Lithuania (Bahasa Lithuania: Lietuva) atau Republik Lithuania (Lietuvos Respublika) secara rasmi ialah sebuah negara yang terletak di timur laut Eropah. Lithuania ialah salah satu daripada negara Baltik dan bersempadankan Latvia di utara, Belarus di tenggara, Poland di selatan dan Russia di barat daya.

Republik Lithuania

Lietuvos Respublika  (Bahasa Lithuania)
Bendera Lithuania
Jata Lithuania
Bendera Jata negara
Lagu kebangsaan: Tautiška giesmė
(Bahasa Melayu: "Gita Puja Kebangsaan")
Locator map of Lithuania
Lokasi  Lithuania  (hijau gelap)

– di Eropah  (hijau & kelabu gelap)
– di Kesatuan Eropah  (hijau)  –  [Petunjuk]

Ibu kotaVilnius
54°41′N 25°19′E / 54.683°N 25.317°E / 54.683; 25.317
Bandar terbesarIbu kota
Bahasa rasmiBahasa Lithuania
Kawasan
Bahasa Poland, Bahasa Rusia
Kumpulan etnik
(Bancian 2019[1])
  • 86.4% Orang Lithuania
  • 5.7% Poland
  • 4.5% Rusia
  • 1.5% Belarus
  • 1.0% Ukraine
  • 0.9% Lain-lain
PemerintahanRepublik semipresiden unitari[2]
• President
Gitanas Nausėda
Saulius Skvernelis
• Speaker
Viktoras Pranckietis
PerundanganSeimas
Kemerdekaan
• Pengenalan istilah "Lithuania"
9 Mac 1009
1236
• Pertabalan Raja Mindaugas
6 Julai 1253
2 Februari 1386
• Pembentukan Komanwel Poland-Lithuania
1 Julai 1569
• Pemisahan dengan Poland
24 October 1795
• Pengisytiharaan
16 Februari 1918
• Penguasaan Soviet pertama
15 Jun 1940
• Penguasaan Jerman Nazi
22 Jun 1941
• Penguasaan Soviet kedua
Julai 1944
• Pemulihan kedaulatan
11 Mac 1990
• Kemasukan ke PBB
17 September 1991
• Kemasukan ke NATO
29 Mac 2004
• Kemasukan ke Kesatuan Eropah
1 Mei 2004
Keluasan
• Jumlah
65,300 km2 (25,200 bt2) (ke-121)
• Air (%)
1.35
Populasi
• Anggaran 2020
2,794,329[3] (ke-137)
• Kepadatan
43/km2 (111.4/sq mi) (ke-173)
KDNK (PPP)Anggaran 2020 
• Total
$107 bilion[4] (ke-83)
• Per kapita
$38,751[4] (ke-38)
KDNK (nominal)Anggaran 2020 
• Jumlah
$56 bilion[4] (ke-80)
• Per kapita
$20,355[4] (ke-42)
Gini (2018)positive decrease 36.9[5]
rendah
HDI (2018) 0.869[6]
sangat tinggi · ke-34
Mata wangEuro (€) (EUR)
Zon masaUTC+2 (EET)
• Musim panas (DST)
UTC+3 (EEST)
Format tarikhyyyy-mm-dd
Bahagian memandukanan
Kod panggilan+370
Internet TLD.lta
Laman sesawang
www.lietuva.lt
  1. .eu turut digunakan bersama-sama negara Kesatuan Eropah.

DemografiSunting

Rencana utama: Demografi Lithuania

Sejak zaman Neolitik, penduduk peribumi Lithuania tidak digantikan oleh mana-mana kumpulan etnik, jadi besar kemungkinan penduduk Lithuania sekarang mempunyai genetik daripada nenek moyang mereka. Penduduk Lithuania tidak mempunyai perbezaan genetik yang agak ketara antara kumpulan etnik. Kajian pada 2004 mendedahkan MtDNA rakyat Lithuania mirip kepada orang Slav dan Finno-Ugrik yang tinggal di utara dan timur Eropah. Kajian juga menunjukkan kromosom-Y orang Lithuania mirip kepada orang Latvia dan Estonia.

Berdasarkan anggaran pada tahun 2014, kumpulan umur penduduk ialah: 0-14 tahun, 13.5% (lelaki 243,001/perempuan 230,674); 15-64 tahun: 69.5% (lelaki 1,200,196/perempuan 1,235,300); 65 tahun dan ke atas: 16.8% (lelaki 207,222/perempuan 389,345). Umur median ialah 41.2 tahun (lelaki:38.5/perempuan:43.7).

Lithuani mempunyai kadar kelahiran yang rendah; jumlah kadar kelahiran di Lithuania ialah 1.59 kanak-kanak untuk setiap wanita (2015). Pada 2014, 29% kelahiran adalah dari wanita yang tidak berkahwin. Umur semasa perkahwinan pada 2013 ialah 27 bagi wanita dan 29.3 bagi lelaki.

Kumpulan etnikSunting

Etnik lithuania mewakili sekitar lima per enam daripada penduduk negara. Berdasarkan bancian pasa tahun 2011, populasi Lithuania 3,043,400, 84% daripadanya etnik Lithuania yang bertutur dalam bahasa Lithuania, bahasa rasmi negara. Etnik-etnik minoriti yang wujud ialah Poland (6.6%), Rusia (5.8%), Belarus (1.2%) dan Ukraine (0.5%).

Orang Poland merupakan etnik minoriti terbesar yang tinggal di tenggara Lithuania. Etnik Rusia pula minoriti kedua terbesar dan tinggal di dua bandar. Mereka merupakan minoriti utama di Vilnius (14%) dan Klaipeda (28%), dan majoriti di bandar Visaginas (52%). Sekitar 3000 orang Roma tinggal di Lithuania, kebanyakannya di Vilnius, Kaunas dan Paneverys; pertubuhan mereka disokong oleh Jabatan Emigrasi dan Minoriti Negara. Selama berkurun-kurun, komuniti Tatar tinggal di Lithuania.

BahasaSunting

Rencana utama: Bahasa di Lithuania

Bahasa rasmi ialah Bahasa Lithuania, bahasa lain seperti Rusia, Poland, Belarus dan Ukraine dituturkan di bandar-bandar besar, di daerah Salcininkai dan Vilnius. Bahasa Yiddish dituturkan oleh komuniti kecil Yahudi di Lithuania. Berdasarkan bancian Lithuania pada 2001, sekitar 84% populasi bertutur dalam Bahasa Lithuania sebagai bahasa asli mereka, 8% pula penutur Bahasa Russia dan 6% dalam bahasa Poland. Berdasarkan kajian pada 2012, 80% penduduk Lithuania boleh bertutur dalam Bahasa Russia dan 38% boleh bertutur dalam Bahasa Inggeris. Kebanyakan sekolah di Lithuania mengajar Bahasa Inggeris sebagai bahasa asing pertama, tetapi pelajar juga boleh belajar Bahasa Jerman, Perancis dan Rusia. Sekolah yang menggunakan Bahasa Rusia dan Poland sebagai bahasa pengantar juga wujud di kawasan yang diduduki oleh etnik minoriti ini.

AgamaSunting

Rencana utama: Agama di Lithuania

Bancian pada 2011 menunjukkan 77.2% rakyat Lithuania ialah penganut Roman Katholik. Agama ini menjadi mazhab majoriti sejak kristianisasi Lithuania pada akhir kurun ke-14. Paderi-paderi memimpin pergerakan menentang rejim komunis.

Pada separuh pertama abad ke-20, fahaman Lutheran mempunyai sekitar 200,000 ahli, 9% daripada jumlah penduduk, kebanyakannya dari etnik Jerman, tetapi telah menurun sejak tahun 1945, seiring dengan perpindahan etnik tersebut. Komuniti kecil Protestant tinggal di bahagian utara dan barat negara. Penganut agama telah ditindas ketika penaklukan Soviet, ramai yang dibunuh, diseksa dan dihalau ke Siberia. 4.1% ialah Orthodoks (dianuti oleh minoriti etnik Rusia), 0.8% Protestant dan 6.1% tiada agama.

Lithuania merupakan rumah kepada komuniti Yahudi sejak kurun ke-18 hingga Perang Dunia kedua. Sebelum perang,populasi Yahudi di luar Vilnius mencecah 160,000. Pada September 1939, puluhan ribu Yahudi menjadi tumpuan Lithuania apabil Soviet memindahkan wilayah Vilnius dari Poland ke Lithuania dan tambahan pelarian Yahudi yang tiba di Lithuania ketika tempoh sebelum Jun 1941. Anggaran 220,000 Yahudi tinggal di Republik Lithuania pada Jun 1941, kesemuanya dihapuskan sepenuhnya ketika Holokus. Komuniti ini berjumlah sekitar 4000 pada akhir tahun 2009.

Berdasarkan kaji selidik oleh Eurobarometer pada 2010,47% penduduk Lithuania percaya kepada tuhan, 37% memberi jawapan mereka percaya kepada sesetengah perkara tentang alam ghaib, dan 12% tidak mempercayai tuhan dan alam ghaib.

Lihat jugaSunting

RujukanSunting

  1. ^ "Ethnicity, mother tongue and religion". Official Statistics Portal. Statistics Lithuania. 12 Disember 2019. Diarkib daripada yang asal pada 15 Disember 2018.
  2. ^ Kulikauskienė, Lina (2002). Lietuvos Respublikos Konstitucija [The Constitution of the Republic of Lithuania] (dalam bahasa Lithuania). Native History, CD. ISBN 978-9986-9216-7-7.
  3. ^ "Pradžia – Oficialiosios statistikos portalas". osp.stat.gov.lt.
  4. ^ a b c d "Lithuania". Tabung Kewangan Antarabangsa.
  5. ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat.
  6. ^ "2017 Human Development Report". UNDP. 2015.

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah ia dengan templat tunas yang lebih spesifik.