Wikipedia:Tutorial/Menyunting/Kotak pasir

PRINSIP ASAS DIALISISSunting

Dialisis mengaplikasikan proses resapan larutan dan ultraturasan bendalir merentasi membrane separa telap. Proses resapan menyebabkan bahan-bahan dalam air cenderung untuk bergerak dari kawasan kepekatan tinggi ke kawasan kepekatan rendah. Darah mengalir pada sebahagian membran separa telap manakala dialisat mengalir pada bahagian yang bertentangan dengannya. Proses ini merupakan replikasi proses penapisan yang berlaku di dalam buah pinggang, dimana apabila darah memasuki buah pinggang, bahan-bahan yang lebih besar yang dipisahkan daripada orang-orang kecil dalam glomerulus.

Mesin dialysis mencampurkan dan memantau kandungan dialisat dalam darah. Dialisat merupakan cecair yang digunakan bagi mengasingkan bahan buangan seperti toksin daripada darah. Ia juga membantu badan mendapatkan elektrolit dan mineral dengan kadar yang sepatutnya. Mesin ini juga digunakan bagi memantau aliran darah di luar badan.

Darah masuk ke dalam dializer yang merupakan tiub halus yang bertindak seperti buah pinggang bagi menapis segala bahan buangan daripada darah. Darah tersebut dialirkan ke pam darah. Pam darah akan berputar dalam pusingan. Darah yang telah ditapis kemudiannya akan dipam kembali ke dalam badan melalui saluran darah.

KEPERLUAN DIALISISSunting

Seseorang pesakit biasanya memerlukan dialisis apabila bahan atau sisa buangan dalam badan terlampau tinggi sehingga boleh menyebabkan mereka menjadi tidak sihat. Tahap penghasilan sisa buangan dalam badan meningkat secara perlahan-lahan. Doktor akan menguji serta mengukur beberapa tahap kimia dalam darah untuk membantu seseorang jika mereka perlu melakukan dialisis. Terdapat dua tahap utama dalam pengukuran tahap kimia dalam darah iaitu “creatinine level” dan “blood urea nitrogen”. Jika terdapat sebarang peningkatan terhadap kedua-dua tahap ini, ia menunjukkan bahawa terdapat kekurangan keupayaan bagi buah pinggang seseorang untuk membersihkan sisa buangan dalam badannya sendiri.

Ujian air kencing boleh digunakan oleh seorang doktor bagi mengesan tahap fungsi atau kebolehan buah pinggang seseorang dengan melakukan ujian “creatinine clearance”. Pesakit perlu menyimpan air kencing mereka seharian dalam bekas khas bagi tujuan ini. Sisa buangan yang terhasil dalam air kencing mahupun darah akan dianggarkan dengan mengukur “creatinine” tersebut. Dengan cara membezakan darah dengan tahap air kencing bagi bahan ini (creatinine), para doktor dapat mengetahui cara buah pinggang seseorang itu berfungsi. Biasanya, jika ujian mendapati “creatinine clearance” seseorang berada dalam julat 10-12cc/min, maka mereka perlu menjalani rawatan dialisis.

Para doktor juga turut menggunakan petunjuk lain dalam menentukan sama ada seseorang itu memerlukan dialisis ataupun tidak. Antaranya ialah apabila seseorang pesakit itu tidak berupaya untuk menyingkirkan lebihan air dalam badan, atau mengalami masalah jantung, paru-paru, atau sakit perut, atau mengalami kesukaran merasa atau menerima apa-apa ransangan pada kaki, dialisis juga akan disarankan walaupun “creatinine clearance” tidak berada dalam julat yang ditetapkan.

JENIS- JENIS DIALISISSunting

Terdapat 2 jenis utama dialysis iaitu “hemodialisis” dan “dialisis peritoneal”. Hemodialisis menggunakan sejenis penapis khas untuk membuang bahan buangan dan air yang berlebihan dari badan. Manakala, Dialisis peritoneal menggunakan cecair yang diletakkan ke dalam rongga perut pesakit melalui satu tiub plastik khas untuk membuang bahan buangan yang berlebihan dan cecair dari badan.

HemodialisisSunting

Semasa proses hemodialisis, darah dialirkan daripada badan pesakit melalui penapis yang terdapat di dalam mesin dialisis, dikenali sebagai “membran dialisis”. Bagi prosedur tersebut, badan pesakit akan diletakkan sejenis tiub plastik khas diantara arteri dan vena di dalam lengan atau kaki (dikenali sebagai “gortex graft”). Dalam keadaan tertentu, terdapat juga sambungan yang dibuat secara terus di antara arteri dan vena di lengan. Prosedur ini dipanggil "Cimino fistula." Jarum kemudian diletakkan dalam graft atau fistula, dan darah dialirkan ke mesin dialisis melalui penapis, dan kembali kepada pesakit. Dalam mesin dialisis, sejenis cairan di bahagian lain penapis menerima bahan buangan daripada pesakit dan akan dipam keluar manakala darah yang telah ditapis dimasukkan semula ke dalam badan.

Dialisis PeritonealSunting

Dialisis peritoneal menggunakan tisu badan pesakit sendiri yang terdapat didalam perut (rongga abdomen) untuk bertindak sebagai penapis. Usus terletak di dalam rongga perut, bahagian yang terlibat adalah ruang antara dinding perut dan tulang belakang. Satu tiub plastik yang dipanggil "tiub dialisis" dimasukkan melalui dinding abdomen ke dalam rongga abdomen. Satu cecair khas kemudian dimasukkan ke dalam rongga abdomen untuk mencuci di sekitar usus. Dinding usus bertindak sebagai penapis antara cecair ini dan aliran darah. Dengan menggunakan pelbagai jenis bahan cecair, bahan buangan dan air yang berlebihan boleh dikeluarkan daripada badan melalui proses ini. Terdapat dua jenis dialisis peritoneal iaitu Dialisis Peritoneal penyandang Berterusan (CAPD), dimana pesakit haruslah menukar cecair dialisis di dalam sistem beg empat hingga lima kali sehari manakala automatik Peritoneal Dialisis (APD), mesin dialisis mengambil alih pertukaran cecair, dan rawatan yang dilakukan mengambil masa sehari. Kebanyakan pesakit menjalankan kedua-dua jenis rawatan ini sendiri, sama ada di rumah atau di pejabat. Ini membolehkan mereka untuk menjadi fleksibel dan boleh melakukan pekerjaan seharian seperti sedia kala.

JENIS-JENIS DIALIZERSunting

Dializer adalah buah pinggang tiruan yang direka untuk proses pemindahan yang dikawal oleh bahan larut dan air di seluruh membran separa telap yang digunakan dalam hemodialisis untuk menghapuskan bahan buangan daripada darah dan mengeluarkan cecair yang berlebihan dari aliran darah dan masuk ke dialisat. Proses pemindahan melalui penyebaran (dialisis) dan perolakan (ultrafiltration). Apabila darah ditolak melalui petak darah dalam satu arah, sedutan atau tekanan vakum menarik dialisat melalui petak dialisat dalam arah yang berlawanan. Tekanan yang berlawanan ini mengalirkan cecair yang berlebihan daripada aliran darah dan ke dalam dialisat, proses ini dipanggil ultrafiltration. Terdapat tiga reka bentuk asas dializer: gegelung, plat selari, dan konfigurasi serat berongga.

Dializer GegelungSunting

Reka bentuk awal di mana petak darah terdiri daripada satu atau dua tiub panjang membran diletakkan di antara skrin sokongan dan kemudian dibalut dengan ketat di sekeliling teras plastik. Reka bentuk ini mempunyai had prestasi yang terhad, ia digunakan secara beransur-ansur sebagai perkembangan reka bentuk yang lebih baik. Reka bentuk gegelung tidak menghasilkan pengedaran aliran dialisat yang seragam di seluruh membran. Alat-alat yang lebih cekap telah menggantikan reka bentuk gegelung.

Plat SelariSunting

Helaian membran telah dipasang di skrin sokongan plastik, dan kemudian disusun dalam pelbagai lapisan antara 2 hingga 20 atau lebih. Reka bentuk ini membolehkan pelbagai darah selari dan saluran aliran dialisat dengan rintangan yang lebih rendah mengalir. Saiz fizikal dializer plat selari telah dikurangkan sejak ia diperkenalkan. Terdapat penambahbaikan utama yang memberikan (1) darah nipis dan saluran dialisat dengan dimensi seragam, (2) pelekat minima atau sekatan membran pada sokongan, dan (3)regangan minima atau ubah bentuk membran di seluruh sokongan.

Serat BeronggaSunting

Ini adalah reka bentuk yang paling biasa digunakan untuk menyediakan peranti kecekapan yang tinggi dengan rintangan aliran yang rendah yang mengandungi beribu-ribu gentian kosong ditempatkan di dalam plastik keras, biasanya polikarbonat. Gentian dalam peranti dipanggil ikatan gentian. Gentian ditanam di poliuretana di setiap hujung ikatan serat dalam lembaran tiub, yang berfungsi sebagai sokongan membran. Di bahagian atas(arteri), darah mengalir masuk melalui setiap serat dan keluar di bahagian bawah(vena). Manakala cairan dialisat pula masuk pada bahagian bawah dializer dan mengalir di seluruh gentian kemudian keluar di atas.

KAEDAH DIALISIS

Antara kaedah yang diperkenalkan oleh ANGKASA ialah kaedah JOHN