022) [123], Tokyo–Narita, Xiamen, Yangon
Piagam: Istanbul–Sabiha Gökçen[124], Tashkent [125]
Maldivian Musiman: Malé[126]
Myanmar Airways International Yangon
Myanmar National Airlines Yangon
Nepal Airlines Kathmandu
Oman Air Muscat
Pakistan International Airlines Islamabad[127]
Philippine Airlines Manila
Philippines AirAsia Cebu, Manila[128]
Qatar Airways Doha
Royal Brunei Airlines Bandar Seri Begawan
Saudia Jeddah, Medina, Riyadh
Scoot Singapura [129]
Shanghai Airlines Shanghai–Pudong
Singapore Airlines Singapura
SriLankan Airlines Colombo–Bandaranaike
Starlux Airlines Taipei–Taoyuan [130][131]
Thai AirAsia Bangkok–Don Mueang[132], Bangkok-Suvarnabhumi[133][134][135], Hat Yai
Thai Airways Bangkok–Suvarnabhumi
Turkish Airlines Istanbul
US-Bangla Airlines Dhaka
VietJet Air Bandaraya Ho Chi Minh[136]
Vietnam Airlines Da Nang [137][138], Hanoi, Bandaraya Ho Chi Minh
Xiamen Air Xiamen
 
KLM Boeing 747-400 departing from Kuala Lumpur International Airport
 
An Iraqi Airways Boeing 747-400 in the new livery landing at Kuala Lumpur International Airport (2014)
 
A Lufthansa Airbus A340-600 on final approach to KLIA
 
A SriLankan Airlines Airbus A340-300 upon arrival to Kuala Lumpur International Airport
 
An Uzbekistan Airways Airbus A310-200 preparing for departure

CargoSunting

PenerbanganDestinasi
Cargolux Baku, Chennai, Luxembourg, Singapura
China Airlines Cargo Chennai, Luxembourg, Pulau Pinang, Taipei-Taoyuan
FedEx Express Cebu, Guangzhou, Pulau Pinang, Singapura, Tokyo-Narita
Gading Sari Kota Kinabalu, Kuching, Miri
Hong Kong Airlines Hong Kong
Korean Air Cargo Pulau Pinang, Seoul-Incheon
MASkargo Amsterdam, Baku, Bangalore, Bangkok-Suvarnabhumi, Chennai, Dhaka, Dubai-Al Maktoum, Frankfurt, Guangzhou, Ho Chi Minh City, Hong Kong, Jakarta-Soekarno-Hatta, Kota Kinabalu, Kuching, Labuan, Manila, Penang, Shanghai-Pudong, Sydney, Taipei-Taoyuan, Tokyo-Narita,[139] Zhengzhou
Republic Express AirlinesJakarta-Soekarno-Hatta
UPS Airlines Anchorage, Atlanta, Bangkok-Suvarnabhumi, Chicago-O'Hare, Dallas/Fort Worth, Hong Kong, Los Angeles, Louisville, Manila, Miami, Mumbai, New York-JFK, Osaka-Kansai, Seoul-Incheon, Shenzhen, Taipei-Taoyuan, Tokyo-Narita, Toronto-Pearson, Vancouver

Kemalangan dan InsidenSunting

  • Pada 2001, sebuah pesawat Boeing 747 Saudi Arabian Airlines mengalami kerosakan teruk di bahagian depan pesawat setelah termasuk ke dalam parit monsun besar ketika sedang ditarik dari hangar ke pintu penumpang sebelum perjalanan pulang ke Arab Saudi. Tiada kecederaan serius berlaku antara 6 anak kapal pesawat tersebut.
  • 14 Julai 2007 – sebuah jeti penumpang bergerak secara tiba-tiba menyebabkan kerosakan pada pintu masuk sebuah Airbus A330 Malaysia Airlines yang akan berlepas ke Beijing. Jeti penumpang tersebut tidak digunakan pada masa itu, dan tiada kecederaan di kalangan anak kapal dan penumpang.[140]
  • 15 Oktober 2007 – seorang lelaki warganegara Palestin telah menyelinap dan bersembunyi dalam gear pendaratan pesawat untuk penerbangan SQ119 dari KLIA ke Lapangan Terbang Changi, Singapura. Dia kemudiannya dijumpai di Singapura apabila terjatuh setinggi 2.4 meter daripada roda pendaratan selepas pesawat tersebut tiba di Singapura. Walaupun mengharungi udara yang sejuk dan tipis semasa penerbangan, lelaki tersebut masih hidup tetapi telah ditahan di Singapura. Pihak KLIA masih menyiasat bagaimana lelaki ini berjaya melepasi kawalan keselamatan KLIA.[141]
  • 9 April 2008 – Perompak bersenjata menembak enam orang dalam rompakan tiga minit dan melarikan diri bersama wang tunai RM 3.5 juta. Kejadian ini berlaku pada 7.30 pm di pintu 8 apabila dua penukar wang dan dua pengawal keselamatan berjalan ke arah pintu diserbu oleh enam orang dari sebuah kenderaan BMW. Mangsa tercedera teruk tetapi dalam keadaan stabil.[142]
  • 9 Januari 2009 – Suatu kebakaran kecil tercetus di terminal Penerbangan Tambang Rendah, mematikan terminal untuk dua jam dan menundakan 20 penerbangan. Kebakaran tersebut disebabkan oleh percikan kimpalan di kawasan pembinaan terminal tersebut.[143]
  • 3 Mac 2011 – 56 penerbangan di Lapangan Terbang Antarabangsa KL ditunda selepas sebuah bom, dipercayai daripada Perang Dunia Kedua, umpai di tapak pembinaan KLIA2.

RujukanSunting

  1. ^ name="MAHB2018"
  2. ^ WMKK – KL INTERNATIONAL/SEPANG Diarkibkan 4 Mac 2016 di Wayback Machine at Department of Civil Aviation Malaysia
  3. ^ "History of KLIA". JPAM KLIA. 1998. Diarkibkan daripada yang asal pada 2008-03-05. Dicapai pada 2008-12-16.
  4. ^ "30 Busiest Airport in the World". ACI Asia Pacific. Julai 2007. Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-04-04. Dicapai pada 2008-12-16.
  5. ^ Malaysia Airports Holding Berhad KLIA Operational Statistics[pautan mati kekal], MAHB, dicapai pada 31 Disember 2008
  6. ^ "klia2 receives ICAO nod, first landing". Dicapai pada 25 April 2014.
  7. ^ {{Cite web|url=httpd:/www.airabia.com/en|title= Air arabia}}
  8. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  9. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  10. ^ https://ftnnews.com/aviation/43559-airasia-resumes-flights-from-malaysia-to-thailand
  11. ^ Töre, Özgür. "AirAsia Resumes Flights from Malaysia to Thailand". ftnNews. Dicapai pada 15 March 2022.
  12. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  13. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  14. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  15. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  16. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  17. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  18. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  19. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  20. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  21. ^ https://ftnnews.com/aviation/43559-airasia-resumes-flights-from-malaysia-to-thailand
  22. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  23. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  24. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  25. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  26. ^ https://www.airasia.com/my/en/press-releases/airasia-grows-its-route-network-into-china.page
  27. ^ https://explorasa.my/2014/03/pengalaman-pertama-menaiki-airasia-dari-kl-ke-johor-bahru/
  28. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  29. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  30. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  31. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  32. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  33. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  34. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  35. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  36. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  37. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  38. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  39. ^ "AirAsia Buka Rute Pontianak–Kuala Lumpur dan Medan–Johor Bahru". travel.kompas.com. 2015-03-11. Dicapai pada 2020-01-31.
  40. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  41. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  42. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  43. ^ "AirAsia to reinstate five more routes connecting Singapore and Malaysia". AirAsia. 29 March 2022.
  44. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  45. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  46. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  47. ^ "AIRASIA MAY - OCT 2022 INTERNATIONAL OPERATIONS UPDATE - 08MAY22". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 6 Jun 2022.
  48. ^ "AirAsia to move its operations in Yogyakarta to Yogyakarta International Airport, Kulon Progo starting 29 March 2020". AirAsia. Dicapai pada 19 March 2020.
  49. ^ "AirAsia X to launch Kuala Lumpur-Ahmedabad service from 29-Apr-2020". CAPA. Dicapai pada 5 February 2020.
  50. ^ "AIRASIA X RESUMES AUCKLAND / MELBOURNE SERVICE IN NOV 2022". aeroroutes.com. 18 Julai 2022. Dicapai pada 18 Julai 2022.
  51. ^ "AirAsia X adds three new key routes to Australia and New Zealand". AirAsia Newsroom (AirAsia). 18 Julai 2022. Dicapai pada 18 Julai 2022.
  52. ^ "AirAsia X lebarkan sayap ke Korea Selatan dan India". AirAsia Newsroom (AirAsia). 6 April 2022. Dicapai pada 8 April 2022.
  53. ^ Karp, Aaron. "AirAsia X Rebuilding Network After Two-Year Grounding". Routesonline. Dicapai pada 6 April 2022.
  54. ^ "AIRASIA X RESTORES JAPAN AND HAWAII SERVICE IN 2H22". aeroroutes.com. 16 Jun 2022. Dicapai pada 16 Jun 2022.
  55. ^ "AIRASIA X RESUMES AUCKLAND / MELBOURNE SERVICE IN NOV 2022". aeroroutes.com. 18 Julai 2022. Dicapai pada 18 Julai 2022.
  56. ^ "AirAsia X adds three new key routes to Australia and New Zealand". AirAsia Newsroom (AirAsia). 18 Julai 2022. Dicapai pada 18 Julai 2022.
  57. ^ "AirAsia X plans Okinawa launch in Jan 2020". routesonline. Dicapai pada 24 October 2019.
  58. ^ "AIRASIA X RESTORES JAPAN AND HAWAII SERVICE IN 2H22". aeroroutes.com. 16 Jun 2022. Dicapai pada 16 Jun 2022.
  59. ^ "AIRASIA X RESUMES AUCKLAND / MELBOURNE SERVICE IN NOV 2022". aeroroutes.com. 18 Julai 2022. Dicapai pada 18 Julai 2022.
  60. ^ "AirAsia X adds three new key routes to Australia and New Zealand". AirAsia Newsroom (AirAsia). 18 Julai 2022. Dicapai pada 18 Julai 2022.
  61. ^ "AIRASIA X RESTORES JAPAN AND HAWAII SERVICE IN 2H22". aeroroutes.com. 16 Jun 2022. Dicapai pada 16 Jun 2022.
  62. ^ Liu, Jim. "AirAsia X 3Q19 Sapporo service changes". Routesonline. Dicapai pada 6 June 2019.
  63. ^ "AirAsia X lebarkan sayap ke Korea Selatan dan India". AirAsia Newsroom (AirAsia). 6 April 2022. Dicapai pada 8 April 2022.
  64. ^ Airlineroute (2009-01-06). "Airlineroute on Twitter: "AirAsia X to operate 2 daily Kuala Lumpur â€" Singapore service from 10NOV19"". Twitter.com. Dicapai pada 2019-10-31.
  65. ^ "AirAsia X schedules Singapore launch in Nov 2019". Routesonline. Dicapai pada 2019-10-31.
  66. ^ "AirAsia X Resumes Sydney Service From Sep 2022". Dicapai pada 24 Jun 2022.
  67. ^ "AIRASIA X RESTORES JAPAN AND HAWAII SERVICE IN 2H22". aeroroutes.com. 16 Jun 2022. Dicapai pada 16 Jun 2022.
  68. ^ "BATIK AIR RESUMES JAKARTA – KUALA LUMPUR SERVICE LATE-JUNE 2022". aeroroutes.com. 16 Jun 2022. Dicapai pada 16 Jun 2022.
  69. ^ http://m.harnas.co/2019/10/22/batik-air-buka-rute-cengkareng-kuala-lumpur
  70. ^ "Batik Air Buka Rute Cengkareng-Kuala Lumpur". harnas.co.
  71. ^ Muharroroh Itsnaini, Faqihah (17 Jun 2022). "Batik Air Buka Lagi Rute Jakarta - Kuala Lumpur PP, Mulai 27 Juni". kompas.com (Indonesia). Dicapai pada 29 Julai 2022.
  72. ^ Samaria Simangunsong, Wasti (14 Julai 2022). "Batik Air Buka Rute Medan-Kuala Lumpur PP Mulai 25 Juli 2022". kompas.com (Indonesia). Dicapai pada 29 Julai 2022.
  73. ^ "Malindo Air schedules Adelaide mid-April 2019 launch". routesonline. Dicapai pada 21 March 2019.
  74. ^ "Batik Air Malaysia 3Q 2022 India restorations".
  75. ^ Emmanuel, Marina (26 Julai 2022). "Batik Air expands Indian network coverage to Amritsar and Kolkata". New Strait Times (Malaysia). Dicapai pada 29 Julai 2022.
  76. ^ "Batik Air Malaysia 3Q 2022 India restorations".
  77. ^ Emmanuel, Marina (18 Julai 2022). "Batik Air restores network to Mumbai, Kochi and Bangalore". New Strait Times (Malaysia). Dicapai pada 29 Julai 2022.
  78. ^ https://aeroroutes.com/eng/220513-odmel
  79. ^ "Malindo Air adds Da Nang from Nov 2019". Routesonline. Dicapai pada 2019-10-18.
  80. ^ Emmanuel, Marina (13 Julai 2022). "Bookings open for Batik Air flights to Phuket, Surabaya and Ho Chi Minh City". New Strait Times (Malaysia). Dicapai pada 15 Julai 2022.
  81. ^ https://www.anna.aero/2016/05/17/malindo-air-jets-off-johor-bahru/
  82. ^ "Batik Air Malaysia 3Q 2022 India restorations".
  83. ^ "Batik Air Malaysia 3Q 2022 India restorations".
  84. ^ Emmanuel, Marina (26 Julai 2022). "Batik Air expands Indian network coverage to Amritsar and Kolkata". New Strait Times (Malaysia). Dicapai pada 29 Julai 2022.
  85. ^ https://aeroroutes.com/eng/220513-odmel
  86. ^ "Batik Air Malaysia 3Q 2022 India restorations".
  87. ^ Emmanuel, Marina (13 Julai 2022). "Bookings open for Batik Air flights to Phuket, Surabaya and Ho Chi Minh City". New Strait Times (Malaysia). Dicapai pada 15 Julai 2022.
  88. ^ "BATIK AIR MALAYSIA RESUMES PHUKET SERVICE FROM AUGUST 2022". aeroroutes.com. 7 Julai 2022. Dicapai pada 9 Julai 2022.
  89. ^ https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287810/malindo-air-resumes-sapporo-service-in-1q20/
  90. ^ Emmanuel, Marina (13 Julai 2022). "Bookings open for Batik Air flights to Phuket, Surabaya and Ho Chi Minh City". New Strait Times (Malaysia). Dicapai pada 15 Julai 2022.
  91. ^ "Malindo Air schedules Sydney launch in mid-August 2019". routesonline. Dicapai pada 31 May 2019.
  92. ^ "BATIK AIR MALAYSIA TENTATIVELY RESUMES SYDNEY SERVICE IN DEC 2022". aeroroutes.com. 29 Julai 2022. Dicapai pada 30 Julai 2022.
  93. ^ Liu, Jim. "Malindo Air 1Q20 Domestic network addition". Routesonline.
  94. ^ "Hello Zhengzhou". Malindoair.com. Dicapai pada 2019-10-31.
  95. ^ "Cathay Pacific to take over Kuala Lumpur flights of Cathay Dragon". www.executivetraveller.com. 27 November 2020.
  96. ^ https://batampos.co.id/2019/02/28/citilink-buka-rute-jakarta-kuala-lumpur/
  97. ^ "Citilink Buka Rute Jakarta- Kuala Lumpur". 28 February 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 1 October 2020. Dicapai pada 25 April 2020.
  98. ^ Samaria Simangunsong, Wasti (15 Julai 2022). "Citilink Buka Lagi Rute Jakarta-Kuala Lumpur PP Mulai 15 Juli 2022". kompas.com (Indonesia). Dicapai pada 29 Julai 2022.
  99. ^ "IndiGo to start flights on Mumbai-Dammam and Chennai-Kuala Lumpur routes from July". The Economic Times. 4 Jun 2019. Dicapai pada 28 Mei 2022.
  100. ^ https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/indigo-to-operate-daily-flight-on-trichy-kuala-lumpur-route/articleshow/90923360.cms
  101. ^ https://www.goindigo.in/booking/flight-select.html
  102. ^ "Indonesia AirAsia adds Banda Aceh – Kuala Lumpur route from Dec 2018". Routesonline. Dicapai pada 25 October 2018.
  103. ^ "Indonesia AirAsia expands Malaysia network in 4Q19". Routesonline. Dicapai pada 2019-10-31.
  104. ^ "AirAsia connects Kuala Lumpur to the hidden island paradise of Belitung". AirAsia. Dicapai pada 19 August 2019.
  105. ^ https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/covid19-jetstar-asia-resumes-flights-manila-bangkok-kuala-lumpur-12658394
  106. ^ "Transit information through Singapore - KLM.com". KLM (dalam bahasa Inggeris). Starting 29 March until 28 June 2021, KLM will operate 3 weekly direct flights from Jakarta and Kuala Lumpur to Amsterdam via Singapore.
  107. ^ https://aeroroutes.com/eng/220503-kuoct22kul
  108. ^ "Lanmei Airlines adds new SE Asia routes in late-March 2020". Routesonline. Dicapai pada 7 January 2020.
  109. ^ "Lucky Air adds Lijiang – Kuala Lumpur route from Dec 2017". Routesonline. Dicapai pada 13 January 2018.
  110. ^ Liu, Jim. "Malaysia Airlines revises Balikpapan service launch to mid-March 2020". Routesonline. Dicapai pada 3 March 2020.
  111. ^ Liu, Jim (25 Julai 2019). "Malaysia Airlines schedules Beijing Daxing service from late-Dec 2019". Routes Online. Dicapai pada 24 Mei 2022.
  112. ^ "Malaysia Airlines Relocates its operations in Beijing Capital International Airport (PEK) to Beijing Daxing International Airport (PKX)". Malaysia Airlines. 1 Januari 2020. Dicapai pada 24 Mei 2022.
  113. ^ "Malaysia Airlines expands international network with new direct flight to Doha". May 10, 2022.
  114. ^ "Malaysia Airlines to fly to Doha from May 25". Malaysia: The Malaysian Reserve (Malaysia). 10 Mei 2022. Dicapai pada 11 Mei 2022.
  115. ^ "Malaysia Airlines tambah penerbangan terus dari KL ke Doha". Malaysia: Sinar Harian (Malaysia). 10 Mei 2022. Dicapai pada 11 Mei 2022.
  116. ^ "Malaysia Airlines adds direct flight KL-Doha". Malaysia: BERNAMA (Malaysia). 10 Mei 2022. Dicapai pada 12 Mei 2022.
  117. ^ Karp, Aaron (11 Mei 2022). "Malaysia Airlines To Launch Doha Route". routes online. Dicapai pada 12 Mei 2022.
  118. ^ https://web.archive.org/web/20160906230331/http://www.malaysiaairlines.com/content/dam/malaysia-airlines/mas/PDF/bookandplan/timetable/MH%20August%202016.pdf
  119. ^ "Malaysia Airlines Open The Kuala Lumpur-Kertajati". PT International Bandarudara West Java. Dicapai pada 14 February 2020.
  120. ^ https://www.fb.com/kertajatiinternational
  121. ^ Liu, Jim. "Malaysia Airlines resumes 2 Indonesian service in Feb 2020". Routesonline. Dicapai pada 7 January 2020.
  122. ^ a b "We now fly to Pekanbaru and Solo". Malaysia Airlines. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-02-15. Dicapai pada 18 September 2019.
  123. ^ Shahila Aman, Azanis (20 Mei 2022). "Malaysia Airlines launches direct flights from Kuala Lumpur to Tokyo Haneda". New Strait Times (Malaysia). Dicapai pada 21 Mei 2022.
  124. ^ "Long haul flights start at Istanbul's Sabiha Gökçen airport". ahvalnews.com. Dicapai pada 24 November 2019.
  125. ^ "Malaysia Airlines Adds Uzbekistan Charters From July 2022". Dicapai pada 24 June 2022.
  126. ^ "MALDIVIAN SCHEDULES MALAYSIA SERVICE IN JULY 2022". aeroroutes.com. 13 Jun 2022. Dicapai pada 13 Jun 2022.
  127. ^ Uploader. "PIA's flight operation for Kuala Lumpur from Oct 14 | Associated Press Of Pakistan" (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-02-06. Dicapai pada 2019-10-09.
  128. ^ "Philippines AirAsia June - October 2022 International Service Update - 29MAY22". Dicapai pada 24 June 2022.
  129. ^ https://www.flyscoot.com/en/destinations/city/flights-to-kuala-lumpur
  130. ^ name="Taiwan News"
  131. ^ "Taiwan's StarLux launch flights to Kuala Lumpur on Jan. 5". www.taiwannews.com.tw. 28 November 2020.
  132. ^ "More options for travellers as AirAsia now flies to both Don Mueang and Suvarnabhumi airports from Kuala Lumpur". AirAsia. 26 Mei 2022. Dicapai pada 30 Mei 2022.
  133. ^ "AirAsia Launches Suvarnabhumi-Kuala Lumpur - Carrier's First International Route from Suvarnabhumi Airport". AirAsia Newsroom (AirAsia). 20 Jun 2022. Dicapai pada 22 Jun 2022.
  134. ^ "AirAsia tawar lebih banyak pilihan dengan penerbangan terus dari Kuala Lumpur ke lapangan terbang Don Mueang dan Suvarnabhumi". AirAsia. 26 Mei 2022. Dicapai pada 30 Mei 2022.
  135. ^ "AirAsia Launching "Suvarnabhumi-Kuala Lumpur" 2 Times a Week Starting 20 June from Only 1,790 THB!". AirAsia. 26 Mei 2022. Dicapai pada 30 Mei 2022.
  136. ^ https://www.vietjetair.com/Sites/Web/en-US/NewsDetail/news/2368/vietjet-launches-its-newest-international-route-connecting-ho-chi-minh-city-vietnam-with-kuala-lumpur-malaysia
  137. ^ https://aeroroutes.com/eng/220509-vnjul22kul
  138. ^ "VIETNAM AIRLINES ADDS DA NANG – KUALA LUMPUR ROUTE FROM JULY 2022". aeroroutes.com. 9 Mei 2022. Dicapai pada 30 Jun 2022.
  139. ^ "Network". maskargo.com.
  140. ^ "Aerobridge at KLIA Breakdown". Diarkibkan daripada yang asal pada 2007-10-21. Dicapai pada 2008-01-11.
  141. ^ "Red faces over phantom stowaway". Diarkibkan daripada yang asal pada 2007-12-27. Dicapai pada 2011-10-13.
  142. ^ "Robbers shoot six at KLIA, flee with RM3.5m". The Star. Dicapai pada 10 April 2008.
  143. ^ Rashita A. Hamid and M. Kumar (10 January 2009). "Small fire shuts down LCCT for two hours". The Star.

GaleriSunting

 
Pandangan panorama Bangunan Terminal Utama

Lihat jugaSunting

Pautan luarSunting