Sultan Johor

Raja Johor

Sultan Johor (Jawi: "سلطان جوهر") ialah jawatan warisan dan raja pemerintah negeri Johor di Malaysia. Pada zaman lampau, Sultan memiliki kuasa mutlak dan dinasihati seorang bendahara. Pada masa ini peranan Bendahara diambil alih oleh Menteri Besar.

Sultan dan Yang Di-Pertuan Bagi Negeri Dan Jajahan Takluk Johor Darul Takzim
سلطان دان يڠدڤرتوان باڬي نڬري دان جاجهن تعلوق جوهر دارالتعظيم
Wilayah/Negeri
Jata Kemahkotaan Sultan Ibrahim small logo.png
Penjawat kini
Sultan Ibrahim Ismail ibni Almarhum Sultan Iskandar
sejak 23 Januari 2010
kemahkotaan 23 Mac 2015
Butiran
GelaranKebawah Duli Yang Maha Mulia
Pewaris takhtaTunku Ismail Idris ibni Sultan Ibrahim Ismail
Raja pertamaSultan Alauddin Riayat Shah II
Pembentukan1528; 494 tahun yang lalu (1528)
PersemayamanIstana Bukit Serene, Johor Bahru
Laman sesawangkemahkotaan.johor.gov.my

Gelaran rasmi bagi Sultan Johor ialah "Duli Yang Maha Mulia Sultan dan Yang Dipertuan bagi Negeri dan Jajahan Takluk Johor Darul Takzim" (Jawi: سلطان دان يڠ دڤرتوان باڬي نڬري دان ججهن تعلوق جوهر دارالتعظيم)

Peruntukan Undang-undang Tubuh KerajaanSunting

Menurut Undang-undang Tubuh Kerajaan Negeri Johor, istilah raja digunakan untuk merujuk kepada pemerintah Kerajaan Negeri Johor, segala jajahan dan daerah takluknya.[1]

Sultan Johor yang dilantik haruslah dari kalangan berbangsa Melayu dan berdarah raja iaitu berasal dari keturunan pemerintah Johor kini (Dinasti Temenggung) serta beragama Islam. Hal ini juga turut digunapakai untuk pewaris takhta Kesultanan Johor.

Pewarisan TakhtaSunting

Dengan tergubalnya Undang-undang Tubuh Kerajaan tersebut, raja yang dilantik haruslah dari kalangan zuriat Sultan Abu Bakar ibni Almarhum Temenggung Daeng Ibrahim. Undang-undang turut menegaskan bahawa perlantikan orang lain selain dari keturunan zuriat Sultan Abu Bakar adalah tidak sah jika masih terdapat zuriat Sultan yang sah dan layak menjadi Sultan. Hal ini diberi pengecualian jika keturunan yang masih ada tidak layak kerana kecacatan besar (gila, buta, bisu) atau mempunyai sifat keji mengikut pandangan hukum syarak.[2]

Undang-undang turut menjelaskan sekiranya tiada langsung zuriat keturunan Sultan Abu Bakar yang layak dilantik oleh raja, maka raja hendaklah dilantik dari keturunan Temenggung Ibrahim itu dari keturunan adik-beradik Sultan Abu Bakar. Jika tiada juga yang layak dari kalangan tersebut, raja hendaklah dilantik dari kalangan keturunan zuriat Temenggung Abdul Rahman daripada keturunan adik-beradik Temenggung Ibrahim. Setiap keturunan itu pula harus dibuktikan mempunyai hubungan darah yang sah dan halal dengan raja-raja tersebut.[3]

Jika tiada juga sebarang orang yang layak untuk dilantik menjadi raja dari kalangan keturunan Sultan Abu Bakar, Temenggung Ibrahim dan juga Temenggung Abdul Rahman, Undang-undang Tubuh Kerajaan Negeri Johor memberi tanggungjawab kepada ahli Mesyuarat Kerajaan dan Jumaah Majlis Diraja Johor utuk membuat perlantikan dari kalangan orang biasa yang bukan berdarah raja. Raja yang baharu yang hendak dilantik tersebut haruslah seorang lelaki beragama Islam, berbangsa Melayu, rakyat negeri Johor, cukup umur, individu yang merdeka dan bukan dari kalangan hamba, mempunyai tingkah laku dan budi pekerti yang baik, serta mempunyai ilmu pengetahuan yang luas yang pandai menulis dan membaca.[4]

Lazimnya, sebelum seseorang raja itu mangkat, raja tersebut akan menetapkan penggantinya dahulu. Maka, mengikut Undang-undang Tubuh, orang yang paling layak ditetapkan sebagai pengganti Sultan Johor ialah waris iaitu anak lelaki yang paling tua umurnya.[5] Dia secara rasminya hendaklah digelar sebagai "Tunku Mahkota Johor" dan gelaran ini hanya boleh ada seorang sahaja pada satu-satu masa dan tidak boleh dikongsi atau digunakan oleh anak-anak raja yang lain yang bukan bakal pengganti raja.[6] Walau bagaimanapun, Sultan Johor berhak melantik penggantinya iaitu Tunku Mahkota Johor dari kalangan anak-anak lelaki yang lain yang tidak semestinya paling tua sekiranya dirasakan anak lelaki yang paling tua itu tidak layak mengikut undang-undang.

Jika seseorang pengganti raja itu menaiki takhta apabila raja sebelumnya mangkat dan pengganti itu masih belum berumur 21 tahun (mengikut kalendar Islam), hendaklah Jumaah Majlis Diraja mengadakan seorang pemangku dari kalangan menteri kerajaan yang tidak kira sama ada berdarah raja atau tidak. Tanggungjawab pemangku tersebut akan bertanggungjawab terhadap semua tingkah laku dan perbuatan raja yang belum cukup umur itu. Andainya raja yang belum cukup umur atau pemangku itu sendiri melakukan perkara yang bercanggah dengan undang-undang, pemangku tersebut boleh dipecat dan digantikan.[7]

Senarai Sultan JohorSunting

Wangsa Warisan Kesultanan MelakaSunting

Wangsa ini berasal daripada keturunan Sultan Melaka yang pertama sehingga jatuhnya Melaka di tangan Portugis. Sultan Mahmud Shah I melarikan diri ke Kampar bersama anaknya dan mangkat di sana. Anaknya Raja Muzaffar ditabalkan sebagai Sultan Perak yang pertama dengan menggelarkan dirinya sebagai Sultan Muzaffar Shah manakala anaknya yang lain iaitu Raja Ali mengasaskan Kesultanan Melayu Johor yang dinisbahkan kepada keturunan Sultan Melaka. Baginda telah pergi ke Pahang menemui Sultan Mahmud Shah ibni Almarhum Sultan Muhammad Shah (Sultan Pahang ke-5). Baginda telah memperisterikan Puteri Kesuma Dewi (anak marhum Sultan Mansur Shah ibni Almarhum Sultan Abdul Jamil Shah - Sultan Pahang ke-4). Pada tahun 1529, baginda ke Hujung Tanah dan membuka Pekan Tua (Kota Kara). Baginda juga membina Kota Sayong (1535- 1540 M) sebelum berpindah ke Kota Batu (Johor Lama) pada tahun 1540 M.

Senarai Sultan Wangsa Warisan Kesultanan MelakaSunting

  1. Sultan Alauddin Riayat Shah II ibni Sultan Mahmud Shah I (Raja Ali) - (1528 - 1564)
  2. Sultan Muzaffar Shah II ibni Sultan Alauddin Riayat Shah II (Raja Muzaffar) - (1564 - 1570)
  3. Sultan Abdul Jalil Shah I ibni Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II (Raja Abdul Jalil) - (1570 - 1571)
  4. Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II ibni Raja Ahmad ibni Raja Muhammad (Raja Umar) (Raja Kelantan dari 1565 hingga 1570) (Suami kepada Raja Fatimah binti Sultan Alauddin Riayat Shah II) - (1571 - 1597)
  5. Sultan Alauddin Riayat Shah III ibni Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II (Raja Mansur) - (1597 - 1615)
  6. Sultan Abdullah Ma'ayat Shah ibni Sultan Muzaffar Shah II (Raja Abdullah/Raja Bongsu/Raja Seberang/Yang di-Pertuan di Hilir) - (1615 - 1623)
  7. Sultan Abdul Jalil Shah III ibni Sultan Alauddin Riayat Shah III (Raja Bujang) (Sultan Pahang dari 1615 hingga 1617) (Takhta Sultan Pahang disatukan dengan takhta Sultan Johor) - (1623 - 1677)
  8. Sultan Ibrahim Shah ibni Raja Bajau ibni Sultan Abdullah Ma'ayat Shah (Raja Ibrahim) (Putera kepada Yamtuan Muda Raja Bajau yang memerintah Pahang dari 1641 hingga 1676) - (1677 - 1685)
  9. Sultan Mahmud Shah II ibni Sultan Ibrahim Shah (Raja Mahmud) (Sultan Mahmud Mangkat Dijulang) - (1685 - 1699)

Wangsa Bendahara JohorSunting

Wangsa ini berasal dari keturunan Bendahara Tun Habib Abdul Majid iaitu anak kepada Tun Muhammad Ali bin Sayyid Zainal Abidin Al-Idrus. Sayyid Zainal Abidin Al-Idrus ialah keturunan daripada pedagang Arab yang berasal dari Hadramaut yang berkahwin dengan Tok Mengkudu binti Tun Jenal, cucunda kepada Tun Sri Lanang. Adik beradik kepada Tun Abdul Majid iaitu Tun Muhammad mempunyai seorang anakanda yang bernama Laksamana Tun Abdul Jamil yang merupakan bapa kepada isteri Sultan Ibrahim Shah - Sultan Johor wangsa Sultan Melaka serta Tun Sayyid Jaafar yang melahirkan keturunan Temenggung Muar. Anak kepada Bendahara Tun Habib Abdul Majid iaitu Tun Abdul Jalil mengambil alih tampuk kekuasaan sebagai Sultan Johor kerana Sultan Mahmud Shah II dikatakan mangkat tanpa meninggalkan waris. Sesuai dengan peranan Bendahara iaitu bertanggungjawab bagi pewarisan diraja sekiranya Sultan mangkat tanpa waris.

  1. Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV ibni Bendahara Tun Habib Abdul Majid (Bendahara Tun Abdul Jalil) - (1699 - 1718)


Wangsa Warisan Kesultanan Melaka (keturunan)

Muncul seorang yang mengaku dirinya sebagai zuriat Sultan Mahmud Shah II iaitu Raja Kechil. Baginda bertindak mengambil takhta daripada Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV lalu menjadi Sultan Johor. Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV pula diturunkan takhta dan masih dijadikan sebagai Bendahara Johor. Namun, cubaan untuk mengambil semula takhta tetap ada namun melarikan diri ke Pahang bersama adindanya Tun Zainal Abidin - pengasas kesultanan Terengganu. Namun, Sultan Abdul Jalil Shah IV mangkat di Kuala Pahang - terletak beberapa kilometer dari Pekan, Pahang.

10. Sultan Abdul Jalil Rahmat Shah (Raja Kechil) - (1718 - 1722)


Wangsa Bendahara Johor (keturunan)

Cubaan untuk menuntut takhta masih berlarutan sehingga sampai kepada anakanda Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV, Raja Sulaiman yang akhirnya meminta bantuan kepada Bugis Lima Bersaudara. Raja Sulaiman dan pakatan Bugis itu berjaya menghalau Raja Kechil ke Siak. Raja Sulaiman akhirnya ditabalkan sebagai Sultan Johor manakala salah seorang daripada Bugis Lima Bersaudara, Daeng Merewah dilantik sebagai Yang di-Pertuan Muda atau Yamtuan Muda Riau. Kakanda Raja Sulaiman iaitu Tun Abbas dilantik sebagai Bendahara Johor.

2. Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah ibni Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV (Raja Sulaiman) - (1722 - 1760)

3. Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah V ibni Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah (Raja Abdul Jalil/Raja di Baroh) - (1760 - 1761)

4. Sultan Ahmad Riayat Shah ibni Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah V (Raja Ahmad) - (1761 - 1761)

5. Sultan Mahmud Shah III ibni Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah V (Raja Mahmud) - (1761 - 1812)

6. Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah ibni Sultan Mahmud Shah III (Tengku Abdul Rahman) (Sultan Riau-Lingga pertama) - (1812 - 1819)

7. Sultan Hussein Muhammad Shah ibni Sultan Mahmud Shah III (Tengku Hussein/Tengku Long) - (1819 - 1835)

8. Sultan Ali Iskandar Shah ibni Sultan Hussein Muhammad Shah (Tengku Ali) - (1835 - 1877)

Wangsa TemenggungSunting

Wangsa Temenggung berketurunan Bendahara Tun Abbas ibni Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV yang juga kakanda kepada Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah.[8][9] Anakanda Bendahara Tun Abbas iaitu Temenggung Tun Abdul Jamal berkahwin dengan puteri kepada Daeng Perani iaitu Raja Maimunah.[10][11] Temenggung Tun Abdul Jamal merupakan leluhur kepada Sultan Johor Wangsa Temenggung yang kini memerintah Johor.[12][13] Cicit kepada Temenggung Tun Abdul Jamal iaitu Temenggung Tun Ibrahim menggunakan gelaran 'Daeng'. Hal ini demikian kerana gelaran 'Daeng' dipercayai lebih berpengaruh pada zaman beliau. Beliau kurang dikenali dengan gelaran 'Tun' yang diwarisi daripada bapanya sehingga menyebabkan sebahagian rakyat pada zaman sekarang menyangka beliau berketurunan Bugis secara mutlak sebelah bapanya.

Pada tahun 1806, Tun Abdul Rahman ibni Temenggung Tun Abdul Hamid ibni Temenggung Tun Abdul Jamal telah ditabalkan sebagai Temenggung Seri Maharaja Johor oleh Sultan Mahmud Shah III di Istana Lingga. Temenggung Tun Abdul Rahman telah dikurniakan Tanah Besar Johor dan Pulau Singapura serta pulau-pulau di sekitarnya sebagai kawasan pemakanannya. Kemudian, Temenggung Tun Abdul Rahman bersama keluarga dan pengikutnya berpindah dari Pulau Bulang ke Pulau Singapura pada tahun 1811. Selepas kemangkatan Sultan Mahmud Shah III pada tahun 1812, berlaku krisis pewarisan takhta Sultan Johor antara putera sulung, Tengku Hussein dan putera bongsu, Tengku Abdul Rahman. Pada hari kemangkatan Sultan Mahmud Shah III, Tengku Hussein berada di Pahang kerana baginda berkahwin dengan Che' Wan Esah binti Bendahara Tun Koris yang merupakan adik kepada Bendahara Tun Ali.[14] Yang Dipertuan Muda Riau, Raja Jaafar ibni Yang Dipertuan Muda Raja Haji telah menemui Tengku Abdul Rahman dan menerangkan kepada baginda bahawa menurut adat, jenazah Almarhum Sultan Mahmud Shah III tidak boleh dikebumikan selagi pengganti Almarhum belum dilantik.[15] Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar juga menerangkan bahawa Tengku Hussein tidak ada di Lingga kerana berada di Pahang dan tidak ada sesiapa yang layak diangkat sebagai Sultan melainkan Tengku Abdul Rahman.[16] Tengku Abdul Rahman membalas bahawa Almarhum ayahandanya ingin kakandanya Tengku Hussein menggantikan ayahandanya sebagai Sultan sesuai dengan adat-istiadat Kesultanan Johor dan ayahandanya juga ingin baginda menjadi orang alim dan menunaikan haji di Mekah dan baginda tidak berani untuk menderhaka kepada perintah ayahandanya.[17] Tengku Abdul Rahman juga meminta Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar menjadi Pemangku Raja sementara menunggu Tengku Hussein pulang ke Lingga.[18]

Namun, Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar membalas dengan tegas bahawa bagaimana beliau boleh mengambil kuasa Sultan sedangkan salah seorang puteranya berada di hadapan matanya.[19] Jawapan tegas Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar membuatkan Tengku Abdul Rahman tunduk dan tidak berkata apa-apa lalu Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar mentafsirkan tindak balas senyap Tengku Abdul Rahman sebagai membenarkan kehendaknya.[20] Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar kemudian menabalkan Tengku Abdul Rahman sebagai Sultan Johor yang baru. Namun, pertabalan Tengku Abdul Rahman tidak dapat dinobatkan kerana alat kebesaran diraja berada di tangan Engku Puteri Raja Hamidah binti Yang Dipertuan Muda Raja Haji, balu Almarhum Sultan Mahmud Shah III yang juga bonda tiri Tengku Hussein dan Tengku Abdul Rahman serta saudara perempuan Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar.[21][22] Engku Puteri Raja Hamidah enggan menyerahkan alat kebesaran diraja kerana beliau tidak merestui tindakan Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar yang telah melanggar adat dan tradisi Kesultanan Johor.[23] Setelah Tengku Hussein tiba di Lingga, baginda dimaklumkan tentang pertabalan adindanya Tengku Abdul Rahman.[24] Tengku Hussein kemudian berangkat ke Pulau Penyengat, Kepulauan Riau untuk bertemu dengan Engku Puteri Raja Hamidah bagi mengadukan tentang tuntutannya sebagai putera sulung Almarhum Sultan Mahmud Shah III terhadap takhta Sultan Johor.[25] Engku Puteri Raja Hamidah marah dengan tindakan Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar dan berkata:

Siapakah yang telah mengangkat Abdul Rahman jadi Sultan Johor? Saudara saya Raja Jaafar? Adat pelantikan dari manakah yang diikutinya? Perbuatan yang tidak adil seperti inilah yang menyebabkan kerajaan Johor akan segera rosak binasa![26]

Engku Puteri Raja Hamidah berpihak pada Tengku Hussein dalam tuntutannya ke atas takhta Sultan Johor. Selepas pertemuan dengan Engku Puteri Raja Hamidah, Tengku Hussein berangkat ke Pahang untuk bertemu dengan Bendahara Tun Ali ibni Bendahara Tun Koris yang memerintah Pahang sebagai Raja Bendahara Pahang bagi mengadukan tentang tuntutannya sebagai putera sulung Almarhum Sultan Mahmud Shah III terhadap takhta Sultan Johor.[27] Bendahara Tun Ali kemudian telah menghantar angkatan tenteranya ke Bulang di Kepulauan Riau untuk menyerang Lingga. Apabila Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar mengetahui tentang rancangan Bendahara Tun Ali, beliau membuat aduan kepada Residen Inggeris di Melaka. Bendahara Tun Ali telah diberi amaran oleh Residen Inggeris di Melaka bahawa tindakan beliau yang mencampur tangan dalam urusan pentadbiran Kesultanan Johor yang berpusat di Lingga telah dianggap sebagai satu kesalahan oleh Inggeris. Oleh sebab itu, Bendahara Tun Ali mengarahkan angkatan tenteranya yang berada di Bulang untuk pulang ke Pahang.[28] Rancangan Tengku Hussein untuk mendapatkan takhta Sultan Johor telah menemui kegagalan.

Peluang Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar untuk menabalkan Tengku Abdul Rahman sebagai Sultan Johor muncul kembali apabila Belanda membuat tawaran untuk menyelesaikan krisis pewarisan takhta Sultan Johor dengan mengiktiraf pertabalan Tengku Abdul Rahman.[29] Namun, Belanda mengemukakan syarat bahawa Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar perlu terlebih dahulu menandatangani perjanjian dengan Belanda.[30] Selepas berbincang dengan Belanda, maka pada 26 November 1818, satu perjanjian persahabatan telah ditandatangani oleh pihak Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar dan pihak Admiral Wolterbeek mewakili Belanda di Melaka di mana Belanda bersetuju untuk mengiktiraf Tengku Abdul Rahman sebagai Sultan Johor yang bergelar Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah dan melindungi baginda daripada sebarang ancaman musuh baginda.[31][32] Sebagai balasan, Kesultanan Johor bersetuju untuk memberikan keistimewaan kepada Belanda dalam urusan perdagangan laut.[33] Perjanjian tersebut telah mendorong kepada campur tangan Belanda dalam urusan pentadbiran Kesultanan Johor yang berpusat di Lingga.

Pada tahun 1819, Sir Thomas Stamford Raffles mendarat di Singapura dan berjumpa dengan Temenggung Tun Abdul Rahman bagi menyampaikan hasratnya untuk membina sebuah pelabuhan Inggeris di Singapura. Pada mulanya, Stamford Raffles ingin menjadikan Temenggung Tun Abdul Rahman sebagai Raja Singapura namun tidak berjaya. Setelah mengetahui krisis pewarisan takhta Sultan Johor antara Tengku Hussein dan Tengku Abdul Rahman (kemudian bergelar Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah) yang disokong oleh Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar dan Belanda, Stamford Raffles memujuk Temenggung Tun Abdul Rahman supaya membawa Tengku Hussein ke Singapura. Kemudian, pada 1 Februari 1819, Tengku Hussein tiba di Singapura. Baginda bermesyuarat dengan Temenggung Tun Abdul Rahman tentang Inggeris yang ingin menduduki Singapura. Dalam mesyuarat tersebut, Stamford Raffles menerangkan tujuan Tengku Hussein dibawa ke Singapura dan rancangan beliau di Singapura.[34]

Rancangan Stamford Raffles berjaya apabila pada 6 Februari 1819, Temenggung Tun Abdul Rahman bersama Tengku Hussein dan Stamford Raffles yang mewakili Syarikat Hindia Timur Inggeris menandatangani Perjanjian 1819 di mana Tengku Hussein diangkat sebagai Sultan Johor yang bergelar Sultan Hussein Muhammad Shah dan Syarikat Hindia Timur Inggeris bersetuju untuk memberikan elaun tahunan kepada Sultan Hussein Muhammad Shah dan Temenggung Tun Abdul Rahman. Sebagai balasan, Sultan Hussein Muhammad Shah membenarkan Syarikat Hindia Timur Inggeris untuk membina pelabuhan mereka di Singapura. Pada hari yang sama, Stamford Raffles melantik William Farquhar sebagai Residen Singapura yang pertama.[35] Perjanjian 1819 menandakan bermulanya penguasaan Inggeris di Singapura.

Temenggung Tun Abdul Rahman kemudian menulis surat kepada Bendahara Tun Ali bagi memaklumkan tentang perkembangan yang berlaku di Singapura iaitu Inggeris menduduki Singapura dan pelantikan Sultan Hussein Muhammad Shah sebagai Sultan Johor. Namun, Bendahara Tun Ali membalas bahawa beliau tidak mencampuri urusan di Singapura dan beliau kekal bertuankan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah yang bersemayam di Daik, Kepulauan Lingga.[36] Walaupun pada awalnya Bendahara Tun Ali menentang pertabalan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah yang dilakukan tanpa alat kebesaran diraja kerana jelas bertentangan dengan adat pertabalan raja Melayu, namun dengan perkembangan yang berlaku di Singapura, Bendahara Tun Ali tidak mempunyai pilihan lain selain terpaksa mengiktiraf Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah sebagai Sultan Johor.[37] Hal ini demikian kerana pertabalan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah lebih mengikuti adat istiadat raja-raja Melayu berbanding Sultan Hussein Muhammad Shah yang jelas diangkat oleh Inggeris dan upacara pertabalan Sultan Hussein Muhammad Shah yang dilakukan tidak mengikuti adat-istiadat raja-raja Melayu.[38] Pelantikan Sultan Hussein Muhammad Shah telah menyebabkan Kesultanan Johor mempunyai dua orang Sultan.

Walaupun Sultan Hussein Muhammad Shah berjaya menjadi Sultan Johor dengan bantuan Stamford Raffles, baginda berusaha untuk mendapatkan alat kebesaran diraja Kesultanan Johor yang berada dalam simpanan Engku Puteri Raja Hamidah. Inggeris cuba merasuah Engku Puteri Raja Hamidah dengan wang sebanyak 50,000 ringgit Sepanyol untuk mendapatkan alat kebesaran diraja tersebut tetapi Engku Puteri Raja Hamidah menolak dan berasa terhina dengan tawaran Inggeris.[39] Apabila Inggeris gagal untuk mendapatkan alat kebesaran diraja, Inggeris bertindak biadap dengan mencuri perabung Istana Engku Puteri Raja Hamidah dan membawanya ke Singapura untuk dijadikan sebagai simbol pertabalan Sultan Hussein Muhammad Shah sebagai Sultan Johor. Pada bulan Oktober 1822, Gabenor Belanda di Melaka, Timmerman Thyssen diiringi oleh Adriaen Koek bersama angkatan tenteranya yang lengkap bersenjata telah memasuki Istana Engku Puteri Raja Hamidah lalu mengambil alat kebesaran diraja daripada simpanan beliau.[40] Dengan bantuan Belanda, Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah berjaya ditabalkan semula sebagai Sultan Johor bersama alat kebesaran diraja pada bulan November 1822.

Pada 17 Mac 1824, Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 ditandatangani di mana Inggeris menyerahkan Bengkulu kepada Belanda manakala Belanda menyerahkan Melaka kepada Inggeris. Ini menjadikan Semenanjung Tanah Melayu dan Singapura berada di bawah pengaruh Inggeris manakala Kepulauan Riau dan Lingga berada di bawah pengaruh Belanda. Ini juga menyebabkan Kesultanan Johor berpecah di mana Johor, Singapura dan Pahang berada di bawah kekuasaan Sultan Hussein Muhammad Shah, walaupun pada hakikatnya Pahang diperintah oleh Raja Bendahara Pahang, Johor diperintah oleh Temenggung Seri Maharaja Johor dan Sultan Hussein Muhammad Shah yang bersemayam di Singapura hanya mempunyai kuasa dan pengaruh yang terhad ke atas tiga wilayah tersebut, manakala Kepulauan Riau dan Lingga berada di bawah kekuasaan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah. Setelah Residen Singapura yang ke-2 iaitu Dr John Crawfurd menghentikan pembayaran elaun kepada Sultan Hussein Muhammad Shah dan Temenggung Tun Abdul Rahman selama tiga bulan, akhirnya pada 2 Ogos 1824, Perjanjian 1824 antara John Crawfurd mewakili Syarikat Hindia Timur Inggeris dengan Sultan Hussein Muhammad Shah dan Temenggung Tun Abdul Rahman termeterai di mana Sultan Hussein Muhammad Shah dan Temenggung Tun Abdul Rahman menyerahkan kedaulatan dan hak mereka ke atas Pulau Singapura dan pulau-pulau di sekitarnya kepada Syarikat Hindia Timur Inggeris untuk selama-lamanya. Sebagai balasan, Syarikat Hindia Timur Inggeris membayar wang pampasan dan elaun bulanan kepada Sultan Hussein Muhammad Shah dan Temenggung Tun Abdul Rahman.[41] Kecewa dengan Perjanjian 1824, Sultan Hussein Muhammad Shah berpindah ke Bandar Hilir, Melaka pada tahun 1834 dan mangkat di sana pada 5 September 1835 manakala Temenggung Tun Abdul Rahman kekal tinggal di Singapura dan meninggal dunia pada 8 Disember 1825.[42][43]

Pada tahun 1825, Belanda memaklumkan Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar mengenai Perjanjian Inggeris-Belanda 1824.[44] Ini telah menyebabkan Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar dalam dilema. Tindakan Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar yang melanggar adat-istiadat raja-raja Melayu dengan menabalkan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah sebagai Sultan Johor telah menyebabkan beliau terpaksa menandatangani perjanjian persahabatan dengan Belanda pada tahun 1818 dan beliau juga dibantu oleh Belanda dalam usaha untuk mendapatkan alat kebesaran diraja secara paksa daripada saudaranya Engku Puteri Raja Hamidah bagi menobatkan pertabalan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah pada tahun 1822.[45] Bantuan daripada Belanda tersebut membuatkan Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar terhutang budi kepada Belanda. Namun, kedudukan Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar sebagai pembesar utama Kesultanan Johor membuatkan beliau tidak boleh memberikan sokongan kepada usaha Belanda dan Inggeris untuk membahagikan wilayah-wilayah Kesultanan Johor.[46] Akhirnya, Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar membuat keputusan untuk menerima sahaja syarat-syarat yang terkandung dalam Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 lalu membawa kepada satu lagi perjanjian antara beliau dan Belanda yang ditandatangani pada 29 Oktober 1830.[47] Antara isi kandungan perjanjian tersebut ialah Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar menerima Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 di mana beliau bersetuju bahawa Johor dan Pahang tidak lagi berada di bawah naungan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah yang kini menjadi Sultan Riau-Lingga, Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar bersetuju dengan perubahan status hubungan antara Belanda dan Kesultanan Riau-Lingga di mana status asal iaitu Kesultanan Johor bersahabat dengan Belanda berubah kepada status baru iaitu Kesultanan Riau-Lingga diletakkan di bawah naungan Belanda, kedudukan Yang Dipertuan Muda Riau diperkukuhkan lagi dengan status sebagai pentadbir utama Riau, dan hanya waris Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar sahaja yang menjawat jawatan Yang Dipertuan Muda Riau.[48]

Selepas jatuhnya Singapura ke tangan Inggeris, Johor telah menjadi rebutan antara waris Sultan Hussein Muhammad Shah iaitu Tengku Ali dan waris Temenggung Tun Abdul Rahman iaitu Tun Ibrahim. Pada mulanya, Bendahara Tun Ali tidak mahu mengakui pelantikan Tun Ibrahim sebagai Temenggung Seri Maharaja Johor kerana tindakan bapa Tun Ibrahim iaitu Temenggung Tun Abdul Rahman yang telah menyerahkan Singapura kepada Inggeris tidak dapat diterima oleh pembesar-pembesar Melayu.[49] Namun, pada 19 Ogos 1841, Bendahara Tun Ali telah merasmikan pertabalan Tun Ibrahim sebagai Temenggung Seri Maharaja Johor di New Harbour, Singapura. Pengiktirafan yang diberikan oleh Bendahara Tun Ali kepada Temenggung Tun Daeng Ibrahim adalah bersyarat iaitu Temenggung Tun Daeng Ibrahim mesti bertuankan Sultan Johor yang sebenar iaitu yang bersemayam di Lingga.[50] Untuk memenuhi syarat yang diberikan oleh Bendahara Tun Ali, Temenggung Tun Daeng Ibrahim kemudian telah menghadap Sultan Riau-Lingga, Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV ibni Sultan Muhammad Muazzam Shah II yang bersemayam di Lingga. Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV amat menyenangi kedatangan Temenggung Tun Daeng Ibrahim dan meraikannya untuk menunjukkan pengiktirafan baginda kepada Temenggung Tun Daeng Ibrahim.[51] Pertabalan Temenggung Tun Daeng Ibrahim yang dirasmikan oleh Bendahara Tun Ali telah mengundang rasa minat Tengku Ali untuk meminta Bendahara Tun Ali supaya baginda ditabalkan sebagai Sultan Johor. Pada 13 September 1841, Gabenor Negeri-Negeri Selat, Sir Samuel George Bonham telah menulis surat kepada Bendahara Tun Ali untuk meminta beliau menabalkan Tengku Ali sebagai Sultan Johor.[52] Namun, Bendahara Tun Ali tidak melayan permintaan Tengku Ali kerana beliau sendiri tidak pernah mengiktiraf bapa Tengku Ali iaitu Sultan Hussein Muhammad Shah sebagai Sultan Johor.[53]

Setelah lebih 17 tahun menunggu sejak kemangkatan Sultan Hussein Muhammad Shah, pada bulan April 1852, Tengku Ali membuat keputusan untuk berangkat ke Lingga dengan tujuan untuk menyerahkan kembali Tanah Besar Johor kepada Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV. Tengku Ali bertindak sedemikian kerana kecewa dengan sikap Inggeris yang masih tidak mahu mengiktiraf baginda sebagai Sultan Johor menggantikan bapanya Sultan Hussein Muhammad Shah walaupun baginda telah banyak kali menghantar surat kepada Inggeris.[54] Kekecewaan Tengku Ali semakin bertambah apabila baginda melihat hubungan para pegawai Inggeris dan para pedagang Eropah yang lebih rapat dengan Temenggung Tun Daeng Ibrahim. Tengku Ali melihat Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai saingannya yang kuat untuk mendapatkan kuasa sebagai pemerintah Johor.[55] Dengan penyerahan ini, semua tanah jajahan dalam Empayar Kesultanan Johor kecuali Pulau Singapura kembali bersatu. Penyerahan ini juga telah menyebabkan Inggeris dan Belanda berasa bimbang.[56] Apabila Pemangku Gabenor Negeri-Negeri Selat, Edmund Augustus Blundell di Singapura menerima maklumat tentang penyerahan tersebut daripada Gabenor Jeneral Belanda di Betawi, beliau telah memanggil Tengku Ali untuk pulang ke Singapura dengan ancaman untuk menahan elaunnya.[57][58] Tengku Ali pun pulang ke Singapura dan mengulangi tuntutannya kepada Inggeris iaitu pengiktirafan baginda sebagai Sultan Johor.[59] Selepas itu, Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV kerap berangkat ke Singapura untuk bertemu dengan Tengku Ali. Kebetulan pada ketika itu, berlaku konflik antara Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV dan Yang Dipertuan Muda Riau, Raja Ali bin Raja Jaafar. Inggeris mengesyaki bahawa Tengku Ali dan Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV merancang untuk menubuhkan kembali Empayar Kesultanan Johor yang berpusat di Lingga.[60]

Selepas peristiwa Tengku Ali menyerahkan Tanah Besar Johor kepada Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV, Bendahara Tun Mutahir telah mengisytiharkan Pahang sebagai satu kuasa autonomi pada tahun 1853.[61] Bendahara Tun Mutahir dan bapanya Bendahara Tun Ali merasakan mereka perlu mengingatkan Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV bahawa status Tanah Johor tidak sama dengan status Tanah Pahang kerana Tanah Pahang merupakan tanah kurnia kepada keluarga Bendahara yang turun-temurun manakala Tanah Johor bukan tanah kurnia kepada keluarga Temenggung dan keluarga Temenggung hanya menjadi pentadbir sahaja.[62] Pengisytiharan tersebut merupakan "pengisytiharan semula" yang menunjukkan kedudukan Pahang yang telah dikurniakan kepada keluarga Bendahara sejak zaman Bendahara Tun Abdul Majid ibni Bendahara Tun Abbas ibni Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV.[63][64] Ini bermakna walaupun Bendahara di Pahang tunduk kepada Sultan di Lingga, Tanah Pahang tetap menjadi hak milik peribadi keluarga Bendahara dan kerajaan Bendahara yang memerintah Pahang sebagai Raja Bendahara Pahang adalah sah.[65][66]

Jasa-jasa Temenggung Tun Daeng Ibrahim sepanjang menjadi Temenggung Seri Maharaja Johor seperti mengusahakan ladang-ladang lada hitam, gambir dan getah perca, mengutip cukai hasil di Johor serta membantu Inggeris membanteras lanun di perairan Singapura dan Johor telah menyebabkan beliau lebih berpengaruh daripada Tengku Ali yang terpaksa menanggung hutang yang banyak untuk menyara diri dan keluarganya serta berusaha untuk mendapatkan pengiktirafan sebagai Sultan Johor daripada Syarikat Hindia Timur Inggeris. Pemangku Gabenor Blundell berusaha untuk menyelesaikan konflik antara Tengku Ali dan Temenggung Tun Daeng Ibrahim. Walaupun pada mulanya Syarikat Hindia Timur Inggeris melarang Pemangku Gabenor Blundell untuk campur tangan dalam konflik tersebut, namun Syarikat Hindia Timur Inggeris kemudian membantu Pemangku Gabenor Blundell dengan memberikan beberapa cadangan untuk dipersetujui oleh Tengku Ali dan Temenggung Tun Daeng Ibrahim. Akhirnya pada 10 Mac 1855, Temenggung Tun Daeng Ibrahim dan Tengku Ali menandatangani Perjanjian 1855 di mana Tengku Ali menyerahkan sepenuhnya kerajaan Johor dan hak baginda ke atas Johor kecuali daerah Kesang kepada Temenggung Tun Daeng Ibrahim dan waris-warisnya untuk selama-lamanya. Sebagai balasan, Tengku Ali diangkat sebagai Sultan Johor yang bergelar Sultan Ali Iskandar Shah tetapi baginda tidak boleh campur tangan dalam urusan pemerintahan Johor dan Temenggung Tun Daeng Ibrahim membayar elaun bulanan kepada Sultan Ali Iskandar Shah. Pada tahun yang sama, Temenggung Tun Daeng Ibrahim memilih tempat yang bertentangan dengan Singapura iaitu Tanjung Puteri, Johor sebagai pusat pentadbiran beliau yang baru.

Nama Gambar Keputeraan Perkahwinan Kemangkatan Pewaris Takhta
Dato' Temenggung Seri Maharaja Tun Daeng Ibrahim ibni Dato' Temenggung Seri Maharaja Tun Abdul Rahman
10 Mac 1855 –
31 Januari 1862
  (1810-12-08)8 Disember 1810
Pulau Bulang, Kepulauan Riau
anak lelaki kepada Dato' Temenggung Seri Maharaja Tun Abdul Rahman dan Inche Yah
(1) Cik' Ngah
sebelum 1832
(2) Engku Long Muda
(3) Tengku Andak
sebelum 1841
7 orang putera dan 5 orang puteri
31 Januari 1862(1862-01-31) (umur 51)
Teluk Blangah, Singapura
Temenggung Sri Maharaja Wan Abu Bakar

Perjanjian 1855 mendapat kecaman hebat daripada raja-raja Melayu kerana perjanjian tersebut jelas bertentangan dengan adat Melayu di mana hanya Sultan yang berdaulat sahaja boleh memberikan tanah dalam bentuk kurnia. Memandangkan bapa Sultan Ali Iskandar Shah iaitu Sultan Hussein Muhammad Shah sendiri tidak diiktiraf sebagai Sultan Johor, maka Sultan Ali Iskandar Shah juga bukan Sultan Johor yang sah menurut adat Melayu. Selepas Sultan Ali Iskandar Shah dan Temenggung Tun Daeng Ibrahim menandatangani Perjanjian 1855, Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV menulis surat kepada Bendahara Tun Ali untuk meminta penjelasan daripada beliau tentang perkembangan yang berlaku di Singapura. Hal ini demikian kerana Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV menganggap bahawa Tengku Ali telah menyerahkan kembali Tanah Besar Johor kepada baginda pada tahun 1852 tetapi Tengku Ali kini telah menyerahkan Tanah Besar Johor kepada Temenggung Tun Daeng Ibrahim untuk mendapatkan gelaran 'Sultan'. Bendahara Tun Ali membalas bahawa beliau tidak reda dengan perjanjian tersebut yang melanggar adat Melayu dan tanah jajahan dalam Empayar Kesultanan Johor merupakan hak Sultan Johor yang tidak boleh diwarisi oleh orang lain kecuali melalui cara kurnia. Jelas di sini bahawa tindakan Sultan Ali Iskandar Shah yang menyerahkan Tanah Besar Johor kepada Temenggung Tun Daeng Ibrahim adalah tidak sah menurut adat Melayu.[67]

Pada tahun 1857, Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV telah disingkirkan dari takhtanya oleh Belanda. Peristiwa tersebut bermula dengan sikap baginda yang kerap berangkat ke Singapura selepas Sultan Ali Iskandar Shah menyerahkan Johor kepada baginda pada tahun 1852. Ini menyebabkan urusan pentadbiran kerajaan terganggu kerana sikap Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV yang tidak mahu bermuafakat dengan para pembesarnya. Yang Dipertuan Muda Raja Ali ibni Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar yang mempunyai hubungan baik dengan Belanda berasa risau kerana tindakan Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV boleh mencetuskan konflik dengan Inggeris dan Belanda. Yang Dipertuan Muda Raja Ali tidak bersetuju dengan penyatuan semula tanah-tanah jajahan dalam Empayar Kesultanan Johor kerana beliau berpendapat Johor bukan lagi dalam kekuasaan mereka. Oleh itu, Yang Dipertuan Muda Raja Ali telah mendesak Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV supaya memperbaharui Sumpah Setia Melayu-Bugis untuk menghalang rancangan baginda. Selepas Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV memperbaharui sumpah tersebut, baginda kembali menjalankan tanggungjawabnya sebagai seorang Sultan dan bermuafakat dengan para pembesarnya. Namun, pada bulan Jun 1857, konflik antara Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV dan para pembesar Bugis timbul semula apabila baginda ingin melantik menantu baginda iaitu Raja Muhammad Yusuf ibni Yang Dipertuan Muda Raja Ali sebagai Yang Dipertuan Muda Riau baru untuk menggantikan Yang Dipertuan Muda Raja Ali yang telah meninggal dunia di Pulau Penyengat, Riau tetapi para pembesar Bugis ingin melantik Raja Haji Abdullah ibni Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar yang merupakan saudara Yang Dipertuan Muda Raja Ali. Apabila masalah penggantian Yang Dipertuan Muda Raja Ali masih tidak selesai, Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV telah berangkat ke Singapura untuk menghilangkan kerunsingannya. Sebelum Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV berangkat, Residen Riau telah mengingatkan baginda untuk membuat keputusan mengenai masalah penggantian tersebut kerana urusan pentadbiran kerajaan terganggu tetapi baginda tidak mengendahkannya.

Pada bulan September 1857, Residen Riau telah memanggil Raja Haji Abdullah untuk memaklumkan bahawa Belanda telah menyingkirkan Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV dari takhtanya. Keputusan Residen Riau telah mengejutkan para pembesar Bugis. Residen Riau juga melantik Raja Haji Abdullah sebagai Yang Dipertuan Muda Riau yang baru dan meminta Yang Dipertuan Muda Raja Haji Abdullah untuk mencari pengganti Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV. Yang Dipertuan Muda Raja Haji Abdullah kemudian bertemu dengan Tengku Sulaiman ibni Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah I yang juga bapa saudara kepada Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV untuk meminta baginda menjadi Sultan. Setelah Tengku Sulaiman bersetuju dan dengan restu Belanda, Tengku Sulaiman telah ditabalkan sebagai Sultan Riau-Lingga yang bergelar Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah II. Apabila Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV mendengar berita pertabalan Tengku Sulaiman sebagai Sultan Riau-Lingga daripada Pesuruhjaya Belanda di Singapura, baginda berangkat ke Lingga untuk mendapatkan pengesahan berita tersebut. Setelah berita tersebut disahkan, Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV yang kecewa membuat keputusan untuk berangkat kembali ke Singapura.

Selepas pertabalan Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah II sebagai Sultan Riau-Lingga, satu perjanjian telah ditandatangani oleh pihak Sultan Riau-Lingga dan pihak Belanda pada 1 Disember 1857 bertempat di Istana Yang Dipertuan Muda Riau di Pulau Penyengat, Riau. Antara isi kandungan dalam perjanjian tersebut ialah Kesultanan Riau-Lingga mengakui ketuanan kerajaan Belanda, bakal Sultan Riau-Lingga perlu menandatangani perjanjian sumpah setia kepada Raja Belanda dan Gabenor Jeneral Belanda di Betawi sebelum pertabalan baginda, bakal Sultan Riau-Lingga juga perlu mendapat restu Belanda dalam urusan pelantikan Tengku Besar iaitu bakal pengganti Sultan Riau-Lingga, martabat Yang Dipertuan Muda diperkukuhkan dan bakal Yang Dipertuan Muda akan dipilih daripada keturunan raja-raja Bugis dengan waris Yang Dipertuan Muda Raja Jaafar ibni Yang Dipertuan Muda Raja Haji didahulukan, dan Sultan Riau-Lingga tidak boleh bermuafakat dengan pihak lain mengenai urusan pentadbiran kerajaan serta pihak lain tidak boleh campur tangan dalam urusan pentadbiran kerajaan dan berunding dengan pihak Sultan Riau-Lingga tanpa pengetahuan Yang Dipertuan Muda. Perjanjian tersebut telah menyebabkan kedaulatan Kepulauan Riau dan Lingga diserahkan kepada Belanda menjadikan Kepulauan Riau dan Lingga bebas daripada Empayar Kesultanan Johor. Perjanjian tersebut juga menandakan berakhirnya Empayar Kesultanan Johor yang menyebabkan Johor dan Pahang tidak lagi mempunyai Sultan sebagai penaung mereka.[68]

Walaupun Perjanjian 1855 telah termeterai, konflik antara Sultan Ali Iskandar Shah dan Temenggung Tun Daeng Ibrahim masih tidak selesai. Pada tahun 1858, Sultan Ali Iskandar Shah telah bertemu dengan Gabenor Blundell di Singapura untuk mengadu tentang layanan buruk yang diberikan oleh Temenggung Tun Ibrahim kepada pengikut-pengikutnya yang datang mencari getah perca dan kayu balak di Johor. Apabila Gabenor Blundell meminta penjelasan daripada Temenggung Tun Daeng Ibrahim mengenai aduan yang dibuat oleh Sultan Ali Iskandar Shah, Temenggung Tun Daeng Ibrahim menafikan tuduhan tersebut dan menyatakan bahawa apabila pengikut-pengikut Sultan Ali Iskandar Shah datang ke Johor, mereka perlu mematuhi undang-undang dengan membayar cukai dan mereka juga perlu memohon surat kebenaran jika mereka mahu mengutip hasil-hasil hutan di Johor. Kemuncak konflik antara Sultan Ali Iskandar Shah dan Temenggung Tun Daeng Ibrahim berlaku apabila pengikut-pengikut Sultan Ali Iskandar Shah mencabar bahawa Perjanjian 1855 tidak sah dan mereka bertemu dengan Gabenor Blundell untuk meminta supaya perjanjian tersebut dibatalkan atas alasan Sultan Ali Iskandar Shah tidak berunding dengan pembesar-pembesar Melayu terlebih dahulu sebelum baginda menandatangani perjanjian tersebut. Namun, Gabenor Blundell telah menolak permintaan mereka.

Pada tahun 1860, pengikut-pengikut Sultan Ali Iskandar Shah telah berkumpul di Muar untuk membuat persiapan peperangan dengan tujuan untuk menyerang Johor dan mengembalikan Johor kepada Sultan Ali Iskandar Shah. Apabila Temenggung Tun Daeng Ibrahim mendengar berita tersebut, beliau meminta bantuan Gabenor Blundell supaya masuk campur. Gabenor Blundell memberi amaran kepada Sultan Ali Iskandar Shah agar tidak mengganggu keamanan di Semenanjung Tanah Melayu selagi baginda bersemayam di Singapura di bawah kekuasaan kerajaan Inggeris namun Sultan Ali Iskandar Shah tidak mengendahkan amaran tersebut. Menurut berita yang diterbitkan oleh surat khabar The Straits Times pada tahun 1861, lebih daripada 30,000 orang telah bersedia untuk melancarkan serangan ke atas Johor dan mereka hanya menunggu Sultan Ali Iskandar Shah untuk mengetuai serangan tersebut. Pada 14 Februari 1861, Temenggung Tun Daeng Ibrahim memberitahu Gabenor Negeri-Negeri Selat, Sir William Orfeur Cavenagh bahawa adinda kepada Bendahara Tun Mutahir iaitu Wan Ahmad ibni Bendahara Tun Ali, pengikut Sultan Ali Iskandar Shah yang bergelar Suliwatang, dan ketua-ketua dari Rembau dan Sungai Ujong telah berkumpul di Muar atas perintah Sultan Ali Iskandar Shah untuk menyerang Johor. Pada 21 Februari 1861, Gabenor Cavenagh mengarahkan Residen Kaunselor Melaka untuk melarang orang-orang Melayu di Melaka daripada meninggalkan Melaka untuk pergi ke Muar. Kapal perang Inggeris yang bernama Hooghly telah dihantar ke Tanjung Gading, Muar untuk meninjau kekuatan pengikut-pengikut Sultan Ali Iskandar Shah. Gabenor Cavenagh juga mengarahkan Residen Kaunselor Singapura untuk memberi amaran kepada Sultan Ali Iskandar Shah bahawa Perjanjian 1855 telah disahkan oleh Syarikat Hindia Timur Inggeris dan syarat-syarat yang terkandung dalam perjanjian tersebut tidak boleh diketepikan oleh mana-mana pihak yang menandatangani perjanjian tersebut. Gabenor Cavenagh mengarahkan Residen Kaunselor Singapura untuk melarang Sultan Ali Iskandar Shah pergi ke Muar dan menyekat bekalan senjata dari Singapura. Akhirnya, Sultan Ali Iskandar Shah dan pengikut-pengikutnya terpaksa menghentikan rancangan mereka untuk menyerang Johor.

Kedudukan Temenggung Tun Daeng Ibrahim di Johor tergugat akibat tindakan pengikut-pengikut Sultan Ali Iskandar Shah yang mencabar keabsahan Perjanjian 1855 walaupun Sultan Ali Iskandar Shah sendiri yang menandatanganinya. Perjanjian 1855 telah menyebabkan orang Melayu berpecah di mana pengikut-pengikut Sultan Ali Iskandar Shah mencabar keabsahan Perjanjian 1855 manakala pengikut-pengikut Temenggung Tun Daeng Ibrahim menerima Perjanjian 1855 sebagai perjanjian yang sah. Walaupun Sultan Ali Iskandar Shah bukan Sultan Johor yang sah kerana ayahandanya Sultan Hussein Muhammad Shah tidak mendapat pengiktirafan sebagai Sultan Johor, raja-raja dan pembesar-pembesar Melayu yang lain di Semenanjung Tanah Melayu memandang serong kedudukan terkini Temenggung Tun Daeng Ibrahim kerana mereka hanya mengiktiraf kedudukan asal Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai Temenggung Johor yang sah ditabalkan oleh Bendahara Tun Ali dengan restu Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV pada tahun 1841 dan mereka tidak mengiktiraf kedudukan terkini beliau sebagai pemerintah Johor yang disahkan oleh Inggeris pada tahun 1855. Untuk mendapatkan pengiktirafan sebagai pemerintah Johor yang sah dari segi adat-istiadat Melayu, Temenggung Tun Daeng Ibrahim memujuk Bendahara Tun Mutahir supaya mengiktiraf kedudukan terkininya berdasarkan Perjanjian 1855. Hal ini demikian kerana Bendahara ialah penaung kepada adat raja-raja Melayu.[69] Akhirnya, pada bulan Disember 1861, Temenggung Tun Daeng Ibrahim mewakili kerajaan Johor dan Bendahara Tun Mutahir mewakili kerajaan Pahang telah membuat satu perjanjian setia di mana Bendahara Tun Mutahir telah mengiktiraf Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai pemerintah Johor yang sah dan keturunan Temenggung Tun Daeng Ibrahim memerintah Johor untuk selama-lamanya. Dalam perjanjian yang sama, Temenggung Tun Daeng Ibrahim dan Bendahara Tun Mutahir bersepakat untuk membantu antara satu sama lain jika negeri mereka diserang musuh dan jika timbul sebarang masalah antara mereka, mereka akan menyerahkan masalah mereka kepada Inggeris sebagai orang tengah untuk menyelesaikan masalah mereka.[70]

Sebab sebenar Bendahara Tun Mutahir melakukan tindakan sedemikian adalah untuk menyelamatkan adat Pahang dan Johor semampu yang boleh walaupun pada hakikatnya adat raja-raja Melayu sudah menjadi bercelaru pada ketika itu. Ketika Kesultanan Johor masih wujud, Temenggung diamanahkan untuk mentadbir Tanah Besar Johor dan Pulau Singapura serta pulau-pulau di sekitarnya manakala Bendahara diamanahkan untuk mentadbir Tanah Pahang. Namun, dengan keadaan di mana Kesultanan Johor sudah tiada, pembesar-pembesar Melayu yang tinggal hanyalah Bendahara di Pahang dan Temenggung di Johor dan wilayah mereka tidak lagi mempunyai penaung. Maka, timbul persoalan iaitu siapa yang berhak menjadi penaung mereka. Yang Dipertuan Muda yang memerintah Riau memilih untuk bertuankan Belanda dan beliau tidak mahu ada kaitan dengan Johor dan Pahang.[71] Persoalan ini susah untuk diselesaikan kerana Bendahara Tun Mutahir perlu mengambil kira faktor-faktor seperti bangsawan Melayu sudah berpecah-belah dan campur tangan Inggeris yang tidak mahu Kesultanan Johor dihidupkan semula dan Sultan Johor yang baru ditabalkan. Oleh sebab itu, Bendahara Tun Mutahir merasakan bahawa tindakannya yang mengiktiraf Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai pemerintah Johor adalah yang terbaik. Walaupun begitu, pengiktirafan tersebut tidak menjadikan Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai Sultan Johor.[72]

Bendahara Tun Mutahir tidak dapat mengiktiraf Sultan Ali Iskandar Shah sebagai Sultan Johor kerana bukan sahaja Sultan Ali Iskandar Shah dan ayahandanya Sultan Hussein Muhammad Shah bukan Sultan Johor yang sah, malahan Sultan Ali Iskandar Shah juga menyerahkan Johor secara sukarela sebanyak dua kali iaitu kepada Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV pada tahun 1853 dan kemudian kepada Temenggung Tun Daeng Ibrahim pada tahun 1855.[73] Selain itu, tindakan Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV yang membantu Wan Ahmad dalam usaha untuk merampas kuasa daripada Bendahara Tun Mutahir telah menyebabkan Pahang berada dalam keadaan huru-hara.[74] Bendahara Tun Mutahir juga tidak dapat memenuhi permintaan Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV yang ingin ditabalkan sebagai Sultan Pahang selepas baginda disingkirkan daripada takhta Sultan Riau-Lingga kerana Tanah Pahang bukan milik baginda tetapi telah dikurniakan kepada keluarga Bendahara sejak zaman Bendahara Tun Abdul Majid.[75] Memandangkan tuntutan Sultan Mahmud Muzaffar Shah IV hanya melibatkan Pahang dan baginda tidak pernah meminta untuk ditabalkan sebagai Sultan Johor, maka Bendahara Tun Mutahir tidak melayan tuntutan baginda.[76]

Sultan Johor Moden (keturunan Wangsa Temenggung)Sunting

Pada 31 Januari 1862, Temenggung Tun Daeng Ibrahim meninggal dunia di Teluk Belanga, Singapura. Wan Abu Bakar telah menggantikan bapanya sebagai Temenggung Seri Maharaja Johor yang bergelar Temenggung Abu Bakar. Pada 10 Jun 1863, Wan Ahmad telah diangkat sebagai Raja Bendahara Pahang selepas beliau menang dalam Perang Saudara Pahang melawan kakandanya Bendahara Tun Mutahir. Pada tahun yang sama, Sultan Ali Iskandar Shah telah berangkat ke Pahang untuk bertemu dengan Bendahara Wan Ahmad bagi menyampaikan hasratnya untuk melantik Bendahara Wan Ahmad sebagai Bendahara baginda dengan harapan agar Bendahara Wan Ahmad akan menabalkan baginda sebagai Sultan Johor dan Pahang. Namun, Bendahara Wan Ahmad telah menolak permintaan Sultan Ali Iskandar Shah kerana beliau tidak mahu merumitkan masalah politik di Pahang memandangkan Perang Saudara Pahang baru sahaja selesai. Walaupun begitu, Sultan Ali Iskandar Shah telah dikahwinkan oleh Bendahara Wan Ahmad. Selepas itu, Sultan Ali Iskandar Shah pulang ke Umbai, Melaka.

Pada 1 Januari 1866, Temenggung Abu Bakar telah mengadakan istiadat perasmian Tanjung Puteri dan mengubah nama Tanjung Puteri kepada nama Johor Bahru. Pada 18 April 1868, sebuah delegasi Johor yang mewakili Temenggung Abu Bakar telah bertolak ke Riau untuk bertemu dengan penasihat kepada Yang di-Pertuan Muda Riau Raja Muhammad Yusuf iaitu Raja Ali Haji untuk bertanyakan tentang adat-istiadat Kesultanan Johor.[77][78] Ini membuktikan bahawa Temenggung Abu Bakar merujuk kepada Istana Riau untuk urusan berkaitan adat-istiadat kerajaan Melayu. Delegasi Johor juga telah menghadap Sultan Riau-Lingga, Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah II ibni Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah I yang bersemayam di Lingga.[79] Hasil daripada pertemuan tersebut, Raja Ali Haji bersetuju untuk memberi gelaran baru selain gelaran 'Sultan' atau 'Yang Dipertuan Johor' atau 'Yang Dipertuan Muda' kepada Temenggung Abu Bakar kerana Temenggung Seri Maharaja Johor sebelum Temenggung Abu Bakar mempunyai kuasa sebenar ke atas urusan pentadbiran di Johor dan bukannya Sultan Johor daripada Wangsa Bendahara.[80][81] Pada 7 Mei 1868, Raja Ali Haji telah menabalkan Temenggung Abu Bakar sebagai Maharaja Johor yang bergelar Maharaja Abu Bakar di Teluk Belanga, Singapura.[82] Gelaran 'Maharaja' telah diperkenan oleh Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah II. Pada bulan Jun 1868, satu majlis adat-istiadat telah diadakan di Johor Bahru dan dihadiri oleh rakyat dan para pembesar Johor.[83][84] Dalam majlis tersebut, satu pengisytiharan dilakukan di mana gelaran Temenggung Abu Bakar ditukar kepada Maharaja Abu Bakar.[85][86] Pertabalan Maharaja Abu Bakar sebagai Maharaja Johor membuktikan keabsahan baginda sebagai pemerintah Johor yang berdaulat. Pada 30 Jun 1868, Maharaja Abu Bakar menghantar surat kepada Gabenor Negeri-Negeri Selat, Sir Harry St. George Ord untuk mengucapkan terima kasih kerana bersetuju dengan keinginannya untuk menggunakan gelaran 'Maharaja'.[87][88]

Pada tahun 1875, Sultan Ali Iskandar Shah telah berangkat ke Singapura untuk berdamai dengan Maharaja Abu Bakar kerana baginda merasakan permusuhannya dengan Maharaja Abu Bakar adalah sia-sia. Pada 4 April 1875, Gabenor Negeri-Negeri Selat, Sir Andrew Clarke telah menjemput Sultan Ali Iskandar Shah dan Maharaja Abu Bakar untuk datang ke Rumah Kerajaan di Singapura. Dalam perjumpaan tersebut, Sultan Ali Iskandar Shah dan Maharaja Abu Bakar telah bersalam-salaman sebagai tanda berdamai dan melupakan segala persengketaan mereka yang lalu. Pada 20 Jun 1877, Sultan Ali Iskandar Shah mangkat di Umbai, Melaka. Menurut wasiat Sultan Ali Iskandar Shah, baginda mewariskan daerah Kesang kepada putera daripada isteri ketiganya yang juga rakyat biasa iaitu Tengku Mahmud yang berumur 11 tahun pada ketika itu. Perkara ini telah menimbulkan persoalan kerana menurut adat raja-raja Melayu, Tengku Alam iaitu putera sulung Sultan Ali Iskandar Shah yang juga putera gahara sepatutnya menggantikan bapanya dan mewarisi daerah Kesang. Pada tahun yang sama, Pemangku Gabenor Negeri-Negeri Selat, Sir Archibald Edward Harbord Anson telah melantik Maharaja Abu Bakar sebagai pemerintah sementara daerah Kesang. Tengku Alam membantah tindakan Edward Anson kerana menurut Perjanjian 1855, gelaran Sultan boleh diwarisi oleh waris-waris Sultan Ali Iskandar Shah untuk selama-lamanya dan daerah Kesang ialah hak milik Sultan Ali Iskandar Shah dan waris-warisnya untuk selama-lamanya. Maharaja Abu Bakar telah menawarkan untuk membayar elaun bulanan kepada Tengku Alam tetapi ditolak.

Untuk menyelesaikan masalah mengenai daerah Kesang, satu pemilihan telah diadakan untuk memilih pemerintah baru daerah Kesang. Temenggung Paduka Tuan Muar dan penghulu-penghulu di Kesang terlibat dalam pemilihan tersebut. Akhirnya, mereka sebulat suara telah memilih Maharaja Abu Bakar sebagai pemerintah baru daerah Kesang. Apabila keputusan pemilihan diumumkan, Tengku Alam dan pengikutnya membuat bantahan keras kerana mereka percaya penghulu-penghulu tersebut terpaksa memilih Maharaja Abu Bakar. Tengku Alam berpendapat bahawa baginda dan adindanya Tengku Mahmud yang sepatutnya menjadi calon dalam pemilihan tersebut. Gabenor Negeri-Negeri Selat, Sir William Cleaver Francis Robinson memujuk Tengku Alam supaya menerima elaun daripada Maharaja Abu Bakar tetapi tetap ditolak.

Pada 11 Januari 1879, satu istiadat telah dijalankan oleh pengikut Tengku Alam di Kampung Gelam, Singapura di mana mereka telah mengangkat Tengku Alam sebagai "Sultan Johor dan Pahang" yang bergelar "Sultan Alauddin Alam Shah". Pada 5 Februari 1879, Maharaja Abu Bakar telah diisytiharkan sebagai Pemerintah Kesang dan daerah Kesang menjadi sebahagian dari negeri Johor. Kemuncak konflik antara Tengku Alam dan Maharaja Abu Bakar berlaku apabila Tengku Alam telah melancarkan serangan di Jementah menandakan bermulanya Perang Saudara Jementah 1879. Antara tokoh yang terlibat dalam perang tersebut termasuklah Dato' Bentara Luar Muhammad Salleh bin Perang. Perang tersebut berakhir dengan kekalahan Tengku Alam. Tengku Alam kemudian diampunkan dan diberi elaun bulanan dengan syarat berkelakuan baik dan tidak menimbulkan kekacauan.

Pada tahun 1881, Bendahara Wan Ahmad telah mengunjungi Johor dan Singapura. Sepanjang berada di sana selama 13 bulan, Bendahara Wan Ahmad telah berbincang dengan Maharaja Abu Bakar mengenai kedudukan mereka. Bendahara Wan Ahmad dan Maharaja Abu Bakar berasa tidak selesa dengan kedudukan mereka yang terkini. Maharaja Abu Bakar mencadangkan agar Bendahara Wan Ahmad menjadi Sultan Pahang atas alasan Kesultanan Johor Lama telah berakhir. Setelah Bendahara Wan Ahmad pulang ke Pahang, beliau mengkaji salasilahnya daripada Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV dan menurutnya, beliau layak menjadi Sultan Pahang kerana beliau berketurunan Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV. Maka, pada 6 Ogos 1882, Bendahara Wan Ahmad telah diangkat oleh pengikutnya sebagai Sultan Pahang yang bergelar Sultan Ahmad Al-Muazzam Shah.[89][90] Sultan Ahmad Al-Muazzam Shah merupakan Sultan Pahang Moden yang pertama. Namun, Sultan Ahmad Al-Muazzam Shah telah ditabalkan secara rasmi sebagai Sultan Pahang pada 12 Disember 1884.[91]

Pada tahun 1885, setelah mendengar khabar angin bahawa Gabenor Negeri-Negeri Selat, Sir Frederick Weld ingin meletakkan seorang Residen Inggeris di Johor, Maharaja Abu Bakar membuat keputusan untuk berangkat ke England. Pada 11 Disember 1885, Perjanjian 1885 antara Maharaja Johor, Maharaja Abu Bakar mewakili kerajaan Johor dan Setiausaha Tanah Jajahan Inggeris, Sir Frederick Arthur Stanley mewakili kerajaan Inggeris ditandatangani di Pejabat Tanah Jajahan Inggeris di London. Dalam perjanjian ini, Inggeris mengiktiraf Maharaja Abu Bakar sebagai Sultan Johor yang bergelar Sultan Abu Bakar. Pada 13 Februari 1886, Menteri Besar Johor, Dato' Jaafar bin Haji Muhammad telah mengisytiharkan penggunaan gelaran Sultan oleh Sultan Abu Bakar ke seluruh negeri Johor. Pada 14 April 1895, Sultan Abu Bakar telah mengadakan istiadat menandatangani dan mengisytiharkan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor di Johor Bahru, Johor. Johor telah menjadi negeri Melayu pertama yang mempunyai Undang-Undang Tubuh Kerajaan dan mengamalkan sistem raja berperlembagaan. Sultan Abu Bakar telah melakukan banyak pembaharuan dan pemodenan dalam sistem pentadbiran negeri Johor untuk memajukan Johor dan mengelakkan campur tangan Inggeris dalam hal-ehwal pentadbiran Johor.

Nama Gambar Keputeraan Perkahwinan Kemangkatan Pewaris Takhta
Sultan Sir Abu Bakar Al-Khalil Ibrahim Shah ibni Dato' Temenggung Seri Maharaja Tun Daeng Ibrahim
13 Februari 1886 –
4 Jun 1895
  (1833-02-03)3 Februari 1833
Teluk Blangah, Singapura
anak lelaki kepada Dato' Temenggung Seri Maharaja Tun Daeng Ibrahim dan Cik' Ngah
(1) Wan Chik binti Muhammad Tahir
Pahang
Jun 1858
(2) Zubaidah binti Abdullah
1870
(3) Fatimah binti Abdullah
Singapura
Disember 1885
(4) Khadijah Khanum
Istanbul, Turki
22 September 1893
1 orang putera dan 4 orang puteri
4 Jun 1895(1895-06-04) (umur 62)
South Kensington, London
Tunku Ibrahim Iskandar
Mejar Jeneral Sultan Sir Ibrahim Al-Masyhur ibni Sultan Sir Abu Bakar Al-Khalil Ibrahim Shah
4 Jun 1895 –
8 Mei 1959
  (1873-09-17)17 September 1873
Istana Bidadari, Serangoon, Singapura
anak lelaki kepada Sultan Abu Bakar ibni Dato' Temenggung Seri Maharaja Tun Daeng Ibrahim dan Zubaidah binti Abdullah
(1) Sultanah Ungku Maimunah binti Ungku Abd Majid
Istana Tyersall, Singapura
5 Oktober 1892
(2) Sultanah Rogayah
1897
(3) Che Puan Hasana binti Dato' Ja'afar
(4) Ungku Intan binti Ungku Ahmad
1926
(5) Helen Bartholomew Wilson
Woking, Surrey
15 Oktober 1930
(6) Marcella Mendi
London
6 November 1940
4 orang putera dan 1 orang puteri
8 Mei 1959(1959-05-08) (umur 85)
Grosvenor House, London
Tunku Ismail
Kolonel Sultan Sir Ismail Al-Khalidi ibni Mejar Jeneral Sultan Sir Ibrahim Al-Masyhur
8 Mei 1959 –
10 Mei 1981
  (1894-10-28)28 Oktober 1894
Istana Semayam, Johor Bahru
anak lelaki kepada Sultan Ibrahim ibni Sultan Abu Bakar dan Sultanah Ungku Maimunah binti Ungku Abdul Majid
(1) Sultanah Ungku Tun Aminah binti Ungku Ahmad
Johor Bahru
30 Ogos 1920
(2) Sultanah Tengku Nora binti Tengku Panglima Raja Ahmad
13 November 1977
4 orang putera dan 3 orang puteri
10 Mei 1981(1981-05-10) (umur 86)
Hospital Sultanah Aminah, Johor Bahru
Tunku Mahmud Iskandar
Brigedier Jeneral Sultan Mahmud Iskandar Al-Haj ibni Kolonel Sultan Sir Ismail Al-Khalidi
11 Mei 1981 –
22 Januari 2010
  (1932-04-08)8 April 1932
Istana Semayam, Johor Bahru
anak lelaki kepada Sultan Ismail ibni Sultan Ibrahim dan Sultanah Ungku Tun Aminah binti Ungku Ahmad
(1) Josephine Ruby Trevorrow
Istana Bukit Stulang, Johor Bahru
5 Januari 1956
(2) Sultanah Zanariah binti Tengku Ahmad Panglima Raja
Kuala Lumpur
20 Ogos 1961
2 orang putera dan 8 orang puteri
22 Januari 2010(2010-01-22) (umur 77)
Hospital Pakar Puteri, Johor Bahru
Tunku Ibrahim Ismail
Brigedier Jeneral Sultan Ibrahim Ismail ibni Brigedier Jeneral Sultan Mahmud Iskandar Al-Haj
23 Januari 2010 –
kini
  (1958-11-22) 22 November 1958 (umur 63)
Hospital Sultanah Aminah, Johor Bahru
anak lelaki kepada Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail dan Josephine Ruby Trevorrow
Raja Zarith Sofiah
Kuala Kangsar, Perak
19 September 1982
5 orang putera dan 1 orang puteri
masih hidup Tunku Ismail Idris

Sistem perwarisan Kesultanan Johor سيستم ڤرواريثن كسلطانن جوهرSunting

Gelaran Nama Tarikh Keputeraan Tempat Keputeraan Usia Tempat Kemangkatan Tarikh Berkahwin Pasangan Diraja Cucunda Cicinda
Tunku Mahkota Johor Duli Yang Amat Mulia Tunku Ismail Idris Abdul Majid Abu Bakar (1984-06-30)30 Jun 1984 Johor 38 tahun dan 6 hari N/A 24 Oktober 2014 Yang Mulia Che Puan Khaleedah Bustaman Sultan Iskandar & Enche’ Besar Hajah Kalsom binti Abdullah Sultan Ismail Al-Khalidi & Sultanah Ungku Tun Aminah Binti Ungku Ahmad
Tunku Aris Bendahara Johor Yang Amat Mulia Tunku Abdul Majid Idris ibni Almarhum Sultan Iskandar Al-Haj
(Adinda tiri Sultan Ibrahim)
(1970-07-20)20 Julai 1970 Johor 51 tahun, 11 bulan dan 16 hari N/A 2006 Tunku Teh Mazni Binti Tunku Yusuf N/A Sultan Ismail Al-Khalidi & Sultanah Ungku Tun Aminah Binti Ungku Ahmad Sultan Ibrahim Al-Masyhur & Sultanah Ungku Maimunah binti Ungku Abdul Majid
Raja Muda Johor Yang Amat Mulia Tunku Iskandar Abdul Jalil Abu Bakar Ibrahim ibni Tunku Ismail Idris (2017-10-14)14 Oktober 2017 Johor 4 tahun, 8 bulan dan 22 hari N/A N/A N/A Sultan Ibrahim Ismail & Raja Zarith Sofiah Sultan Iskandar & Enche’ Besar Hajah Kalsom binti Abdullah
Tunku Temenggung Johor Yang Amat Mulia Tunku Idris Iskandar Ismail (1987-12-25)25 Disember 1987 Johor 34 tahun, 6 bulan dan 11 hari N/A N/A N/A Sultan Iskandar & Enche’ Besar Hajah Kalsom binti Abdullah Sultan Ismail Al-Khalidi & Sultanah Ungku Tun Aminah Binti Ungku Ahmad
Tunku Laksamana Johor kosong kosong kosong kosong kosong kosong kosong kosong kosong
Tunku Panglima Johor Yang Amat Mulia Tunku Abdul Rahman Hassanal Jeffri (1993-02-05)5 Februari 1993 Johor 29 tahun, 5 bulan dan 1 hari N/A N/A N/A Sultan Iskandar & Enche’ Besar Hajah Kalsom binti Abdullah Sultan Ismail Al-Khalidi & Sultanah Ungku Tun Aminah Binti Ungku Ahmad
Tunku Putera Johor Yang Amat Mulia Tunku Abu Bakar Mahmood Ibrahim (2001-05-30)30 Mei 2001 Johor 21 tahun, 1 bulan dan 6 hari N/A N/A N/A Sultan Iskandar & Enche’ Besar Hajah Kalsom binti Abdullah Sultan Ismail Al-Khalidi & Sultanah Ungku Tun Aminah Binti Ungku Ahmad

RujukanSunting

  1. ^ "Makna Bagi Perkataan-perkataan", Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895
  2. ^ Fasal 3, Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895
  3. ^ Fasal 4, Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895
  4. ^ Fasal 5, Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895
  5. ^ Fasal 5, Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895
  6. ^ Fasal 7, Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895
  7. ^ Fasal 10, Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895
  8. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 123
  9. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 403
  10. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 153
  11. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 403
  12. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 403
  13. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 434
  14. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 186
  15. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 190
  16. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 190
  17. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 190-191
  18. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 191
  19. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 191
  20. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 191
  21. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 191
  22. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 194
  23. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 194
  24. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 192
  25. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 193-194
  26. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 194
  27. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 194
  28. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 194
  29. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 194
  30. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 194
  31. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 200
  32. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 194-195
  33. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 195
  34. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 203
  35. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 203-204
  36. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 211
  37. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 197-198
  38. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 198
  39. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 212
  40. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 212-213
  41. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 218-219
  42. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 220
  43. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 227
  44. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 220
  45. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 219
  46. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 219
  47. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 220
  48. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 221-222
  49. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 245-246
  50. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 246
  51. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 246
  52. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 247
  53. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 248
  54. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 252
  55. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 252
  56. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 253
  57. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 240
  58. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 253
  59. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 240
  60. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 253
  61. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 253
  62. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 253-254
  63. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 189
  64. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 254
  65. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 192
  66. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 254
  67. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 260
  68. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 280-281
  69. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 335
  70. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 337-338
  71. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 335
  72. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 340
  73. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 340
  74. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 340-341
  75. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 295
  76. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 341
  77. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 367-368
  78. ^ R.O. Winstedt, A History Of Johore 1365-1895, halaman 171
  79. ^ R.O. Winstedt, A History Of Johore 1365-1895, halaman 172
  80. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 368
  81. ^ R.O. Winstedt, A History Of Johore 1365-1895, halaman 172
  82. ^ R.O. Winstedt, A History Of Johore 1365-1895, halaman 172
  83. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 274-275
  84. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 369
  85. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 275
  86. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 369
  87. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 275
  88. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 369
  89. ^ Suzana Haji Othman, Sejarah Pergolakan dan Pergelutan Bendahara Johor-Pahang 1613-1863, halaman 369-370
  90. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 296
  91. ^ Buyong Adil, Sejarah Johor: Edisi Semakan, halaman 296