Mufti (Bahasa Arab: مفتي) adalah seorang ahli hukum Islam yang berkelayakan untuk mengeluarkan pendapat (fatwa) yang tidak terikat mengenai hukum syarak (syariah).[1][2] Perbuatan mengeluarkan fatwa disebut iftāʾ.[3] Mufti dan fatwa mereka memainkan peranan penting sepanjang sejarah Islam, mengambil peranan baru di era moden.[4][5] Mufti boleh dianggap sebagai penasihat agama Islam, yang juga merupakan tonggak penasihat agama Islam bagi sesebuah negara mahupun negeri.[6]

Setiap seorang Mufti biasanya mempunyai panggilan ataupun gelaran dihadapan namanya. Gelaran yang selalu digunakan ialah "Sahibus Samahah" yang beerti 'yang memiliki sifat toleransi'. Ini kerana Mufti sudah cukup terkenal untuk disamakan dengan orang yang bertanggungjawab mengeluarkan sebarang fatwa. Dan semua fatwa yang dikeluarkan adalah bersandarkan kepada hukum Al-Quran, Hadis Rasulullah, Qiyas dan Ijmak Ulama. Kebanyakan kes-kes yang melibatkan hubungan antara manusia, adat dan agama pada hari ini agak sukar untuk diselesaikan kerana kes-kes yang berbangkit hanya wujud pada zaman mutakhir ini dan sudah tentunya setiap Mufti perlu melakukan penilaian tepat dan bertoleransi kepada setiap hukum yang akan dikeluarkan mengikut persekitaran dan keadaan semasa.

Etika seorang muftiSunting

Mufti tentunya seorang yang pakar, terbukti pakar dan pernah belajar di universiti dalam mahu di luar negara serta amat mahir dalam bahasa Arab agar mudah dan mampu menterjemah dan mentafsir al-Quran dan Hadith. Sepatutnya mufti yang dilantik itu sesuai dengan bidang pengajiannya di universiti dan mampu menguasai beberapa bahasa terutama bahasa Arab dan bahasa Inggeris.

Seorang mufti haruslah berani melawan arus dan mampu berbeza pendapat dengan umara (pentadbir kerajaan) selagi ia menepati dengan hukum syarak demi menegakkan syariat Islam. Mufti perlulah bersifat bebas tanpa terikat atau bersekutu dengan kerajaan oleh kerana menjaga periuk nasi dan menanti habuan dunia. Sebaliknya pula harus berbeza dengan pembangkang yang anti-kerajaan.

Mufti adalah ulama, iaitu pewaris Nabi, dan perlu amar ma'ruf nahi munkar tanpa takut kepada manusia biasa. Seseorang mufti tidak boleh mengeluarkan hukum sendiri, sesuatu perbuatan yang seolah-olehnya menyamai taraf dengan Allah. Mufti haruslah mengikuti perkembangan pendapat ulama kontemporari dan tidak dikongkong oleh ulama silam semata-mata. Ulama luar negara haruslah dijadikan rujukan, pegangan dan bersilang mazhab dan fikrah.

Mufti mestilah bijaksana, diplomasi dan bijak kompromi dan boleh mengawal situasi apabila berhujah, mampu memberikan dalil-dalai dan nas yang digunakan semasa berhujah semasa berhadapan dengan tentangan masyarakat dan pemerintah sendiri. Mufti mestilah berani setiap ketika untuk membentangkan kertas kerja berlandaskan isu semasa dan gawat. Untuk itu, mufti mestilah berkata benar walaupun pahit. Mereka mestilah muhasabah diri, muhasabah diri dan muhasabah diri sendiri terlebih dahulu.

Mufti seharusnya mempunyai pemikiran terkini, terbuka luas dengan hubungan intim dengan ulama luar negara yang jauh lebih berkaliber. Sumber rujukan mufti mestilah yang kukuh dan tidak sekadar mengutip sumber kedua, dan meluas, iaitu tidak setakat di kalangan ulama semata-mata tetapi juga umara. Mereka yang pakar dari sesebuah universiti haruslah dihubungi, dirunding, diminta pendapat dan diadakan persidangan yang lebih kerap serta sentiasa membuat kajian demi kajian. Segala maklumat tentang sesuatu perkara hendaklah tidak dikeluarkan secara tergesa-gesa. Sebaliknya ditimbang secara bijaksana dan akuilah adalah orang lain yang lebih bijak dan juga warak.

Kalau dahulu masjid adalah tempat ilmu, tetapi kini berpindah ke universiti. Oleh itu mufti haruslah dekat atau berlegar, berinteraksi dengan mereka yang berada di universiti. Ini kerana universiti adalah institusi ilmu yang paling tinggi.

Mengikut negeriSunting

Afrika Selatan  Sunting

MuftiSunting

Albania  Sunting

MuftiSunting

  • Hafiz Sabri Cocki (Mufti Besar Albania)

Bekas MuftiSunting

  • Ismail Ndroqi (Bekas Mufti Durres)

Amerika Syarikat  Sunting

MuftiSunting

Arab Saudi  Sunting

Pasca penubuhan Arab Saudi moden, jawatan Mufti Besar mula diperkenalkan pada tahun 1953[7]. Mufti Besar juga berperanan juga sebagai ketua Presidensi Umum Penyelidikan Islam dan Kefatwaan. Mufti Besar Arab Saudi kini disandang oleh Syeikh Abdulaziz bin Abdullah Al al-Syeikh sejak 1999.

Australia   & New Zealand  Sunting

MuftiSunting

Bekas MuftiSunting

  • Taj El-Din Hilaly (Bekas Mufti Besar Australia )

Azerbaijan  Sunting

MuftiSunting

  • Dr. Allah-Shakur bin Hemmat Bashazada (Mufti Besar Azerbaijan)

Belarus  Sunting

MuftiSunting

  • Alexandrovich Izmail (Mufti Belarus)

Bosnia-Herzegovina  Sunting

MuftiSunting

Bekas MuftiSunting

Brunei Darussalam  Sunting

Mufti di Brunei merupakan jawatan bertaraf menteri dan dilantik oleh Sultan Brunei. Ia ditubuhkan pada 1962. Sehingga kini terdapat dua orang mufti telah dan sedang berkhidmat. Penyandang Mufti Kerajaan Brunei terkini ialah Pehin Datu Seri Maharaja Dato Paduka Seri Setia (Dr.) Ustaz Hj Awang Abdul Aziz bin Juned yang dilantik sejak 1994.

Bulgaria  Sunting

MuftiSunting

Croatia  Sunting

MuftiSunting

  • Sefko ef. Omerbasic (Mufti Besar Croatia)
  • Ismet Muftic [Bekas Mufti Croatia)

Cyprus Utara  Sunting

MuftiSunting

Emiriah Arab Bersatu  Sunting

MuftiSunting

  • Dr. Al-Habib Ahmad bin Abd Al-Aziz Al-Haddad (Ketua Mufti Dubai)

Eritrea  Sunting

MuftiSunting

  • Alamin Usman Alamin (Mufti Eritrea)

Bekas MuftiSunting

  • Ibrahim Mukhtar (Bekas Mufti Eritrea)

Filipina  Sunting

MuftiSunting

  • Omar Pasigan (Mufti Besar Kepulauan Mindanao)

Greece  Sunting

MuftiSunting

India  Sunting

MuftiSunting

  • Sheikh Abubakr Ahmad (Mufti Besar India)[8]
  • Mufti Azam Bashir-ud-din (Mufti Besar Kashmir)
  • Syed Muhammed Afzal Hussain (Mufti Bareily Shariff)

Bekas MuftiSunting

  • Sayed Muhammad Amimul Ehasan Barkati (Bekas Mufti Besar Kolkata)

Iran  Sunting

Bekas MuftiSunting

  • Mirza Ibrahim (Bekas Ketua Mufti Shiraz)

Iraq  Sunting

MuftiSunting

  • Rafi' Taha Al Rifa'i Al Ani (Mufti Besar Iraq)

Itali  Sunting

MuftiSunting

Jordan  Sunting

MuftiSunting

  • Dr. Nuh Ali Salman Al-Qudah (Mufti Besar Jordan)
  • Abd Al-Karim Salim Sulayman Al-Khasawneh (Mufti Angkatan Tentera Jordan)

Bekas MuftiSunting

  • Izz Al-Din Al-Tamimi (Bekas Mufti Besar Jordan)
  • Sa'id Hijjawi (Bekas Mufti Besar Jordan)

Kazakhstan  Sunting

MuftiSunting

  • Absattar Bagisbayevich Derbisali (Mufti Agung Kazakhstan)

Kemboja  Sunting

MuftiSunting

  • Okhna Haji Kamaruddin Yusof (Mufti Kemboja)

Kosovo  Sunting

MuftiSunting

  • Naim Trnava (Mufti Besar Kosovo)

Lubnan  Sunting

MuftiSunting

  • Dr. Mohammad Rashid Qabbani (Mufti Besar Lubnan)
  • Khaled Al-Sulh (Mufti Baalbek)
  • Khalil Al-Mays (Mufti Zahleh dan Beqa'a Barat)
  • Muhammad Hasan 'Usayran (Mufti Mazhab Ja'afari Sidon dan Al-Zahrani)
  • Dr. Ussama Al-Rifaei (Mufti Akkar)

Bekas MuftiSunting

  • Burhan Al Deen Ibraheem ibn Ali Al Atassi (Bekas Mufti Tripoli)
  • Yaseen ibn Ibraheem Al Atassi (Bekas Mufti Tripoli)

Macedonia  Sunting

MuftiSunting

Malaysia  Sunting

Malaysia tidak mempunyai Mufti Besar atau Mufti Negara[9] disebabkan bidang kuasa agama Islam terletak di bawah negeri, bukan Persekutuan. Oleh sebab itu, setiap negeri mempunyai seorang mufti. Terdapat empat belas orang mufti di Malaysia dari setiap negeri iaitu Datuk Dr. Luqman bin Haji Abdullah (Wilayah Persekutuan), Dato’ Haji Yahya Ahmad, (Johor), Dato' Paduka Syeikh Fadzil bin Awang (Kedah), Prof. Madya Dato' Arif Perkasa Dr. Mohd Asri Zainul Abidin (Perlis),Dato' Seri Dr. Wan Salim Wan Mohd Noor (Pulau Pinang), Dato' Dr. Haji Zulkiply Haji Muda (Terengganu), Datuk Wira Haji Abdul Halim Tawil (Melaka), Dato' Haji Mohd Yusof Haji Ahmad (Negeri Sembilan), Dato' Haji Mohamad Shukri Mohamad (Kelantan), Dato' Sri Dr Haji Abdul Rahman Haji Osman (Pahang), Dato' Setia Haji Mohd Tamyes Abd Wahid (Selangor), Tan Sri Dato’ Seri (Dr.) Haji Harussani Haji Zakaria (Perak), Datuk Haji Bungsu @ Aziz Haji Jaafar (Sabah), dan Datu Haji Kipli Haji Yassin (Sarawak).

Mesir  Sunting

Institusi mufti mula diwujudkan di Mesir pada 1895[10] dengan penubuhan Dar al-Ifta Mesir semasa Mesir di bawah taklukan Uthmaniyah. Mufti Besar merupakan satu daripada empat jawatan agama Islam yang penting di Mesir selain Imam Besar Al-Azhar, Presiden Universiti Al-Azhar dan Menteri Wakaf Mesir yang turut bertanggungjawab dalam hal ehwal Islam. Mufti Besar Mesir kini disandang oleh Syeikh Shawki Ibrahim Abdel-Karim Allam sejak 2013.

Moldova  Sunting

MuftiSunting

Montenegro  Sunting

MuftiSunting

Negara Thai  Sunting

MuftiSunting

Oman  Sunting

MuftiSunting

  • Ahmad Al-Khalili (Mufti Besar Oman)

Pakistan  Sunting

MuftiSunting

  • Muhammad Rafi Usmani (Mufti Besar Pakistan)

Palestin  Sunting

Institusi mufti di Palestin diwujudkan pada zaman pemerintahan tentera British pada 1918 [11][12] . Mufti Besar Baitulmaqdis merupakan ilmuwan yang bertanggungjawab terhadap urusan Islam di Baitulmaqdis dan pengurusan Masjid al-Aqsa[13]. Mufti Besar Baitulmaqdis kini disandang oleh Syeikh Muhammad Ahmad Hussein sejak 2006.

Perancis  Sunting

MuftiSunting

Poland  Sunting

MuftiSunting

  • Tomasz Miskiewicz (Mufti Poland)

Romania  Sunting

MuftiSunting

Rusia  Sunting

MuftiSunting

  • Ravil Gainutdin (Mufti Besar Rusia)
  • Rinat Rayev (Mufti Utama Daerah Persekutuan Ural)
  • Akhmat Khadzhi Abdulaev (Mufti Republik Dagestan)
  • Akhmat Shamayev (Mufti Republik Chechnya)
  • Albir Krganov (Mufti Republik Chuvashia)
  • Albogachiev Magomed (Mufti Republik Ingushetia)
  • Berdiev Ismail (Mufti Republik Cherkessia)
  • Galimzan Bikmullin (Mufti Siberia)
  • Iskhakov Gusman (Mufti Republik Tatarstan)
  • Nafiullah Ashirov (Mufti Bahagian Asia Rusia)
  • Shafig Pshikhacv (Mufti Republik Kabardino-Balkaria
  • Visam Ali Bardvil (Mufti Republik Karelia)

Bekas MuftiSunting

  • Gabdessalyam Gabdrakhimov (Bekas Mufti Orenburg)
  • Gabdulvakhid Suleymanov (Bekas Mufti Orenburg)
  • Mukhammed-Safa Bayazitov (Bekas Mufti Orenburg)
  • Mukhammed-yar Sultanov (Bekas Mufti Orenburg)
  • Mukhammed-zhan Khusainov (Bekas Mufti Orenburg)
  • Salimgarey Tevkelev (Bekas Mufti Orenburg)

Rwanda  Sunting

MuftiSunting

  • Sheikh Saleh Habimana (Ketua Mufti Rwanda)

Senegal  Sunting

MuftiSunting

  • Shaykh Hassan Ali Cisse (Mufti Besar Senegal)

Serbia  Sunting

MuftiSunting

  • Adem Zilkic (Mufti Besar Serbia)
  • Naim Trnava (Mufti Besar Kosovo)
  • Fadil Murati (Mufti Vojvodina)
  • Hasib Suljevic (Mufti Sandzak - Pro-Serbia)
  • Muamer Zukorlic (Mufti Sandzak - Pro-Bosnia)

Singapura  Sunting

Mufti di Singapura merupakan salah satu jawatan agama yang melengkapi Majlis Ugama Islam Singapura. Jawatan ini diwujudkan sejak 1967 dan dilantik oleh Presiden Singapura selepas berbincang dengan MUIS. Sehingga kini terdapat empat orang mufti telah dan sedang berkhidmat. Penyandang Mufti Negara Singapura terkini ialah Dr Naziruddin Mohd Nasir yang dilantik sejak Mac 2020[14].

Slovenia  Sunting

MuftiSunting

Sweden  Sunting

MuftiSunting

  • Muhammad Al Ya'qoubi (Mufti Sweden)

Syria  Sunting

MuftiSunting

  • Dr. Ahmad Badr Al-Din Hassoun (Mufti Besar Syria)
  • Dr. Abdul-Fattah Al-Bizm (Mufti Damsyik)

Bekas MuftiSunting

  • Ahmed Muhammad Amin Kuftaro (Bekas Mufti Besar Syria)
  • Badr Al Deen ibn Mahmood Al Atassi (Bekas Mufti Homs)
  • Mohammad Taher ibn M. Khaled Al Atassi (Bekas Mufti Homs)
  • Mohammad Tawfeeq ibn Abdul Lateef Al Atassi (Bekas Mufti Homs)
  • Mohammad Tayyeb ibn Abdul Fattah Al Atassi (Bekas Mufti Homs)

Trinidad dan Tobago  Sunting

MuftiSunting

Tunisia  Sunting

MuftiSunting

  • Kamal El-Din Ja'eit (Mufti Besar Tunisia)

Turki  Sunting

MuftiSunting

  • Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı (Mufti Istanbul)

Turkmenistan  Sunting

MuftiSunting

Uganda  Sunting

MuftiSunting

  • Shaban Ramathan Mubajie (Mufti Uganda)

Ukraine  Sunting

MuftiSunting

United Kingdom  Sunting

MuftiSunting

Uzbekistan  Sunting

MuftiSunting

Bekas MuftiSunting

  • Abdurahman Bakhromov (Bekas Mufti Besar Uzbekistan)
  • Muhammad Sodiq Mohammad Yusuf (Bekas Mufti Besar Uzbekistan)

Yaman  Sunting

MuftiSunting

  • Al-Habib Ali Mashhour bin Muhammad (Ketua Majlis Fatwa Tarim)

Zambia  Sunting

MuftiSunting

  • Abdullah Mwale (Mufti Besar Zambia)

Zimbabwe  Sunting

MuftiSunting

  • Abu Fawzaan Ismail ibn Musa Menk (Mufti Zimbabwe)

RujukanSunting

  1. ^ Nanji 2009.
  2. ^ Swartz 2009.
  3. ^ Hendrickson 2013.
  4. ^ Masud & Kéchichian 2009.
  5. ^ Dallal & Hendrickson 2009.
  6. ^ http://perak.pas.org.my/index.php?option=com_content&view=article&id=1333:mufti-perak-harus-bertaubat-dewan-ulama-pas-perak&catid=48:dewan-ulama&Itemid=128
  7. ^ Hatina, Meir (2008). Guardians of faith in modern times: ʻulamaʼ in the Middle East. m/s. 221. ISBN 978-90-04-16953-1. Cite has empty unknown parameter: |coauthors= (bantuan)
  8. ^ Arifin, Oleh Latifah (2019-04-19). "Rujuk pertikaian agama kepada ulama berkredibiliti, diiktiraf". Berita Harian. Media Prima Berhad. Dicapai pada 2019-08-22.
  9. ^ BERNAMA (5 November 2008). "Tiada hasrat wujudkan jawatan Mufti Negara". mStar. Diarkibkan daripada yang asal pada 2021-02-02. Dicapai pada 2 Februari 2021. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
  10. ^ Abdul Muhaimin Mahmood (2019). Sedekad JAKIM Di Mesir: Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam. Putrajaya: Jabatan Kemajuan Islam Malaysia. m/s. 222. ISBN 978-967-10972-4-3.
  11. ^ See Islamic Leadership in Jerusalem for further details
  12. ^ The terminology was used as early as 1918. For example: Taysīr Jabārah (1985). Palestinian Leader Hajj Amin Al-Husayni: Mufti of Jerusalem. Kingston Press. ISBN 978-0-940670-10-5. states that Storrs wrote on November 19, 1918 "the Muslim element requested the Grand Mufti to have the name of the Sharif of Mecca mentioned in the Friday prayers as Caliph"
  13. ^ Friedman, Robert I. (2001-12-06). "And Darkness Covered the Land". The Nation. Dicapai pada 2007-09-13.
  14. ^ "New Mufti appointed as MUIS sees changes to senior religious leadership". CNA. 9 Januari 2020. Diarkibkan daripada yang asal pada 2020-11-29. Dicapai pada 3 Februari 2021. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)

Pautan luarSunting