Air Mata Mengalir di Tjitarum

Air Mata Mengalir di Tjitarum ([aiˈr maˈta meŋˈalɪr di tʃiˈtarum]; Ejaan yang Disempurnakan: Air Mata Mengalir di Citarum) adalah filem 1949 dari apa yang kini adalah Indonesia, [a] yang ditulis dan diarahkan oleh Roestam Sutan Palindih bagi Tan & Wong Bros Film Company.

Air Mata Mengalir di Tjitarum
Not Rukiah but Sofia.jpg
Iklan
PengarahRoestam Sutan Palindih
Lakon layar olehRoestam Sutan Palindih
Dibintangi oleh
Sinematografi
Syarikat
penerbitan
Wong & Tan Bros.
Mula ditayangkan
1948 (1948)
Negara
BahasaBahasa Indonesia

PenerbitanSunting

Berikutan penaklukan Hindia Timur Belanda oleh Jepun pada Mac 1942, Tan's Film telah ditutup. Semasa pendudukan, banyak filem diterbitkan dalam propaganda, dan selepas Revolusi Nasional Indonesia bermula pada 1945 tiada filem baru diterbitkan. Pada 1948 pemilik Tan's Film, saudara Tan Khoen Yauw dan Khoen Hian, bekerja bersama Joshua dan Othniel Wong untuk menubuhkan Syarikat Filem Tan & Wong Bros. Mereka memulakan penerbitan filem pertama, Air Mata Mengalir di Tjitarum.[1]

Filem ini ditulis dan diarahkan oleh Roestam Sutan Palindih,[2] seorang wartawan dan penulis yang mengarahkan dua filem semasa pendudukan Jepun.[3] Air Mata Mengalir di Tjitarum dibintangi Sofia, dan suaminya S Waldy (nama samaran Waldemar Caerel Hunter), dan Rd Endang yang semuanya mempunyai pengalaman di pentas semasa Pendudukan. Air Mata Mengalir dari Tjitarum merupakan filem sulung Sofia dan Rd Endang.[4] Sinematografi hitam putih filem telah dibahagikan antara Wong bersaudara.[5]

Keluaran dan sambutanSunting

Air Mata Mengalir di Tjitarum telah dikeluarkan pada 1948,[2] dan sekurang-kurangnya satu iklan telah menyiarkan kuasa lakonan Roekiah, yang menjadi tunjang utama Tan's Film; iklan itu termasuk barisqn "Roekiah? Tiada! But Sofia di dalam filem Indonesia baru, Air Mata Mengalir di Tjitarum".[6] Filem ini merupakan penerbitan domestik kedua sejak berakhirnya pendudukan, berikutan filem Andjar Asmara, Djaoeh Dimata untuk South Pacific Film Corporation.[7] Kedua-dua filem ini mempunyai tema sama, Air Mata dari Tjitarum merupakan hits pecah panggung terbesar.[1]

LegasiSunting

Roestam tidak mengarahkan penerbitan Tan & Wong Bros seterusnya, Bengawan Solo (1949),[1] dan hanya menulis satu filem, Terang Bulan (1950). Beliau banyak menghabiskan kehidupan seterusnya dengan menjadi pembikin dokumetari.[3] Sofia dan Waldy dalam beberapa filem seterusnya, termasuk Bengawan Solo, dan kedua-dua mereka kemudiannya menduduki kerusi pengarah; mereka bercerai pada 1964.[8] Rd Endang kekal sebagai bintang popular sehingga 1956, apabila beliau meninggalkan industri filem.[9] Tan & Wong Bros menerbitkan beberapa filem lagi selepas keluarnya Air Mata Mengalir di Tjitarum; pada 1955 mereka menukar nama syarikat itu sebagai Tjendrawasih Film.[10]

Filem ini mungkin hilang. Filem di Hindia telah dirakam pada filem nitrat sangat mudah terbakar, dan selepas kebakaran memusnahkan banyak gudang Produksi Filem Negara pada tahun 1952, filem-filem lama dirakam pada nitrat sengaja dimusnahkan. [11] Oleh itu, ahli antropologi visual Amerika Karl G. Heider menunjukkan bahawa semua filem Indonesia dari sebelum tahun 1950 hilang. [12] Walau bagaimanapun, Kristanto mencatatkan beberapa sebagai telah terselamat di arkib Sinematek Indonesia, dan Biran menulis bahawa beberapa filem propaganda Jepun terselamat di Perkhidmatan Maklumat Kerajaan Belanda. [13]

Catatan penjelasanSunting

  1. ^ Filem ini dikeluarkan semasa Revolusi Nasional Indonesia, pada ketika itu Indonesia mengisytiharkan sendiri kemerdekaan sementara Hindia Timur Belanda masih wujud secara formal.

RujukanSunting

Sumber petikanSunting

  • "Air Mata Mengalir di Tjitarum". filmindonesia.or.id. Jakarta: Konfiden Foundation. Diarkib daripada yang asal pada 23 August 2012. Dicapai pada 23 August 2012.
  • Biran, Misbach Yusa, penyunting (1979). Apa Siapa Orang Film Indonesia 1926–1978. Sinematek Indonesia. OCLC 6655859.
  • Biran, Misbach Yusa (2009). Sejarah Film 1900–1950: Bikin Film di Jawa. Jakarta: Komunitas Bamboo working with the Jakarta Art Council. ISBN 978-979-3731-58-2.
  • Biran, Misbach Yusa (2012). "Film di Masa Kolonial" [Film in the Colonial Period]. Indonesia dalam Arus Sejarah: Masa Pergerakan Kebangsaan. V. Ministry of Education and Culture. halaman 268–93. ISBN 978-979-9226-97-6.
  • Heider, Karl G (1991). Indonesian Cinema: National Culture on Screen. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-1367-3.
  • Imanjaya, Ekky (2006). A to Z about Indonesian Film. Bandung: Mizan. ISBN 978-979-752-367-1.
  • "Kredit Air Mata Mengalir di Tjitarum". filmindonesia.or.id. Jakarta: Konfiden Foundation. Diarkib daripada yang asal pada 16 February 2014. Dicapai pada 16 February 2014.
  • "Rustam Sutan Palindih". filmindonesia.or.id. Jakarta: Konfidan Foundation. Diarkib daripada yang asal pada 3 October 2012. Dicapai pada 3 September 2012.
  • Said, Salim; McGlynn, John H.; Heider, Karl G (1991). Cinema of Indonesia: Eleven Indonesian Films, Notes & Synopses. New York: Festival of Indonesia Foundation. ISBN 978-1-879578-00-5.
  • "Tan & Wong Bros". filmindonesia.or.id. Jakarta: Konfiden Foundation. Diarkib daripada yang asal pada 16 February 2014. Dicapai pada 16 February 2014.