Pilihan raya negeri Sabah 2020

huraian pilihan raya perundangan negeri Sabah, Malaysia pada September 2020

Pilihan Raya Negeri Sabah 2020 merupakan pilihan raya bagi memilih anggota Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16. Pilihan raya ini dijadualkan berlangsung pada 26 September 2020 bagi memilih 73 anggota DUN baharu. Dewan sebelum ini dibubarkan pada 30 Julai 2020 selepas permohonan pembubaran dewan diperakukan Yang di-Pertua Negeri Sabah, Tun Juhar Mahiruddin hari tersebut.

Pilihan raya negeri Sabah 2020

← 2018 26 September 2020 (2020-09-26) Akan datang →

Semua 73 kerusi Dewan Undangan Negeri Sabah
37 kerusi diperlukan untuk majoriti
Terdaftar1,124,598
Pengundi hadir66.61%
  Parti majoriti Parti minoriti Parti ketiga
  Anifah Aman meeting Iranian FM Javad Zarif(Cropped).jpg
Pemimpin Hajiji Noor Shafie Apdal Anifah Aman
Parti Parti GRS - BERSATU Sabah WARISAN PCS
Gabungan Parti Gabungan Rakyat Sabah (GRS) WARISAN Plus Bergabung dengan PKAN
Pemimpin sejak 14 Mac 2019 (2019-03-14) 17 Oktober 2016 (2016-10-17) 26 Julai 2020 (2020-07-26)
Kerusi pemimpin Sulaman Senallang Bongawan
(tewas)
Pilihan raya
lepas
31 kerusi, 46.13%[nb 1]
(29 bawah BN, 2 bawah STAR)
29 kerusi, 45.93% 0 kerusi, 1.07%
Kerusi sebelum 33 32 0
Kerusi yang
diperlukan
4 8 37
Kerusi yang
dimenangi
41
termasuk 3 ahli politik bebas menyokong GRS
32 0
Perubahan kerusi 7 3
Undian popular 316,112 317,991 29,118
Peratusan 43.22% 43.42% 3.98%

PRN Sabah 2020 by party.svg
Keputusan mengikut kawasan pilihan raya

Ketua Menteri sebelum pilihan raya

Shafie Apdal
WARISAN

Terpilih

Hajiji Noor
PN-BERSATU - Parti Gabungan Rakyat Sabah

Latar belakangSunting

Selepas berlangsungnya Pilihan raya negeri Sabah 2018 yang berlangsung serentak dengan Pilihan raya umum Malaysia 2018, negeri Sabah menyaksikan perubahan landskap politik yang besar selepas dua gabungan parti politik memperoleh keputusan yang hampir sama. Berlakunya anggota dewan yang telah bertukar kesetiaan dari parti yang menang pada pilihan raya kepada parti lawan.

Pilihan raya negeri Sabah 2018Sunting

Barisan Nasional yang dianggotai oleh parti UMNO, PBS, UPKO dan PBRS dalam keputusan pilihan raya 2018 telah menang 29 kerusi, manakala Pakatan Harapan yang dianggotai PKR dan DAP bersama-sama Parti Warisan Sabah juga telah menang 29 kerusi. Sebuah lagi parti iaitu STAR Sabah menang 2 kerusi.

Walau bagaimanapun, parti UPKO telah bertindak keluar BN dan menyokong Parti Warisan Sabah menyaksikan BN telah berkurang menjadi 24 kerusi, manakala PH mempunyai 34 kerusi sekaligus membentuk kerajaan negeri. Pertukaran parti berlangsung lagi apabila 16 daripada 17 ADUN BN-UMNO telah keluar daripada parti menyertai Warisan, UPKO dan Bebas.

Pada April 2019 pula, BERSATU telah melebarkan sayap ke Sabah dan menarik sebilangan ADUN Bebas bekas UMNO menyertainya.

Kemelut politik Sabah 2020Sunting

Pada tahun 2020 telah berlakunya kemelut politik Malaysia, menyaksikan Sabah juga turut terkesan. Perikatan Nasional (PN) yang menggabungkan UMNO, BERSATU, PBS, PBRS mendakwa telah mempunyai majoriti kerusi DUN Sabah. Walau bagaimanapun, Yang di-Pertua Negeri Sabah bersetuju untuk membubarkan DUN selepas dipohon oleh Ketua Menteri Sabah.

Rumusan perubahan landskap politik Sabah sepanjang penggal ke-15, 2018-2020
No. Dewan Undangan Negeri Nama ahli politik Gabungan (Parti)

(PRU 2018)[N 1]

Gabungan (Parti)

(Pasca-PRU 2018)[N 2]

Gabungan (Parti)

(2019-2020)[N 3]

Gabungan (Parti)

sebelum dibubar (2020)

N1 Banggi Mohamad Mohammarin WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N2 Tanjong Kapor Ben Chong Chen Bin WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N3 Pitas Bolkiah Ismail[N 4][1][2][3] BN (UMNO) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
N4 Matunggong Julita Majunki[N 5] BN (PBS) GBS (PBS)[6] PBS PBS
N5 Tandek Anita Baranting[N 6][6][7] BN (PBS) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
N6 Tempasuk Musbah Jamli[N 7][8] BN (UMNO) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
N7 Kadamaian Ewon Benedick[N 8][9][10] BN (UPKO) UPKO UPKO UPKO
N8 Usukan Japlin Akim[N 9] BN (UMNO) PH (BERSATU) BERSATU BERSATU
N9 Tamparuli Jahid Jahim[N 10] BN (PBS) GBS (PBS)[6] PBS PBS
N10 Sulaman Hajiji Noor[N 9][N 11][11] BN (UMNO) PH (BERSATU) BERSATU BERSATU
N11 Kiulu Joniston Bangkuai[N 12] BN (PBS) GBS (PBS)[6] PBS PBS
N12 Karambunai Azhar Matussin WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N13 Inanam Kenny Chua Teck Ho PH (PKR) PH (PKR) PH (PKR) Bebas[12]
N14 Likas Tan Lee Fatt PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP)
N15 Api-Api Christina Liew Chin Jin PH (PKR) PH (PKR) PH (PKR) PH (PKR)
N16 Luyang Phoong Jin Zhe [zh] PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP)
N17 Tanjong Aru Junz Wong Hong Jun WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N18 Petagas Uda Sulai WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N19 Kepayan Jannie Lasimbang PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP)
N20 Moyog Jenifer Lasimbang WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N21 Kawang Ghulamhaidar @ Yusof Khan Bahadar[N 9] BN (UMNO) PH (BERSATU) BERSATU BERSATU
N22 Pantai Manis Aidi Moktar WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N23 Bongawan Daud Yusof WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N24 Membakut Mohd Arifin Mohd Arif[N 9] BN (UMNO) PH (BERSATU) BERSATU BERSATU
N25 Klias Isnin Aliasnih[N 9] BN (UMNO) PH (BERSATU) BERSATU BERSATU
N26 Kuala Penyu Limus Jury[N 13][1][2][3] BN (UPKO) UPKO Bebas[13] Bebas
N27 Lumadan Matbali Musah[N 9] BN (UMNO) PH (BERSATU) BERSATU BERSATU
N28 Sindumin Yusof Yacob WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N29 Kundasang Joachim Gunsalam[N 14] BN (PBS) GBS (PBS)[6] PBS PBS
N30 Karanaan Masidi Manjun[N 9][N 15][11] BN (UMNO) PH (BERSATU) BERSATU BERSATU
N31 Paginatan Abidin Madingkir[N 16][9] BN (UPKO) UPKO UPKO Bebas[14]
N32 Tambunan Jeffrey Kitingan STAR GBS (STAR)[15] STAR STAR
N33 Bingkor Robert Nordin STAR GBS (STAR)[15] STAR STAR
N34 Liawan Rasinin Kautis WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N35 Melalap Peter Anthony WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N36 Kemabong Jamawi Jaafar[N 17][9][10] BN (UMNO) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
N37 Sook Ellron Alfred Angin[N 18] BN (PBRS) GBS (STAR)[16] STAR STAR
N38 Nabawan Bobbey Ah Fang Suan[N 19][17][18] BN (UPKO) PH (BERSATU)[19] BERSATU BERSATU
N39 Sugut James Ratib[N 20][1][2][3][20] BN (UMNO) UPKO Bebas[13] Bebas
N40 Labuk Abd. Rahman Kongkawang[N 21] BN (PBS) GBS (PBS)[6] WARISAN[21] Bebas[4][5]
N41 Gum-Gum Arunarsin Taib WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N42 Sungai Sibuga Musa Aman[N 9] BN (UMNO) GBS (UMNO) [15] BN (UMNO) BN (UMNO)
N43 Sekong Arifin Asgali WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N44 Karamunting Hiew Vun Zin WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N45 Elopura Calvin Chong Ket Kiun PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP)
N46 Tanjong Papat Frankie Poon Ming Fung PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP)
N47 Kuamut Masiung Banah[N 22][1][2][3][22] BN (UPKO) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
N48 Sukau Saddi Abdul Rahman[N 23][23] BN (UMNO) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
N49 Tungku Assaffal P. Alian WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N50 Lahad Datu Dumi Pg. Masdal WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N51 Kunak Norazlinah Arif WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N52 Sulabayan Jaujan Sambakong WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N53 Senallang Shafie Apdal WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N54 Bugaya Manis Buka Mohd. Darah WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N55 Balung Osman Jamal[N 24][9][10][24][10][25] BN (UMNO) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
N56 Apas Nizam Abu Bakar Titingan[N 9] BN (UMNO) PH (BERSATU) BERSATU BERSATU
N57 Sri Tanjong Jimmy Wong Sze Phin PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP) PH (DAP)
N58 Merotai Sarifuddin Hata WARISAN WARISAN WARISAN WARISAN
N59 Tanjong Batu Hamisa Samat[N 25][9][10] BN (UMNO) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
N60 Sebatik Abd. Muis Picho[N 26][9][10] BN (UMNO) WARISAN WARISAN Bebas[4][5]
ADUN Lantikan Wilfred Madius Tangau[N 27][26] UPKO UPKO UPKO
ADUN Lantikan Lorreto Padua Jr.[N 28] WARISAN WARISAN WARISAN
ADUN Lantikan Terrence Siambun[N 29] WARISAN WARISAN WARISAN
ADUN Lantikan Jaffari Waliam[N 30][27] PH (PKR) Bebas[28] Bebas
ADUN Lantikan Ronnie Loh Ee Eng[29] PH (DAP) Bebas[30]
Stephen Wong Tien Fatt[N 31] PH (DAP)

Tarikh pentingSunting

Hari penamaan calon ditetapkan pada 12 September, manakala hari mengundi awal pada 22 September.

Tempoh berkempen yang ditetapkan adalah selama 14 hari bermula selepas pengisytiharan calon yang bertanding sehingga jam 11:59 malam 25 September.

Bagi urusan permohonan undi pos luar negara dan dalam negara, tarikh buka bermula 17 Ogos 2020 dan tarikh tutup dalam negara ialah 11 September manakala tarikh tutup undi pos luar negara adalah pada 3 September 2020.

Sebanyak 64 pusat penamaan calon dan pusat penjumlahan rasmi undi akan digunakan manakala 741 pusat mengundi membabitkan 2,540 tempat mengundi (saluran) dan 56 pusat mengundi awal.

Penamaan calonSunting

Komposisi calonSunting

No. Parti Singkatan Bilangan Calon
1 Gabungan Rakyat Sabah GRS 92
1.1 Barisan Nasional BN 41
i Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu UMNO 32
ii Parti Bersatu Rakyat Sabah PBRS 5
iii Persatuan Cina Malaysia MCA 4
1.2 Perikatan Nasional PN 29
i Parti Pribumi Bersatu Malaysia PPBM 20
ii Parti Solidariti Tanah Airku STAR 7
iii Parti Progresif Sabah SAPP 2
1.3 Parti Bersatu Sabah PBS 22
2 Parti Cinta Sabah PCS 73
3 Warisan Plus W+ 73
3.1 Parti Warisan Sabah Warisan 46
3.2 Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu UPKO 12
3.3 Pakatan Harapan PH 15
i Parti Tindakan Demokratik DAP 7
ii Parti Keadilan Rakyat PKR 7
iii Parti Amanah Negara Amanah 1
4 Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu USNO Baru 47
5 Parti Liberal Demokratik LDP 46
6 Parti Gagasan Rakyat Sabah GAGASAN 28
7 Parti Perpaduan Rakyat Sabah PPRS 24
8 Parti Harapan Rakyat Sabah HR 5
9 Parti Kerjasama Anak Negeri ANAKNEGERI 2
10 Parti Kebangsaan Sabah PKS 1
11 Bebas Bebas 56
Jumlah 447

Tinjauan pendapat umumSunting

Berikut adalah tinjauan pendapat umum yang terbaharu dari dua minggu lepas.

Institusi Tarikh Warisan Plus (WARISAN) Gabungan Rakyat Sabah (GRS) Lain-lain
SEEDS Sabah[31] 25 September 2020 40.7 % 43.4 % 15.9 %
PRN Sabah 2018 9 Mei 2018 45.93 % 46.13 % 7.94 %


Peta (Komposisi Dun) Pilihan Raya NegeriSunting

 
Rajah bagi komposisi tempat dan DUN Sabah
 
13 kerusi baharu DUN Sabah

KeputusanSunting

Ringkasan keputusanSunting

s • b Ringkasan keputusan Pilihan raya negeri Sabah 2020
Parti Undi Kerusi
Undi % Menang % +/–
Warisan Plus (gabungan tidak rasmi) WARISAN+ 299863 32 43.84 32
Parti Warisan Sabah[a] WARISAN 182543 23 39.73 2
Parti Tindakan Demokratik[a] DAP 58327 6 0.00
Parti Keadilan Rakyat[b] PKR 26050 2 2.74
Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu UPKO 29473 1 1.37 5
Parti Amanah Negara[a] AMANAH 3470 0 0.00
Gabungan Rakyat Sabah (gabungan tidak rasmi) GRS 304670 38 52.05 38
Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu[c] UMNO 119232 14 3
Parti Bersatu Sabah PBS 48051 7 3
Parti Solidariti Tanah Airku[d] STAR 35586 6 2
Persatuan Cina Malaysia[c] MCA 8948 0
Parti Bersatu Rakyat Sabah[c] PBRS 9687 0 1
Parti Progresif Sabah[d] SAPP 3146 0
Parti Pribumi Bersatu Malaysia[d] BERSATU 80020 11 11
Parti Harapan Rakyat Sabah PHRS 0
Parti Liberal Demokratik LDP 0
Parti Cinta Sabah PCS 27481 0
Parti Kerjasama Anak Negeri Anak Negeri 0
Parti Kebangsaan Sabah PKS 0
Parti Perpaduan Rakyat Sabah PPRS 0
Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (Baru) USNO Baru 0
Parti Gagasan Rakyat Sabah GAGASAN 0
Pertubuhan Perpaduan Rakyat Kebangsaan Sabah PERPADUAN 0
Bebas Bebas 35715 3 3
Undi sah 0
Undi rosak 0
Jumlah undi (%) 749,083 100.00 73 100.00 TBA
Tidak mengundi 375,515
Jumlah daftar pengundi [e] 1,124,598
Pengundi tetap [e] 1,103,646
Pengundi awal [e] 20,871
Pengundi pos [e] 81
Sumber: Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR)[32]

NotaSunting

  1. ^ a b c Bertanding menggunakan logo WARISAN pada kertas undi.
  2. ^ Bertanding menggunakan logo PKR pada kertas undi.
  3. ^ a b c Bertanding menggunakan logo dacing pada kertas undi.
  4. ^ a b c Bertanding menggunakan logo Perikatan Nasional pada kertas undi.
  5. ^ a b c d Dashboard SPR Pilihan Raya Umum DUN Sabah ke-16. SPR. Dicapai pada 12 September 2020.

Kerusi yang berubahSunting

Perbandingan perubahan kerusi daripada keputusan antara Pilihan raya negeri Sabah 2018 dan Pilihan raya negeri Sabah 2020.

No. Kawasan Parti Sebelumnya (PRN 2018) Parti Terkini (PRN 2020)
N.02 Bengkoka Kawasan baharu BN (UMNO)
N.03 Pitas BN (UMNO) Bebas
N.06 Bandau Kawasan baharu PN (BERSATU)
N.08 Pintasan Kawasan baharu PN (BERSATU)
N.11 Sulaman BN (UMNO) PN (BERSATU)
N.12 Pantai Dalit Kawasan baharu BN (UMNO)
N.16 Karambunai WARISAN BN (UMNO)
N.17 Darau Kawasan baharu WARISAN
N24 Tanjung Keramat Kawasan baharu BN (UMNO)
Limbahau Kawasan baharu WARISAN
Kawang BN (UMNO) PN (BERSATU)
N.29 Pantai Manis WARISAN BN (UMNO)
N.32 Membakut BN (UMNO) PN (BERSATU)
Klias BN (UPKO) PN (BERSATU)
N.33 Kuala Penyu BN (UMNO) PN (BERSATU)
Lumadan WARISAN PBS
Sindumin BN (PBS) WARISAN
N.36 Kundasang BN (UMNO) PBS
N.37 Karanaan BN (UMNO) PN (BERSATU)
N.38 Paginatan BN (UPKO) PN (STAR)
Liawan WARISAN PN (STAR)
Kemabong BN (UMNO) Bebas
Tulid Kawasan baharu PN (STAR)
Sook BN (PBRS) PN (STAR)
Nabawan BN (UPKO) PN (BERSATU)
Telupid Kawasan baharu PBS
N.49 Labuk BN (PBS) PN (BERSATU)
Sungai Manila Kawasan baharu BN (UMNO)
Kuamut BN (UPKO) Bebas
Lamag Kawasan baharu BN (UMNO)
Segama Kawasan baharu WARISAN
Apas BN (UMNO) PN (BERSATU)
Kukusan Kawasan baharu WARISAN
N.43 Sebatik BN (UMNO) WARISAN

Pendulum Pilihan Raya Negeri Sabah ke-16Sunting

Pilihan Raya Negeri Sabah Ke-16 (2020) melalui peratus jumlah Majoriti
KERUSI KERAJAAN
Marginal/Majoriti Tipis
Bengkoka Harun Durabi UMNO 31.98
Pintasan Fairuz Renddan BERSATU 33.31
Kundasang Joachim Gunsalam PBS 33.31
Tulid Flovia Ng STAR 33.45
Lumadan Ruslan Muharam PBS 34.55
Paginatan Abidin Madingkir STAR 35.65
Tandek Hendrus Anding PBS 36.87
Kemabong Rubin Balang IND 38.48
Matunggong Julita Majungki PBS 39.09
Kuamut Masiung Banah IND 39.11
Liawan Annuar Ayub STAR 39.12
Pitas Ruddy Awah IND 40.14
Telupid Johnnybone J Kurum PBS 42.29
Karambunai Yakub Khan UMNO 42.86
Balung Hamild Awang UMNO 44.51
Tempasuk Mohd Arsad Bistari UMNO 45.35
Labuk Samad Jambri BERSATU 46.11
Sook Ellron Alfred Angin STAR 46.71
Pantai Manis Mohd Tamin Zainal UMNO 49.56
Kuala Penyu Limus Jury BERSATU 49.56
Tanjung Keramat Shahelmey Yahya UMNO 51.75
Kiulu Joniston Lumai PBS 51.93
Sungai Sibuga Mohamad Hamsan Awang Supian UMNO 52.70
Lamag Bung Mokhtar Radin UMNO 54.06
Sungai Manila Mokran Ingkat UMNO 55.61
Sukau Jafry Ariffin UMNO 55.67
Nabawan Abdul Ghani Mohamed Yassin BERSATU 55.94
sederhana selamat/Majoriti Sihat
Sugut James Ratib UMNO 57.88
Apas Nizam Abu Bakar Titingan BERSATU 58.30
Tamparuli Jahid Jahim PBS 59.26
Selamat/Majoriti Besar
Bandau Mohd Fikri Bahanda BERSATU 60.41
Membakut Mohd. Arifin Mohd. Arif BERSATU 60.70
Tanjung Batu Andi Muhammad Suryady Bandy UMNO 62.08
Pantai Dalit Jasnih Daya UMNO 62.73
Usukan Salleh Said Keruak UMNO 65.28
Sulaman Hajiji Noor BERSATU 65.83
Bingkor Robert Nordin STAR 67.04
Klias Isnin Aliasnih BERSATU 71.24
Kawang Ghulamhaidar Khan Bahadar BERSATU 71.24
Karanaan Masidi Manjun BERSATU 73.70
Tambunan Jeffrey Kitingan STAR 75.21
KERUSI PEMBANGKANG
Marginal/Majoriti Tipis
Gum-Gum Arunarsin Taib WARISAN 39.21
Bongawan Daud Yusof WARISAN 42.26
Kukusan Rina Jainal WARISAN 42.53
Sebatik Hassan A. Gani Pg. Amir WARISAN 44.58
Petagas Awang Ahmad Sah Awang Sahari WARISAN 45.49
Banggi Mohammad Mohamarin WARISAN 45.89
Merotai Sarifuddin Hata WARISAN 47.83
Kunak Norazlinah Arif WARISAN 48.65
Darau Azhar Matussin WARISAN 48.67
Sindumin Yusof Yacob WARISAN 48.96
Tungku Assaffal P Alian WARISAN 49.15
Tanjong Kapor Chong Chen Bin Chong WARISAN 49.84
Melalap Peter Anthony WARISAN 50.18
Inanam Peto Galim PKR 50.92
Kadamaian Ewon Benedick UPKO 51.07
Segama Mohammadin Ketapi WARISAN 52.41
Sekong Alias Sani WARISAN 55.07
Silam Dumi Pg. Masdal WARISAN 55.40
Sederhana Selamat/Majoriti Sihat
Limbahau Juil Nuatim WARISAN 57.12
Karamunting George Hiew Vun Zin WARISAN 58.76
Selamat/Majoriti Besar
Tanjong Aru Wong Hong Junz Wong WARISAN 60.34
Moyog Darell Leiking WARISAN 62.83
Api-Api Christina Liew Chin Jin PKR 67.80
Tanjong Papat Frankie Poon Ming Fung DAP 68.00
Sulabayan Jaujan Sambakong WARISAN 69.04
Elopura Calvin Chong Ket Kiun DAP 73.61
Bugaya Manis Muka Mohd. Darah WARISAN 74.44
Sri Tanjong Justin Wong Yung Bin DAP 76.58
Senallang Shafie Apdal WARISAN 77.16
Kapayan Jannie Lasimbang DAP 77.40
Likas Tan Lee Fatt DAP 86.33
Luyang Phoong Jin Zhe DAP 90.56

Pembentukan kerajaanSunting

RujukanSunting

  1. ^ a b c d Ruzaini Zulkepli (13 May 2018). "Empat lagi ADUN BN sertai Mohd Shafie?" [Four other BN assemblymen joined Mohd Shafie?] (dalam bahasa Malay). Astro Awani. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-09-13. Dicapai pada 13 May 2018.CS1 maint: unrecognized language (link)
  2. ^ a b c d Julia Chan (13 May 2018). "More BN reps to jump ship to Warisan". The Malay Mail. Yahoo! News. Diarkibkan daripada yang asal pada 13 May 2018. Dicapai pada 13 May 2018. Unknown parameter |deadurl= ignored (bantuan)
  3. ^ a b c d Fatimah Zainal (14 May 2018). "Two more Upko reps join Shafie". The Star. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-09-11. Dicapai pada 14 May 2018.
  4. ^ a b c d e f g h i j Keahlian daripada Warisan terhenti pada 29 Julai kerana melanggar Perlembagaan Parti selepas menyokong Musa Aman dalam kemelut politik Sabah 2020 pada 29 Julai 2020. Rujuk: Rafiqah Dahali (31 Julai 2020). "Keahlian ADUN WARISAN sokong Musa terhenti serta merta". Berita Harian. New Straits Times Press (M) Bhd. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-08-23. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  5. ^ a b c d e f g h i j Manzaidi Mohd Amin (2 Ogos 2020). "ADUN Warisan sokong Musa perlu dipuji, bukan dikeji – Kamarul". MalaysiaGazette. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-09-28. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  6. ^ a b c d e f "PBS quits BN and joins STAR in new coalition". The Star. 13 May 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-09-25. Dicapai pada 24 August 2018.
  7. ^ Nancy Lai (6 March 2019). "PBS women chief Anita Baranting joins Warisan". The Borneo Post. Diarkibkan daripada yang asal pada 2019-04-07. Dicapai pada 7 March 2019.
  8. ^ Neil Chan (26 January 2019). "Tempasuk Assemblyman joins Warisan". Daily Express. Diarkibkan daripada yang asal pada 2021-01-17. Dicapai pada 26 January 2019.
  9. ^ a b c d e f Sadho Ram (12 May 2018). "Sabah Musical Chairs To End With Shafie Swearing In As Chief Minister Tonight". Says.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-08-14. Dicapai pada 12 May 2018.
  10. ^ a b c d e f Alyaa Azhar (11 May 2018). "Six switch sides, Warisan has majority with 35 seats". Malaysiakini. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-09-18. Dicapai pada 12 May 2018.
  11. ^ a b Zanariah Abd Mutalib; Noor Atiqah Sulaiman (15 March 2019). "4 Ahli Parlimen, 2 ADUN, dua senator Sabah sertai BERSATU" [4 MPs, 2 assemblymen, two Sabah senators join BERSATU] (dalam bahasa Malay). Berita Harian. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-08-01. Dicapai pada 17 March 2019.CS1 maint: unrecognized language (link)
  12. ^ Dipecat daripada PKR pada 30 Julai selepas menyokong Musa Aman dalam kemelut politik Sabah 2020 pada 29 Julai 2020. Rujuk: FMT Reporters (30 Julai 2020). "PKR pecat Kenny Chua". Free Malaysia Today. FMT Media Sdn Bhd. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-08-15. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  13. ^ a b Keluar daripada UPKO kerana Kerajaan Negeri Sabah tidak sehaluan dengan kerajaan Persekutuan. Rujuk: Rafiqah Dahali (15 Jun 2020). "Dua ADUN UPKO umum keluar parti". Berita Harian. New Straits Times Press (M) Bhd. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-09-13. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  14. ^ Dipecat daripada UPKO pada 31 Julai selepas menyokong Musa Aman dalam kemelut politik Sabah 2020 pada 29 Julai 2020. Rujuk: Bernama (31 Julai 2020). "UPKO pecat Abidin sokong Musa Aman". Astro Awani. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-08-20. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  15. ^ a b c "UMNO Sabah sertai Gabungan Bersatu Sabah" [UMNO Sabah joins the United Alliance of Sabah]. Bernama (dalam bahasa Malay). Sinar Harian. 14 August 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 14 August 2018. Dicapai pada 14 August 2018. Unknown parameter |deadurl= ignored (bantuan)CS1 maint: unrecognized language (link)
  16. ^ Muguntan Vanar (16 Disember 2018). "Former PBRS Sook assemblyman Ellron Angin joins Sabah STAR". The Star. Star Media Group Berhad. Diarkibkan daripada yang asal pada 2021-01-18. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  17. ^ Ruzaini Zulkepli (12 June 2018). "ADUN pembangkang Sabah bukan lagi bersama BN" [Sabah opposition assemblyman is no longer with BN] (dalam bahasa Malay). Astro Awani. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-10-18. Dicapai pada 13 June 2018. Datuk Bobby Suan (UPKO) dan Datuk Elron Angin (PBRS) yang turut hadir dalam upacara angkat sumpah sebagai ADUN pada hari ini hanya mewakili parti masing-masing sahaja.CS1 maint: unrecognized language (link)
  18. ^ Fatimah Zainal (21 June 2018). "Upko out to reinvent itself after breaking away from BN". The Star. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-10-18. Dicapai pada 21 June 2018. Upko’s Nabawan assemblyman Datuk Bobbey Suan is the only one who did not move with his party to Warisan’s side and is still keeping faith with Barisan.
  19. ^ Tracy Patrick (14 August 2018). "New opposition bloc will bring down curtain on BN in Sabah". Free Malaysia Today. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-04-12. Dicapai pada 14 August 2018.
  20. ^ Poliana Ronnie Sidom; Norasikin Daine (16 May 2018). "ADUN Sugut dari BN sertai UPKO" [Sugut assemblyman from BN joins UPKO] (dalam bahasa Malay). Berita Harian. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-08-02. Dicapai pada 24 May 2018.CS1 maint: unrecognized language (link)
  21. ^ Suzianah Jiffar (27 September 2019). "ADUN Labuk masuk WARISAN". Berita Harian. New Straits Times Press (M) Bhd. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-08-23. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  22. ^ Avila Geraldine (24 November 2018). "Masiung Banah quits Upko to become independent". New Straits Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 2019-04-07. Dicapai pada 10 December 2018.
  23. ^ "Sukau assemblyperson joins Warisan". Bernama. 10 December 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 2019-04-07. Dicapai pada 10 December 2018.
  24. ^ Lagatah Toyos (18 July 2018). "Cracks in Sabah PKR over OJ". Daily Express. Diarkibkan daripada yang asal pada 2021-01-17. Dicapai pada 25 July 2018.
  25. ^ "Osman Jamal joins Warisan". The Borneo Post. 4 March 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 2019-04-07. Dicapai pada 9 March 2019.
  26. ^ Mohd Izham Unnip Abdullah; Olivia Miwil (16 May 2018). "Sabah cabinet ministers sworn into office, three new ministries introduced". New Straits Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 2019-12-14. Dicapai pada 16 May 2018.
  27. ^ Chris Maskilone (20 September 2018). "Libaran PKR Chief, Jaffari Waliam is the fifth nominated assemblyman". Sabah News Today. Diarkibkan daripada yang asal pada 2019-02-27. Dicapai pada 27 February 2019. Unknown parameter |deadurl= ignored (bantuan)
  28. ^ Bernama (28 Feb 2020). "Jaffari Waliam umum keluar PKR". Malaysiakini. Mkini Dotcom Sdn Bhd. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-02-29. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  29. ^ "Bendahari DAP Sabah Loh Eee Eng Angkat Sumpah ADUN Dilantik". Borneo Today. 17 Jun 2019. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  30. ^ Dipecat daripada DAP pada 30 Julai selepas menyokong Musa Aman dalam kemelut politik Sabah 2020 pada 29 Julai 2020. Rujuk: "DAP pecat Ronnie Loh, Adun Sabah yang dilantik". Malaysia Dateline. 30 Julai 2020. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-08-06. Dicapai pada 3 Ogos 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  31. ^ https://www.facebook.com/seedssabah1/posts/1291454934520330
  32. ^ "Dashboard SPR". Dashboard SPR Pilihan Raya Umum DUN Sabah ke-16. Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-09-13. Dicapai pada 12 September 2020.

NotaSunting

  1. ^ Keputusan Pilihan raya umum Malaysia 2018 menyaksikan Barisan Nasional mempunyai 29 kerusi (UMNO (17), UPKO (5), PBS (6), PBRS (1)), Pakatan Harapan mempunyai 8 kerusi (DAP (6), PKR (2)), Warisan mempunyai 21 kerusi, dan STAR mempunyai 2 kerusi. BN dan STAR pada mulanya telah berjaya membentuk kerajaan dengan 31 kerusi, berbanding Warisan dan PH 29 kerusi. Walau bagaimanapun, UPKO telah menyertai Warisan menjadikan Warisan, UPKO dan PH membentuk kerajaan dengan 34 kerusi berbanding BN dan STAR 27 kerusi.
  2. ^ Selepas Pilihan raya umum Malaysia 2018 menyaksikan beberapa perubahan kedudukan disebabkan pertukaran kerajaan peringkat Persekutuan. Barisan Nasional lumpuh selepas semua parti kecuali UMNO keluar gabungan. UPKO menyokong Warisan, manakala Warisan bekerjasama dengan Pakatan Harapan bagi membentuk kerajaan negeri. Sebilangan wakil rakyat UMNO keluar parti dan menubuhkan Bersatu dan bersama kerajaan negeri. PBS, PBRS dan UMNO pula bersama-sama STAR membentuk gabungan pembangkang bernama Gabungan Bersatu Sabah (GBS). Di pihak kerajaan negeri, Warisan mempunyai 31 kerusi, Pakatan Harapan mempunyai 8 kerusi (DAP (6), PKR (2)), UPKO (4) dan Bersatu (9). Di pihak pembangkang pula, PBS (4), STAR (2), PBRS (1) dan UMNO (1).
  3. ^ Pasca kemelut politik Malaysia 2020 menyaksikan beberapa perubahan kedudukan politik. Bersatu telah keluar daripada Pakatan Harapan. Setakat 15 Jun 2020, Warisan mempunyai 33 kerusi, DAP (tujuh), UPKO (2), PKR (2), Bersatu (9), PBS (4), STAR (2), UMNO (1) dan Bebas (2). Tidak termasuk 4 orang ADUN Lantikan, pihak kerajaan negeri kini mempunyai 41 kerusi iaitu Warisan mempunyai 31 kerusi, Pakatan Harapan mempunyai 8 kerusi (DAP (6), PKR (2)) dan UPKO (2). Di pihak pembangkang pula mempunyai 19 kerusi iaitu Bersatu mempunyai 9 kerusi. PBS (4), STAR (2), PBRS (1), UMNO (1) dan Bebas (2)
  4. ^ Bolkiah Ismail bertanding di pilihan raya negeri sebagai calon Barisan Nasional (UMNO), switching allegiance to WARISAN on 13 May 2018.
  5. ^ Julita Majunki contested the state election as a Barisan Nasional (PBS) candidate, after which his party decided to leave BN on 12 May 2018.
  6. ^ Anita Baranting contested the state election as a Barisan Nasional (PBS) candidate, after which her party decided to leave BN on 12 May 2018, switching allegiance to WARISAN on 6 March 2019.
  7. ^ Musbah Jamli contested the state election as a Barisan Nasional (UMNO) candidate, switching allegiance to WARISAN on 25 January 2019.
  8. ^ Ewon Benedick contested the state election as a Barisan Nasional (UPKO) candidate, after which he become one of the six members of the UPKO in forming an alliance with WARISAN on 12 May 2018.
  9. ^ a b c d e f g h i UMNO Sabah joined Gabungan Bersatu Sabah on 14 August 2018 but remained with Barisan Nasional at federal level.
  10. ^ Jahid Jahim contested the state election as a direct Barisan Nasional (PBS) candidate, his party decide to leaving BN on 12 May 2018.
  11. ^ Hajiji Noor contested the state election as a Barisan Nasional (UMNO) candidate, after which he switched to PPBM on 15 March 2019.
  12. ^ Joniston Bangkuai contested the state election as a direct Barisan Nasional (PBS) candidate, his party decide to leaving BN on 12 May 2018.
  13. ^ Limus Jury contested the state election as a direct Barisan Nasional (UPKO) candidate, he as one of the six members of the party decide to form an alliance with WARISAN on 13 May 2018.
  14. ^ Joachim Gunsalam contested the state election as a direct Barisan Nasional (PBS) candidate, his party decide to leaving BN on 12 May 2018.
  15. ^ Masidi Manjun contested the state election as a Barisan Nasional (UMNO) candidate, after which he switched to PPBM on 15 March 2019.
  16. ^ Abidin Madingkir contested the state election as a direct Barisan Nasional (UPKO) candidate, he as one of the six members of the party decide to form an alliance with WARISAN on 12 May 2018.
  17. ^ Jamawi Jaafar contested the state election as a direct Barisan Nasional (UMNO) candidate, switch allegiance to WARISAN on 12 May 2018.
  18. ^ Ellron Angin contested the state election as a direct Barisan Nasional (PBRS) candidate, his party decide to leaving BN on 12 May 2018.
  19. ^ Bobbey Ah Fang Suan contested the state election as a direct Barisan Nasional (UPKO) candidate. It is known at the first that he is the only UPKO member that refused to seal an alliance with WARISAN as been did by six other members of his party. However, following the assembly oath on 12 June 2018, it is reported that every DUN members are representing their respective parties.
  20. ^ James Ratib contested the state election as a direct Barisan Nasional (UMNO) candidate, he as one of the six members of the party decide to form an alliance with WARISAN on 13 May 2018.
  21. ^ Abd. Rahman Kongkawang contested the state election as a direct Barisan Nasional (PBS) candidate, his party decide to leaving BN on 12 May 2018.
  22. ^ Masiung Banah contested the state election as a direct Barisan Nasional (UPKO) candidate, he as one of the six members of the party decide to form an alliance with WARISAN on 13 May 2018. He left UPKO on 24 November 2018 to become independent.
  23. ^ Saddi Abdul Rahman contested the state election as a direct Barisan Nasional (UMNO) candidate, left the party on 1 August 2018 and switch allegiance to WARISAN on 10 December 2018.
  24. ^ Osman Jamal contested the state election as a direct Barisan Nasional (UMNO) candidate, expressing intention to switch allegiance to People's Justice Party (PKR) but his request are not accepted by the party leadership. He then switch to WARISAN on 4 March 2019.
  25. ^ Hamisah Samat contested the state election as a direct Barisan Nasional (UMNO) candidate, switch allegiance to WARISAN on 12 May 2018.
  26. ^ Abd. Muis Picho contested the state election as a direct Barisan Nasional (UMNO) candidate, switch allegiance to WARISAN on 12 May 2018.
  27. ^ Wilfred Madius Tangau contested the parliamentary election as a direct Barisan Nasional (UPKO) candidate for Tuaran, he as one of the six members of the party decide to form an alliance with WARISAN on 12 May 2018, and was made a nominated member of the State Legislative Assembly on 16 May 2018.
  28. ^ Loretto Padua Jr. was made a nominated member of the State Legislative Assembly on 11 June 2018.
  29. ^ Terrence Siambun represented Moyog in the previous Assembly but not contested in the recent state election. Terrence was made a nominated member of the State Legislative Assembly on 11 June 2018.
  30. ^ Jaffari Waliam was not a candidate in the recent state election but co-operated with WARISAN candidate for Gum-Gum while in the 2013 state election he was the Sabah PKR election director. Jaffari was made a nominated member of the State Legislative Assembly on 20 September 2018.
  31. ^ Ahli Parlimen Sandakan, Datuk Stephen Wong Tien Fatt (DAP) yang dilantik sebagai ADUN telah meninggal dunia akibat serangan jantung. Rujuk, Mohd Izham Unnip Abdullah (28 Mac 2019). "Menteri Kesihatan dan Kesejahteraan Rakyat Sabah meninggal". Berita Harian. Dicapai pada 21 Jun 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)


Ralat petik: Tag <ref> untuk kumpulan "nb" ada tetapi tag <references group="nb"/> yang sepadan tidak disertakan