Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia

(Dilencongkan dari Negeri-Negeri di Malaysia)

Malaysia ialah sebuah negara yang terletak di Asia Tenggara.  Terdapat 13 buah negeri dan tiga wilayah persekutuan. Dua wilayah Persekutuan iaitu Kuala Lumpur dan Putrajaya terletak di Semenanjung Malaysia . Manakala, satu lagi wilayah persekutuan iaitu Labuan terletak di Pulau Borneo.

9 buah negeri terletak di semenanjung Malaysia, manakala dua buah negeri lagi iaitu Sabah dan Sarawak terletak di Pulau Borneo.

AmSunting

Negeri-negeri dan wilayah persekutuan Malaysia adalah bahagian pentadbiran utama Malaysia. Malaysia ialah Negara persekutuan yang memiliki 13 negeri dan 3 wilayah persekutuan.

Senarai negeri dan Wilayah PersekutuanSunting

11 negeri dan 2 wilayah persekutuan terletak di Semenanjung Tanah Melayu, secara kolektif disebut Semenanjung Malaysia atau Malaysia Barat. 2 negeri berada di pulau Borneo, dan 1 wilayah persekutuan yang tinggal terdiri dari pulau-pulau di luar Borneo; mereka secara kolektif disebut sebagai Malaysia Timur atau Borneo Malaysia. Dari 13 negeri di Malaysia, 9 adalah monarki.

Tarikh kenegaraan dan penubuhan wilayah persekutuanSunting

Persekutuan Malaysia ditubuhkan pada 16 September 1963 di bawah Perjanjian Malaysia

  • Tarikh Negeri-negeri di Semenanjung Malaysia yang menyertai Persekutuan Malaya (semasa kemerdekaan Persekutuan Malaya):
Nama Negeri
Tarikh
  Johor Darul Takzim 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Kedah Darul Aman 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Kelantan Darul Naim 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Melaka Bandaraya Bersejarah 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Negeri Sembilan Darul Khusus 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Pahang Darul Makmur 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Perak Darul Ridzuan 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Perlis Indera Kayangan 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Pulau Pinang Pulau Mutiara 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Selangor Darul Eshan 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  Terengganu Darul Iman 31 Ogos 1957; 63 tahun yang lalu (1957-08-31)
  • Tarikh Negeri-negeri di Borneo Malaysia yang Menyertai kesatuan semasa pembentukan Malaysia:
Nama Negeri
Tarikh
Tarikh Penting bagi Negeri
  Sabah Negeri Di Bawah Bayu 16 September 1963; 57 tahun yang lalu (1963-09-16) 31 Ogos 1963; 57 tahun yang lalu (1963-08-31)
  Sarawak Bumi Kenyalang 16 September 1963; 57 tahun yang lalu (1963-09-16) 22 Julai 1963; 58 tahun yang lalu (1963-07-22)
  • Tarikh Penubuhan Wilayah Persekutuan:
Nama Wilayah Persekutuan
Tarikh
  Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur 1 Februari 1974; 47 tahun yang lalu (1974-02-01)
  Wilayah Persekutuan Labuan 16 April 1984; 37 tahun yang lalu (1984-04-16)
  Wilayah Persekutuan Putrajaya 1 Februari 2001; 20 tahun yang lalu (2001-02-01)

Yang di-Pertuan Agong/Raja negeri-negeri MelayuSunting

Nama
Ibu negeri
Bandar diraja
Jumlah penduduk[1]
Keluasan (km²)[2]
Kepadatan penduduk[3]
Awalan
nombor plat

Kod kawasan telefon
Kotaraya terbesar
Singkatan
ISO
FIPS
  Johor Darul Takzim Johor Bahru Bandar Maharani 3,233,434 19,210 168 J 07
06 (Muar & Tangkak)
Johor Bahru JHR MY-01 MY01
  Kedah Darul Aman Alor Setar Anak Bukit 1,890,098 9,500 199 K 04 Sungai Petani KDH MY-02 MY02
  Kelantan Darul Naim Kota Bharu Kota Bharu 1,459,994 15,099 97 D 09 Kota Bharu KTN MY-03 MY03
  Negeri Sembilan Darul Khusus Seremban Seri Menanti 997,071 6,686 149 N 06 Seremban NSN MY-05 MY05
  Pahang Darul Makmur Kuantan Pekan 1,443,365 36,137 40 C 09
03 (Genting)
05 (Cameron)
Kuantan PHG MY-06 MY06
  Perak Darul Ridzuan Ipoh Kuala Kangsar 2,258,428 21,035 107 A 05 Ipoh PRK MY-08 MY07
  Perlis Indera Kayangan Kangar Arau 227,025 821 277 R 04 Kangar PLS MY-09 MY08
  Selangor Darul Ehsan Shah Alam Klang 5,411,324 8,104 668 B 03 Shah Alam SGR MY-10 MY12
  Terengganu Darul Iman Kuala Terengganu Kuala Terengganu 1,015,776 13,035 78 T 09 Kuala Terengganu TRG MY-11 MY13

Wilayah PersekutuanSunting

Nama
Ibu negeri
Jumlah penduduk[4]
Keluasan (km²)[5]
Kepadatan penduduk[6]
Awalan
nombor plat

Kod kawasan telefon
Kotaraya terbesar
Singkatan
ISO
FIPS
  Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Kuala Lumpur 1,627,172 243 6696 W (Dahulu)

V (Kini)

03 Lembah Klang KUL MY-14
  Wilayah Persekutuan Labuan Victoria 85,272 91 937 L 087 Victoria LBN MY-15 MY15
  Wilayah Persekutuan Putrajaya Putrajaya 67,964 49 1387 Putrajaya (Dahulu)

F (Kini)

03 PJY MY-16

Yang di-Pertua NegeriSunting

Nama
Ibu negeri
Jumlah penduduk[7]
Keluasan (km²)[8]
Kepadatan penduduk[9]
Awalan
nombor plat

Kod kawasan telefon
Kotaraya terbesar
Singkatan
ISO
FIPS
  Melaka Bandaraya Bersejarah Bandaraya Melaka 788,706 1,664 474 M 06 Bandar Melaka MLK MY-04 MY04
  Pulau Pinang Pulau Mutiara Georgetown 1,520,143 1,048 1451 P 04 Georgetown PNG MY-07 MY09
  Sabah Negeri Di Bawah Bayu Kota Kinabalu 3,120,040 73,631 42 S 087-089 Kota Kinabalu SBH MY-12 MY16
  Sarawak Bumi Kenyalang Kuching 2,420,009 124,450 19 Q 081-086 Kuching SWK MY-13 MY11

Negeri (Versi Lain)Sunting

Bendera negeri Jata negeri Nama Negeri Ibu Negeri Ibu Negeri DiRaja Penduduk[10][11] Saiz Kawasan Keseluruhan (km2)[12] Awalan plat nombor Kod kawasan telefon Singkatan ISO FIPS HDI[13][14] Wilayah Ketua negeri Ketua kerajaan
Johor Darul Takzim Johor Bahru Bandar Maharani 3,768,200 19,210 J 07, 06 (Bandar Maharani & Tangkak) JHR MY-01 MY01 0.818 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Sultan Menteri Besar
Kedah Darul Aman Alor Setar Anak Bukit 2,185,900 9,500 K 04 KDH MY-02 MY02 0.802 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Sultan Menteri Besar
Kelantan Darul Naim Kota Bharu Kubang Kerian 1,892,200 15,099 D 09 KTN MY-03 MY03 0.772 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Sultan Menteri Besar
Melaka Bandaraya Bersejarah Bandaraya Melaka 932,700 1,664 M 06 MLK MY-04 MY04 0.828 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Yang di-Pertua Negeri (Gabenor) Ketua Menteri
Negeri Sembilan Darul Khusus Seremban Seri Menanti 1,132,100 6,686 N 06 NSN MY-05 MY05 0.822 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Yang di-Pertuan Besar

(Grand Ruler)

Menteri Besar
Pahang Darul Makmur Kuantan Pekan 1,677,100 36,137 C 09, 03 (Genting Highlands), 05 (Cameron) PHG MY-06 MY06 0.797 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Sultan Menteri Besar
Pulau Pinang Pulau Mutiara George Town 1,777,600 1,048 P 04 PNG MY-07 MY09 0.838 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Yang di-Pertua Negeri (Gabenor) Ketua Menteri
Perak Darul Ridzuan Ipoh Kuala Kangsar 2,514,300 21,035 A 05 PRK MY-08 MY07 0.809 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Sultan Menteri Besar
Perlis Indera Kayangan Kangar Arau 254,600 821 R 04 PLS MY-09 MY08 0.799 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Raja Menteri Besar
Sabah Negeri Di Bawah Bayu Kota Kinabalu 3,904,700 73,631 S 087–089 SBH MY-12 MY16 0.704 Malaysia Timur (Malaysia Borneo) Yang di-Pertua Negeri (Gabenor) Ketua Menteri
Sarawak Bumi Kenyalang Kuching 2,818,100 124,450 Q 081–086 SWK MY-13 MY11 0.739 Malaysia Timur (Malaysia Borneo) Yang di-Pertua Negeri (Gabenor) Ketua Menteri
Selangor Darul Eshan Shah Alam Klang 6,541,900 8,104 B 03 SGR MY-10 MY12 0.855 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Sultan Menteri Besar
Terengganu Darul Iman Kuala Terengganu Kuala Terengganu 1,250,100 13,035 T 09 TRG MY-11 MY13 0.793 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Sultan Menteri Besar

Wilayah Persekutuan (Versi Lain)Sunting

Bendera wilayah persekutuan Jata wilayah persekutuan Nama Wilayah Persekutuan Bandar Wilayah Persekutuan Penduduk[15] Saiz Kawasan Keseluruhan (km2)[16] Awalan plat nombor Kod kawasan telefon Singkatan ISO FIPS HDI[17] Wilayah Ketua Wilayah Persekutuan Ketua Kerajaan
Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Kuala Lumpur 1,778,400 243 W / V 03 KUL MY-14 0.860 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Yang di-Pertuan Agong Datuk Bandar
Wilayah Persekutuan Labuan Bandar Victoria 99,400 91 L 087 LBN MY-15 MY15 0.778 Malaysia Timur (Malaysia Borneo) Yang di-Pertuan Agong Perbadanan
Wilayah Persekutuan Putrajaya Putrajaya 105,400 49 F 03 PJY MY-16 0.877 Semenanjung Malaysia (Malaysia Barat) Yang di-Pertuan Agong Perbadanan

Pemulihan status Sabah dan SarawakSunting

Bersempena dengan perayaan Hari Malaysia pada tahun 2018 di bawah pemerintahan Pakatan Harapan (PH) yang baharu, Perdana Menteri Mahathir Mohamad telah berjanji untuk memulihkan status Sabah dan Sarawak di Persekutuan Malaysia yang sesuai dengan Perjanjian Malaysia, dengan mengubah "status mereka dari hanya sebuah negeri menjadi rakan setara negeri-negeri Tanah Melayu".[18][19] Walaupun status kedua-dua entiti tersebut ditentukan dengan jelas dalam Artikel I, Perjanjian Malaysia 1963 sebagai 'negeri' yang akan disatukan dengan negeri-negeri yang ada di Persekutuan Tanah Melayu.[20] Namun, melalui proses pindaan, rang undang-undang tersebut gagal disahkan berikutan kegagalan untuk mendapatkan sokongan majoriti dua pertiga (148 undi) di Parlimen dengan hanya 138 yang setuju dengan langkah tersebut sementara 59 menolak dari pengundian.[21][22][23] Walaupun begitu, kerajaan persekutuan Malaysia bersetuju untuk mengkaji semula perjanjian tahun 1963 untuk memperbaiki pelanggaran perjanjian dengan "Jawatankuasa Kabinet Khas Untuk Mengkaji Perjanjian Malaysia" dan mengarahkan Pasukan Petugas Khas (Taskforce MA63) untuk menyiapkan laporan akhir mengenai perjanjian 1963 sebelum Tarikh 31 Ogos 2019.[24][25]

Tadbir urusSunting

 
Malaysia dan Bendera negeri di Putra Square, Putrajaya
 
sebuah Bangunan yang dimiliki oleh Dewan Undangan Negeri Sarawak

Sembilan negeri Melayu diketuai oleh seorang Raja turun-temurun selaku ketua negeri diiringi seorang Menteri Besar eksekutif sebagai ketua kerajaan yang bertanggungjawab politik. Raja-raja Johor, Kedah, Kelantan, Pahang, Perak, Selangor dan Terengganu bergelar Sultan. Ketua negeri terpilih Negeri Sembilan memegang satu-satunya gelaran Melayu Yang di-Pertuan Besar, manakala Raja Perlis sekadar bergelar Raja. Yang di-Pertuan Agong selaku ketua negara persekutuan dipilih (sebenarnya dikitarkan) di kalangan sembilan raja untuk sepenggal lima tahun. Bekas penempatan dan jajahan mahkota British iaitu Pulau Pinang, Melaka, Sabah dan Sarawak, setiap satunya diketuai seorang Gabenor pada nama lantikan persekutuan, iaitu Yang di-Pertua Negeri, diiringi Ketua Menteri sebagai ketua kerajaan eksekutif.

Setiap negeri bersistem perundangan ekadewan iaitu Dewan Undangan Negeri (DUN). Ahli-ahli DUN diundi dari kawasan pengundian satu ahli yang ditetapkan berasaskan kependudukan. Ketua Menteri lantikan Ketua Negeri biasanya merupakan pemimpin parti majoriti peringkat negeri. Satu penggal di DUN adalah lima tahun, melainkan perhimpunan dibubarkan awal oleh ketua negeri atas nasihat Ketua Menteri. Biasanya, DUN di Semenanjung Malaysia dibubarkan sempena pembubaran parlimen persekutuan, agar pilihan raya negeri diadakan serentak dengan pilihan raya parlimen. Namun demikian, ketua negeri memegang kuasa budi bicara bagi membubarkan DUN.

Setiap negeri menghantar dua wakil ke Dewan Negara, iaitu dewan pertuanan parlimen persekutuan.

Sebagai sebuah negara persekutuan, kerja tadbir urus Malaysia diagih-agihkan antara kerajaan persekutuan dan negeri. Tanggungjawab tertentu kerajaan-kerajaan persekutuan dan negeri disenaraikan dalam Jadual Kesembilan Perlembagaan Malaysia. Secara teori, mana-mana perihal yang tidak ditentukan dalam Jadual Kesembilan boleh digubal undang-undang di peringkat negeri. Namun, pakar undang-undang mengibaratkan hal sebegini sebagai (pauper's bequest) skop perihal yang begitu luas dalam Jadual Kesembilan. Mahkamah secara amnya mengutamakan tafsiran luas mengenai isi kandungan Jadual Kesembilan, maka mengurangkan bilangan hal-hal yang mungkin belum diliputi. Jadual Kesembilan jelas menyenaraikan hal-hal berikut yang boleh digubal oleh undang-undang negeri: pegangan tanah, agama Islam dan kerajaan tempatan.[26] Sabah dan Sarawak mempunyai kuasa tambahan sebagai sebahagian terma-terma penyertaan Malaysia, seperti kawalan imigrasi.

Parlimen Malaysia dibenarkan menggubal undang-undang tanah, agama Islam dan kerajaan tempatan untuk memastikan keseragaman undang-undang antara semua negeri, ataupun atas permintaan DUN berkenaan. Undang-undang yang dipersoalkan juga mesti diluluskan oleh DUN, kecuali bagi perihal berkenaan undang-undang tanah tertentu. Perihal bukan Islam yang berada dalam skop negeri boleh juga digubal undang-undang di peringkat persektuan untuk tujuan mematuhi kewajipan perjanjian Malaysia.[27]

Pemerintahan (versi lain)Sunting

Pemerintahan negeri dibahagikan antara kerajaan pusat dan kerajaan negeri, sementara wilayah persekutuan secara langsung ditadbir oleh kerajaan persekutuan.[28] Tanggungjawab khusus kerajaan pusat dan negeri disenaraikan dalam Jadual Kesembilan Perlembagaan Malaysia. Secara teorinya, setiap perkara yang tidak dinyatakan dalam Jadual Kesembilan dapat diundangkan oleh masing-masing negara. Walau bagaimanapun, para sarjana undang-undang pada awamnya menganggap ini sebagai "pewarisan orang miskin" kerana ruang lingkup besar pada perkara yang disenaraikan dalam Jadual Kesembilan. mahkamah sendiri secara amnya memilih penafsiran yang luas mengenai bahasa Jadual Kesembilan, sehingga menghadkan jumlah kemungkinan subjek yang tidak dilindungi. Jadual Kesembilan secara khusus menyenaraikan perkara-perkara berikut sebagai perkara yang hanya dapat diundangkan oleh negara: penguasaan tanah, agama Islam, dan pemerintah daerah.[29][30]

Sembilan negeri semenanjung, berdasarkan sejarah kerajaan Melayu, dikenali sebagai negeri-negeri Melayu. Setiap negeri Melayu mempunyai pemerintah turun-temurun sebagai ketua negara dan seorang eksekutif Ketua Menteri atau "Menteri Besar" sebagai ketua kerajaan yang bertanggungjawab secara politik. Raja-raja di negeri Johor, Kedah, Kelantan, Pahang, Negeri Perak, Selangor dan Terengganu diberi gelaran dan digayakan sebagai Sultan. penguasa elektif di Negeri Sembilan memegang gelaran Yang di-Pertuan Besar, sedangkan penguasa di Perlis diberi gelaran Raja. Ketua negara persekutuan, Yang di-Pertuan Agong (biasanya disebut sebagai King dalam bahasa Inggeris) terpilih (de facto diputar) antara sembilan pemerintah untuk menjalani penggal 5 tahun.[31][32] Bekas penempatan dan jajahan mahkota British di negeri Pulau Pinang dan negeri Melaka (kedua-dua semenanjung), dan negeri Sabah dan negeri Sarawak (kedua-duanya di Borneo) masing-masing mempunyai Gabenor bergelar yang (digayakan sebagai Yang di-Pertua Negeri) yang dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong dan Ketua Menteri eksekutif atau Ketua Menteri.

Sabah dan Sarawak mempunyai kuasa tambahan terhadap kawalan imigresen mereka sebagai sebahagian daripada Perjanjian 20 Perkara Sabah dan Perjanjian 18 Perkara Sarawak yang disusun oleh masing-masing negeri, ketika mereka, bersama-sama dengan Persekutuan Tanah Melayu dan Singapura, membentuk persekutuan Malaysia. Mereka mempunyai polisi dan kawalan imigresen yang berasingan dan status tempat tinggal yang unik.[33] Pasport diperlukan walaupun bagi warga Semenanjung untuk perjalanan antara negeri di Borneo Malaysia dan Semenanjung Malaysia, atau antara kedua-dua negeri dalam Borneo Malaysia, namun mereka yang melakukan lawatan sosial / perniagaan sehingga tiga bulan dibenarkan untuk menunjukkan MyKad atau sijil kelahiran dan dapatkan borang cetakan khas sebagai ganti pasport.

Setiap negeri memiliki badan perundangan unicameral yang disebut Dewan Undangan Negeri (DUN). Anggota DUN dipilih dari kawasan pilihan raya tunggal berdasarkan jumlah penduduk. Pemimpin negeri dengan parti majoriti di DUN biasanya dilantik sebagai Ketua Menteri oleh Raja atau Gabenor. Jangka masa anggota DUN ialah lima tahun kecuali jika dewan dibubarkan lebih awal oleh Raja atau Gabenor atas nasihat Ketua Menteri. Biasanya, DUN negeri-negeri di Semenanjung Malaysia dibubarkan bersamaan dengan pembubaran parlimen persekutuan, agar pilihan raya negeri berjalan serentak dengan pilihan raya parlimen. Walau bagaimanapun, Raja dan Gabenor mempunyai kuasa budi bicara dalam menolak persetujuan untuk membubarkan DUN. Setiap negeri menghantar dua senator yang dipilih oleh DUN ke Dewan Negara (Senat), majelis tinggi parlimen persekutuan.

Parlimen Malaysia dibenarkan untuk membuat perundangan mengenai masalah tanah, agama Islam dan pemerintah daerah untuk menetapkan undang-undang yang seragam antara negeri-negeri yang berlainan, atau atas permintaan dewan undangan negeri yang bersangkutan. Undang-undang yang dimaksud juga harus disahkan oleh DUN juga, kecuali dalam hal-hal yang berkaitan dengan undang-undang tanah tertentu. Isu-isu bukan Islam yang berada di bawah bidang kuasa negeri juga boleh diundangkan di peringkat persekutuan untuk tujuan mematuhi kewajiban perjanjian Malaysia.[34] Setiap negeri kemudian dibahagikan kepada Daerah, yang kemudian dibahagikan kepada Mukim. Di daerah Sabah dan Sarawak dikelompokkan ke dalam "Bahagian".[35]

3 wilayah persekutuan dibentuk untuk tujuan yang berbeza: Kuala Lumpur ialah ibu negara, Putrajaya ialah pusat pentadbiran kerajaan persekutuan, dan Labuan berfungsi sebagai pusat kewangan luar pesisir. Kuala Lumpur dan Putrajaya diserahkan dari Negeri Selangor, sementara Labuan diserahkan dari Negeri Sabah. Wilayah-wilayah tersebut berada di bawah bidang kuasa Kementerian Wilayah Persekutuan, dan Parlimen Malaysia membuat perundangan mengenai semua perkara yang berkaitan dengan wilayah tersebut. Setiap wilayah persekutuan memilih perwakilan dari konstituensi anggota tunggal yang diambil berdasarkan populasi ke Dewan Rakyat (Dewan Perwakilan) di Parlimen. Yang di-Pertuan Agong melantik senator untuk mewakili wilayah-wilayah di Dewan Negara; Kuala Lumpur mempunyai dua senator, sementara Putrajaya dan Labuan masing-masing mempunyai satu senator.

Kerajaan tempatan untuk wilayah tersebut berbeza-beza: Kuala Lumpur ditadbir oleh Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (Dewan Bandaraya Kuala Lumpur; DBKL), diketuai oleh seorang datuk bandar yang dilantik, sementara itu Putrajaya ditadbir oleh Perbadanan Putrajaya (Perbadanan Putrajaya) dan Labuan ditadbir oleh Perbadanan Labuan (Perbadanan Labuan); setiap syarikat diketuai oleh seorang ketua.

Sabah dan SarawakSunting

Negeri-negeri Sabah dan Sarawak bergabung dengan negeri-negeri yang ada pada Persekutuan Tanah Melayu dan Singapura, mengikut Perjanjian Malaysia pada tahun 1963 untuk membentuk sebuah negara yang merdeka iaitu Malaysia.[36] Perwakilan dari Sabah dan Sarawak menuntut tahap autonomi yang lebih tinggi sebagai sebahagian daripada tawar-menawar yang termasuk dalam Perjanjian 20 Perkara Sabah dan Perjanjian 18 Perkara Sarawak masing-masing. Telah juga dinyatakan bahawa Sabah dan Sarawak mempunyai status yang sama dengan Tanah Melayu secara keseluruhan, namun Perlembagaan Malaysia telah menyenaraikan kedua-dua entiti ini sebagai hanya 2 dari 13 negeri Malaysia,[37] mencadangkan status yang setara dengan negeri-negeri di Tanah Melayu. walau bagaimanapun Sabah dan Sarawak masih mempunyai tahap autonomi yang lebih tinggi berbanding dengan negeri-negeri di semenanjung pada kawasan, seperti imigresen, beberapa kawalan terhadap hasil negeri dan kuasa perundangan terhadap tanah dan pemerintah tempatan.[38]

Wilayah-wilayah berkaitanSunting

Singapura dan BruneiSunting

Singapura adalah sebuah negara dalam Malaysia dari pembentukan Malaysia pada Tarikh 16 September 1963 sehingga Dikeluarkan dari Persekutuan pada Tarikh 9 Ogos 1965. Semasa Singapura di Malaysia, Singapura memiliki otonomi di bidang pendidikan dan buruh dan merupakan negeri terkecil di Malaysia berdasarkan saiz keluasan daratan.[39]

Brunei dijemput untuk bergabung dengan Persekutuan tetapi memutuskan untuk tidak bergabung pada akhirnya kerana beberapa isu, seperti status Sultan Brunei di Malaysia, pembahagian minyak Brune Royalti , dan tekanan dari kumpulan pembangkang yang membuat Pemberontakan Brunei.

Lihat jugaSunting

Lihat Juga IniSunting

CatatanSunting

  1.   Kod MY10 tidak digunakan dalam FIPS 10-4 tetapi pernah digunakan untuk FIPS 10-3[40] (for Sabah)
  2.   Wilayah bernama bahasa rasmi dalam kedua-dua senarai kod FIPS 10-4 dan ISO 3166-2:MY[41]
  3.   Wilayah Persekutuan bertakrif wilayah Kuala Lumpur dan Putrajaya. Digunakan oleh FIPS sahaja

RujukanSunting

  1. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. iv. Dicapai pada 2011-01-24.
  2. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. 27. Dicapai pada 2011-01-24.
  3. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. 27. Dicapai pada 2011-01-24.
  4. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. iv. Dicapai pada 2011-01-24.
  5. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. 27. Dicapai pada 2011-01-24.
  6. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. 27. Dicapai pada 2011-01-24.
  7. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. iv. Dicapai pada 2011-01-24.
  8. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. 27. Dicapai pada 2011-01-24.
  9. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. 27. Dicapai pada 2011-01-24.
  10. ^ name="pmr.penerangan.gov.my"
  11. ^ "Population of States from Ministry of Statistics". Ministry of Statistics , Malaysia. 2019. Dicapai pada 4 December 2019.
  12. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. m/s. 27. Diarkibkan daripada yang asal pada 27 Disember 2010. Dicapai pada 24 Januari 2011.
  13. ^ name="HDI"
  14. ^ "Subnational Human Development Index (2.1) [Malaysia]". Global Data Lab of Institute for Management Research, Radboud University. Dicapai pada 1 November 2020.
  15. ^ name="pmr.penerangan.gov.my"
  16. ^ name="2010 stats"
  17. ^ name="HDI"
  18. ^ Stephanie Lee; Fatimah Zainal (16 September 2018). "Sabah, Sarawak to be restored as equal partners forming Malaysia, says Dr M". The Star. Dicapai pada 17 September 2018.
  19. ^ "Sabah, Sarawak to be restored as equal partners forming Malaysia, not just component states, says PM Mahathir". The Star/Asia News Network. The Straits Times. 16 September 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 17 September 2018. Dicapai pada 17 September 2018.
  20. ^ "Malaysia Agreement" (PDF). United Nations Treaty Collection. 1963. Dicapai pada 18 April 2019.
  21. ^ Adam Aziz (9 April 2019). "No two-thirds majority for Bill to make Sabah, Sarawak equal partners". The Edge Markets. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 April 2019. Dicapai pada 10 April 2019.
  22. ^ Yiswaree Palansamy (9 April 2019). "Pakatan's Federal Constitution amendment on Sabah, Sarawak foiled". The Malay Mail. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 April 2019. Dicapai pada 10 April 2019.
  23. ^ "Status of Sabah, Sarawak stays". Bernama. Daily Express. 10 April 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 April 2019. Dicapai pada 10 April 2019.
  24. ^ "MA63: Seven issues resolved, 14 need further discussion, says PM's Office". Bernama. The Malay Mail. 19 August 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 19 August 2019. Dicapai pada 22 August 2019.
  25. ^ "Seven MA63 issues resolved". Bernama. Daily Express. 20 August 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 20 August 2019. Dicapai pada 22 August 2019.
  26. ^ Wu, Min Aun & Hickling, R. H. (2003). Hickling's Malaysian Public Law, pp. 64–65. Petaling Jaya: Pearson Malaysia. ISBN 983-74-2518-0.
  27. ^ Wu & Hickling, pp. 65–66.
  28. ^ "Federal Territories and State Governments". Malaysia.gov.my. Diarkibkan daripada yang asal pada 11 Mei 2011. Dicapai pada 21 September 2010.
  29. ^ name="public law"
  30. ^ Wu, Min Aun & Hickling, R. H. (2003). Hickling's Malaysian Public Law, pp. 64–66. Petaling Jaya: Pearson Malaysia. ISBN 983-74-2518-0.
  31. ^ name="state.gov"
  32. ^ "Malaysia". State.gov. 14 July 2010. Dicapai pada 14 September 2010.
  33. ^ "NRD: 'H' indicates holder is a Sabahan | Daily Express Newspaper Online, Sabah, Malaysia". Dailyexpress.com.my. 5 Jun 2010. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 Jun 2011. Dicapai pada 14 September 2010.
  34. ^ name="public law"
  35. ^ "Malaysia Districts". Statoids.com. Dicapai pada 3 November 2010.
  36. ^ Shad Saleem Faruqi (8 September 2010). "From Malaya to Malaysia". The Star (Malaysia). Diarkibkan daripada yang asal pada 19 February 2013. Dicapai pada 25 April 2012.
  37. ^ name="thestar"
  38. ^ name="thestar"
  39. ^ "Government Gazette". State of Singapore. Extraordinary. (G.N. 55). (1962, August 17). Singapore: [s.n.], p. 1093. (Call No.: RCLOS 959.57 SGG). Retrieved August 27, 2016.
  40. ^ USAid Geocode
  41. ^ MaxMind GeoIP

Pautan luarSunting