Republik Arab Mesir (Bahasa Arab: مصر Miṣr) merupakan sebuah negara di Rantau Afrika Utara. Republik Arab Mesir bersempadan dengan Republik Arab Libbya Bersatu, Republik Arab Sudan, Semenanjung Gaza, negara Palestin, Israel, Laut Mediterranean serta Laut Merah. Walaupun Mesir mempunyai keluasan tanah yang besar (1 juta km²), kebanyakan penduduknya mendiami kawasan-kawasan sepanjang tebing Sungai Nil, terutamanya bandar Kaherah dan Iskandariah.

Republik Arab Mesir
ريڤوبليك عرب مصر

جمهورية مصر العربية
Gumhūriyyet Maṣr el-ʿArabiyyah
Bendera Egypt
{{{coat_alt}}}
Bendera Lambang
Lagu kebangsaan: بلادى ,بلادى ,بلادى
(Biladi, Biladi, Biladi)
Egypt in its region (undisputed).svg
Ibu negara
dan bandar terbesar
Kaherah
Bahasa rasmiBahasa Arab
Kerajaan/Pemerintah
• Presiden
Abdel Fattah al-Sisi
Ibrahim Mahlab
Penubuhan
kira-kira 3150 SM
• Kemerdekaan daripada United Kingdom
28 Februari 1922
• Pengisytiharan republik
18 Jun 1953
25 Januari 2011
• Air (%)
0.632
Penduduk
• Anggaran 2019
92,365,109 (12)
• Bancian 1996
59,312,914
KDNK (PPP)Anggaran 2019 
• Jumlah
$1.074 trillion (28)
• Per kapita
$11,627 (97)
HDI (2018) 0.700[2]
tinggi · ke-116
Mata wangPaun Mesir (EGP)
Zon masaUTC+2
Kod panggilan+20
DPT Internet.eg, مصر.

Kawasan Mesir merupakan tapak tamadun awal Mesir Purba. Monumen-monumen Mesir Purba seperti Piramid Giza, Sphinx, Kuil Luxor dan sebagainya menjadi tarikan berjuta-juta pelancong luar negeri setiap tahun. Kini, Mesir merupakan antara negara Arab terpenting di Timur Tengah.

PenamaanSunting

Nama Mesir berasal dari istilah Arab Miṣr (IPA: [mi̠sˤr] atau sebutan Arab Mesir: [mesˤɾ]; Bahasa Arab: مِصر‎) yang merupakan perkataan Bahasa Arab Klasik al-Quran dan menjadi nama rasmi Mesir, sementara Maṣr (IPA: [mɑsˤɾ]; Bahasa Arab Mesir: مَصر‎) ialah sebutan Bahasa Arab dialek Mesir. Nama ini berasal dari bahasa Semitik, secara langsung terkait dengan nama Mesir dalam bahasa Semitik lainnya, seperti Ibrani מִצְרַיִם‎ (Mitzráyim). Catatan tertua yang merujuk kepada nama Mesir tercatat dalam Bahasa Akkadia 𒆳 𒈪 𒄑 𒊒 KURmi-iṣ-ru miṣru,[3][4] yang berkait dengan istilah miṣru/miṣirru/miṣaru, yang bermakna "perbatasan" atau "daerah pinggiran".[5]

SejarahSunting

Lembah Nil sudah menjadi kawasan petempatan kekal manusia sejak Zaman Paleolitik. Penduduk awal bertanam cucuk, memburu, serta memancing untuk menyara hidup. Menjelang 6000 S.M., kehidupan penduduk menjadi lebih berorganisasi. Firaun Menes telah menyatukan wilayah-wilayah di lembah Nil dan menubuhkan kerajaan Mesir yang pertama pada 3200 S.M. Dengan ini, pemerintahan Mesir secara dinasti bermula.

Zaman Mesir PurbaSunting

  • Zaman Protodinastik (3200 - 3000 S.M.)
  • Zaman Dinasti Awal (~3000 - 2575 S.M.)
    • Dinasti Pertama (~3000 - 2890 S.M.)
    • Dinasti Kedua (2890 - 2575 S.M.)
  • Kerajaan Lama (~2630 - ~2150 S.M.)
  • Zaman Pertengahan Pertama (~2150 - 2055 S.M.)
  • Kerajaan Tengah (~2030 - 1640 S.M.)
  • Zaman Pertengahan Kedua (~1640 - ~1549 S.M.)
  • Kerajaan Baru (1550 - 1077 S.M.) - pemerintahan Tutankhamun
  • Zaman Pertengahan Ketiga (1070 - 644 S.M.)
  • Zaman Lewat (672 - 330 S.M.)
    • Empayar Achaemenid (penaklukan Parsi pada 525 S.M.)
  • Zaman Graeco-Rom
    • Dinasti Ptolemaic (305 - 30 S.M.)

Di bawah firaun Ptolemaic Cleopatra, Mesir ditewaskan dan ditakluk oleh Empayar Rom selepas Perang Actium. Selepas pemisahan Empayar Rom, Mesir diletakkan di bawah Empayar Rom Timur, iaitu Empayar Byzantine yang beragama Kristian. Pada 639 M., Mesir dikuasai oleh kerajaan Arab yang dipimpin oleh Khalifah. Pada zaman inilah penduduk Mesir mula memeluk agama Islam. Mesir kemudiannya dijajah oleh kerajaan Turki Uthmaniyyah.

Zaman modenSunting

Terusan Suez dibina pada 1869 dan menjadikan Mesir sebagai pusat perhubungan dan pengangkutan sedunia. Pertikaian antara kerajaan Uthmaniyah dan British mendorong kepada pengambilan kawasan Mesir oleh pihak British pada 1914. British melantik Husayn Kamil sebagai Sultan Mesir.

 
Sphinx

Akibat gerakan nasionalisme yang hebat, British mengiytiharkan kemerdekaan Mesir pada 22 Februari 1922. Kerajaan baru ditubuhkan dan bersifat raja berperlembagaan. Pada 1948, Mesir terlibat dalam serangan oleh negara-negara Arab terhadap Israel tetapi kalah dalam perang tersebut. Golongan nasionalis yang tidak puas hati telah menggulingkan institusi monarki pada 1952 dalam Revolusi Mesir dan mengisytiharkan Republik Arab Mesir pada 1953.

Gamal Abdel Nasser menjadi Presiden Republik pada 1954 dan mengisytiharkan kemerdekaan penuh daripada United Kingdom. Tindakan Abdel Nasser memiliknegarakan Terusan Suez pada 1956 mambangkitkan kemarahan United Kingdom dan Perancis, dan mengakibatkan konflik tentera, iaitu Krisis Suez. Dalam Perang Enam Hari 1967, wilayah Mesir, iaitu Semenanjung Sinai dan Jalur Gaza ditakluk oleh Israel.

 
Pengebumian Abdel Nasser

Abdel Nasser meninggal dunia pada 1970 dan digantikan oleh Anwar Sadat. Pada 1973, Mesir dan Syria melancarkan Perang Yom Kippur bagi mendapat balik wilayah Semenanjung Sinai dan Bukit Golan. Campur tangan pihak Amerika Syarikat dan Kesatuan Soviet berjaya memulakan gencatan senjata. Pada 1977, Sadat menandatangani perjanjian damai dengan Israel untuk mendapatkan balik Semenanjung Sinai. Tindakannya mencetuskan kemarahan dalam kalangan penduduk Arab di dalam dan luar Mesir. Pada 1981, Sadat telah dibunuh. Sadat digantikan oleh Hosni Mubarak yang merupakan Presiden Mesir sehingga digulingkan pada tahun 2011.

GeografiSunting

 
Peta topografi Mesir.

Mesir terletak di antara latitud 22° dengan 32° U dan longitud 25° dengan 35° T. Dengan luas 1,001,450 kilometer persegi, Mesir ialah negara ke-30 terbesar di dunia. Oleh kerana iklimnya yang ekstrem dan gersang, sebagian besar populasi tertumpu di sepanjang Sungai Nil yang sempit dan delta sungai itu. Sekitar 99% penduduk Mesir menetap di kawasan lembah sungai Nil dan kawasan delta sungai.[6] Puncak tertinggi ialah Gunung Catherine di Semenanjung Sinai dengan ketinggian 2,629 meter.

Mesir bersempadan dengan Libya di sebelah barat, Sudan di selatan, Laut Mediterranean di utara, dan Genting Gaza, Israel dan Laut Merah di timur. Mesir mempunyai lokasi geopolitik yang penting di sempadan Asia-Afrika; Mesir memiliki sebuah jembatan tanah (Tanah Genting Suez) antara Afrika dan Asia, wilayah ini dilalui sebuah terusan yang menghubungkan Laut Mediterranean dengan Lautan Hindi melalui Laut Merah.

Di luar kawasan Sungai Nil, kebanyakan landskap Mesir ialah gurun dengan beberapa oasis yang bertebaran di kawasan itu. Tiupan angin yang kencang menciptakan banyak bukit pasir dengan ketinggian mencecah 30 meter. Mesir termasuk dalam gurun Sahara dan gurun Libya.

PolitikSunting

Sistem politik di Mesir adalah berdasarkan republik separa-presiden. Sistem politik terkini adalah berdasarkan Revolusi Mesir 2011 dan pengusiran Hosni Mubarak. Presiden Mesir bertindak sebagai ketua negara yang memegang jawatan selama enam tahun dengan peluang lanjutan jawatan sebanyak sekali. Parlimen Mesir ialah badan perundangan negara serta badan perundangan tertua di Afrika serta Timur Tengah. Sistem parlimen pada kini ialah sistem ekadewan, tetapi sebuah Senat akan ditubuhkan.[7]

Mesir ialah ahli pengasas Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Pergerakan Negara-Negara Berkecuali, Liga Arab, Kesatuan Afrika dan Pertubuhan Kerjasama Islam.

Pembahagian pentadbiranSunting

Mesir dibahagikan kepada 27 buah gabenorat (muhafazhat).

  • Matrouh
  • Iskandariah
  • Beheira
  • Kafr El Sheikh
  • Dakahlia
  • Damietta
  • Pelabuhan Said
  • Sinai Utara
  • Gharbia
  • Monufia
  • Qalyubia
  • Sharqia
  • Ismailia
 
  • Giza
  • Faiyum
  • Kaherah
  • Suez
  • Sinai Selatan
  • Beni Suef
  • Minya
  • Lembah Baharu
  • Asyut
  • Laut Merah
  • Sohag
  • Qena
  • Luxor
  • Aswan

EkonomiSunting

Nilai keluaran dalam negara kasar Mesir ialah AS$302.256 bilion secara nominal (anggaran 2019) dan AS$1.427 trilion menurut pariti kuasa beli (anggaran 2020).[8][9] Mata wang paun ialah mata wang rasmi negara. Mesir ialah pengeluar kurma terbanyak dunia serta pengeluar buah tin kedua terbesar global.[10] Kapas pada masa dahulu ialah hasil pertanian utama negara, tetapi tidak lagi menjadi eksport utama negara.

DemografiSunting

Jumlah penduduk Mesir ialah kira-kira 95 juta orang setakat 2017, menjadikan Mesir sebagai negara Arab dengan penduduk teramai dan negara ketiga teramai di Afrika.[11] Bahasa rasmi negara ialah bahasa Arab, dengan loghat utama masyarakat Mesir ialah loghat Mesir. Sepanjang sejarah, masyarakat Mesir bertutur dalam bahasa-bahasa Mesir dengan bahasa Mesir terkini ialah bahasa Qibti. Meskipun tidak lagi ditutur, bahasa Qibti masih digunakan dalam upacara keagamaan Gereja Ortodoks Koptik Iskandariah. Islam ialah agama rasmi negara.

PrasaranaSunting

PendidikanSunting

 
Bangunan Universiti Kaherah.

Pendidikan percuma diberikan kepada penduduk Mesir sejak 1950-an.[12] Kadar celik huruf dalam kalangan dewasa ialah 73.9% setakat Julai 2014.[13] Pendidikan awal adalah wajib kepada setiap penduduk Mesir sejak berusia enam tahun; murid-murid Mesir akan menghadapi enam tahun persekolahan rendah serta dua tahun dalam sekolah persediaan.[14] Selepas itu, murid-murid akan memasuki ke sekolah menengah awam atau teknikal sebelum memasuki alam pengajian tinggi.[14]

PengangkutanSunting

Pengangkutan di Mesir adalah berpusatkan Kaherah dan petempatan-petempatan di Sungai Nil, dan dikawal oleh Kementerian Pengangkutan. Sistem kereta api negara merangkumi sekitar 5,085 km landasan setakat 2018.[15] Panjang jalan air di Mesir ialah kira-kira 3,500 km; Terusan Suez yang digunakan oleh kapal-kapal adalah berjarak 193.5 km.[15] Lapangan terbang paling utama Mesir ialah Lapangan Terbang Antarabangsa Kaherah, dengan EgyptAir sebagai syarikat penerbangan kebangsaan. Mesir memiliki 15 buah pelabuhan komersial serta 29 buah pelabuhan khas.[16] Namun begitu, nilai kadar kematian akibat kemalangan jalan raya di Mesir ialah salah satu nilai-nilai tertinggi dunia.[17]

KebudayaanSunting

Mesir dikenali sebagai pelopor budaya moden terhadap dunia Arab. Kedudukan Mesir sebagai salah satu kuasa utama dunia Arab membolehkan budaya Mesir tersebar dengan pesat ke seluruh dunia Arab.[18] Budaya Mesir mengalami pembaharuan pada abad ke-19 oleh tokoh-tokoh seperti Rifa'a al-Tahtawi.[19]

RujukanSunting

  1. ^ "العسكري: 25 يناير عيد قومي.. ويعلن تفاصيل الاحتفال". Masrawy. 11 Jan 2012. Dicapai pada 15 Mei 2012.
  2. ^ "2019 Human Development Report". United Nations Development Programme. 2019.
  3. ^ Lihat inter alia Aaron Demsky ("Hebrew Names in the Dual Form and the Toponym Yerushalayim" in Demsky (ed.) These Are the Names: Studies in Jewish Onomastics, Vol. 3 (Ramat Gan, 2002), m/s. 11–20), Avi Hurvitz (A Concise Lexicon of Late Biblical Hebrew: Linguistic Innovations in the Writings of the Second Temple Period (Brill, 2014), p. 128) dan Nadav Na’aman ("Shaaraim – The Gateway to the Kingdom of Judah" dalam The Journal of Hebrew Scriptures, Vol. 8 (2008), article no. 24, m/s. 2–3).
  4. ^ "On the So-Called Ventive Morpheme in the Akkadian Texts of Amurru". www.academia.edu. m/s. 84. Dicapai pada 2015-11-18.
  5. ^ Black, Jeremy A.; George, Andrew; Postgate, J. N. (2000-01-01). A Concise Dictionary of Akkadian. Otto Harrassowitz Verlag. ISBN 9783447042642.
  6. ^ "Land use and Coastal Management in the Third Countries: Egypt as a case" (PDF). Diarkib (PDF) daripada yang asal pada 24 March 2009. Dicapai pada 3 November 2011.
  7. ^ "Sisi thanks Egyptians for their 'dazzling' participation in constitutional referendum". Ahram Online. 23 April 2019. Dicapai pada 23 April 2019.
  8. ^ "World Economic Outlook Database, October 2019". IMF.org. International Monetary Fund. Dicapai pada 21 December 2019.
  9. ^ "World Economic Outlook Database, April 2020". IMF.org. International Monetary Fund. Dicapai pada 18 April 2020.
  10. ^ "FAOSTAT". Fao.org. Dicapai pada 8 September 2018.
  11. ^ "Population Clock". Central Agency for Public Mobilization and Statistics. 27 April 2013. Diarkib daripada yang asal pada 17 January 2013. Dicapai pada 27 April 2013.
  12. ^ "Education in Egypt: Key Challenges" (PDF). Chatham House. Mac 2012. Diarkib daripada yang asal (PDF) pada 24 December 2012.
  13. ^ "Egypt Literacy". indexmundi.com (dalam bahasa Inggeris). Diarkib daripada yang asal pada 13 September 2015.
  14. ^ a b Higher education in Egypt (dalam bahasa Inggeris) (ed. 2010). OECD. 2010. m/s. 60. ISBN 978-92-64-08434-6. Diarkib daripada yang asal pada 25 Januaro 2014. Periksa date values in: |archive-date= (bantuan)
  15. ^ a b "Africa - Egypt - Transportation". CIA World Factbook. Dicapai pada 16 September 2018.
  16. ^ "Commercial Ports". Maritime Transport Sector - Government of Egypt (dalam bahasa Inggeris). Kerajaan Mesir. Dicapai pada 17 September 2018.
  17. ^ "Egypt" Diarkibkan 2013-10-22 di Wayback Machine. Travel.state.gov (March 19, 2008).
  18. ^ "Mideast: Egypt Makes Cultural Clout Count (IPS, Oct. 29, 2009)" (dalam bahasa Inggeris). Ipsnews.net. 29 Oktober 2009. Diarkib daripada yang asal pada 27 April 2011. Dicapai pada 25 August 2010.
  19. ^ El-Daly, Okasha (2005). Egyptology: The Missing Millennium. London: UCL Press. m/s. 29.

Pautan luarSunting







</noinclude>